Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler Terimleri

Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler Terimleri

A

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Abonelik Sözleşmesi

  Abonelik sözleşmesi, tüketicinin belirli bir mal veya hizmeti sürekli ya da düzenli aralıklarla edinmesini sağlayan sözleşmedir. Yazılı veya mesafeli kurulan sözleşmenin bir nüshası kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısıyla tüketiciye verilir; belirli süreli sözleşmelere kendiliğinden uzama hükmü konulamaz, uzatma ancak tüketicinin talebi veya onayıyla olur. Belirsiz süreli veya bir yıldan uzun süreli aboneliklerde tüketici, istediği zaman gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden sözleşmeyi feshedebilir.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 52

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Abonelik Sözleşmesinin Feshi

  Abonelik sözleşmesinin feshi, tüketicinin belirsiz süreli veya süresi bir yıldan uzun abonelik sözleşmesini istediği zaman, gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden sona erdirebilmesidir; süresi bir yıldan kısa sözleşmelerde satıcı veya sağlayıcı koşulları değiştirirse de fesih mümkündür. Fesih bildiriminin kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısıyla yöneltilmesi yeterlidir ve satıcı, sözleşmenin kurulduğu yöntemden daha ağır bir fesih yöntemi belirleyemez. Aboneliği yönetmelikteki süreler içinde sona erdirmeyen satıcı bu sürelerden sonrası için bedel isteyemez; peşin ödenen ücretin kalan kısmı on beş gün içinde kesintisiz iade edilir.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 52

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Acente

  Acente, ticari mümessil, ticari vekil, satış memuru veya işletme çalışanı gibi işletmeye bağlı bir konumu olmaksızın, bir sözleşmeye dayanarak belirli bir yer veya bölgede sürekli olarak bir ticari işletmeyi ilgilendiren sözleşmelerde aracılık etmeyi ya da bunları o tacir adına yapmayı meslek edinen kişidir. Acente, müvekkili adına sözleşme yapabilmek için özel ve yazılı yetki almalıdır; bu yetki belgesi acente tarafından tescil ve ilan ettirilir. Taşıma, deniz ticareti, sigorta ve turizm gibi alanlardaki özel düzenlemeler saklıdır.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 102 ve 107

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Acentelik Sözleşmesi

  Bir kişinin, bağımsız biçimde ve belirli bir yer veya bölgede sürekli olarak bir işletmeyi ilgilendiren sözleşmelerde aracılık etmeyi veya bunları o işletme adına yapmayı üstlendiği sözleşmedir. Acentenin denkleştirme ve ücret hakları Kanunda düzenlenmiştir. Sözleşmenin sona ermesi hâlinde denkleştirme istemi gündeme gelebilir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 102–123

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Açık Rıza

  Belirli bir veri işleme konusuna ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgürce açıklanan onaydır. Veri işlemenin kanundaki hukuki dayanaklarından biridir. Başka bir kanuni işleme şartı bulunduğunda her işlem için ayrıca rıza aranacağı varsayılmaz.

  İlgili mevzuat: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, m. 3 ve 5–6

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Adi Ortaklık

  İki veya daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşmedir. Kanunla düzenlenmiş ortaklık türlerinin ayırt edici niteliklerini taşımayan ortaklıklar adi ortaklık sayılır. Tüzel kişiliği yoktur; ortaklar kural olarak müteselsilen sorumludur.

  İlgili mevzuat: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 620–645

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Anonim Hâle Getirme

  Veriyi başka bilgilerle eşleştirme dâhil hiçbir yolla belirli veya belirlenebilir gerçek kişiyle ilişkilendirilemeyecek duruma getirmedir. Sadece adı silmek veya kullanıcıya kod vermek her zaman yeterli olmaz. Yöntemin gerçekten bu sonucu sağlayıp sağlamadığı veri kümesine göre değerlendirilir.

  İlgili mevzuat: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, m. 3/1-b ve 7

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Anonim Şirket

  Anonim şirket, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan, borçlarından dolayı yalnız malvarlığıyla sorumlu bulunan ticaret şirketidir. Pay sahipleri yalnız taahhüt ettikleri sermaye payları ile ve yalnız şirkete karşı sorumludur; şirket alacaklılarına karşı pay sahibi sıfatıyla kişisel sorumlulukları yoktur. Yönetim kurulu üyeleri gibi organ üyelerinin kanundan doğan sorumlulukları pay sahipliğinden ayrı olarak düzenlenmiştir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 329 ve 553

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Anonim Şirket Genel Kurulu

  Pay sahiplerinin şirket işlerine ilişkin haklarını kullandığı ve esas sözleşme değişikliği, yönetim kurulu üyelerinin seçimi ve ibrası, finansal tabloların onayı, kâr dağıtımı ve şirketin feshi gibi devredilemez yetkileri bulunan organdır. Olağan toplantı her faaliyet döneminin sonundan itibaren üç ay içinde yapılır; genel kurul, toplantıdan en az iki hafta önce esas sözleşmedeki şekilde ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde, denetime tabi şirketlerde ayrıca internet sitesinde yapılan ilanla çağrılır. Kanunda veya esas sözleşmede daha ağır nisap öngörülmedikçe toplantı sermayenin en az dörtte birinin temsiliyle yapılır, ilk toplantıda bu sağlanamazsa ikinci toplantıda nisap aranmaz ve kararlar hazır bulunan oyların çoğunluğuyla alınır.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 407–409, 414, 418 ve 1524

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Anonim Şirket Yönetim Kurulu

  Anonim şirketi yöneten ve temsil eden organdır. Bir veya daha fazla üyeden oluşur ve üyelerin pay sahibi olması zorunlu değildir. Üyelerin özen ve bağlılık yükümlülüğüne aykırı davranışları sorumluluk doğurur.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 359–371 ve 553

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Asliye Ticaret Mahkemesi

  Ticari davalara ve ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakan mahkemedir. Ticari davalarda konusu para olan alacaklar bakımından arabuluculuk dava şartıdır. Kanunda sayılan bazı davalar heyet hâlinde görülür.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 4–5/A · 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun, m. 5

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Aval

  Bir kambiyo senedi bedelinin ödenmesini tamamen veya kısmen güvenceye alan, kanuni şekle bağlı taahhüttür. Aval verenin sorumluluğu, kimin lehine aval verildiği ve senet hükümleriyle belirlenir. Adi kefaletle aynı hukuki kurum değildir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 700–702, 778 ve 794

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Aydınlatma Yükümlülüğü

  Kişisel veriler elde edilirken ilgili kişiye veri sorumlusu, amaç, aktarım, toplama yöntemi, hukuki sebep ve haklar hakkında bilgi verilmesidir. Açıklama, hangi işlemin neye dayandığını anlaşılır kılmalıdır. Aydınlatmanın yapılması, tek başına açık rıza alınması veya her işleme hukuki dayanak sağlanması değildir.

  İlgili mevzuat: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, m. 10

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ayıplı Hizmet

  Kararlaştırılan zamanda başlamayan veya gereken özellikleri taşımadığı için sözleşmeye aykırı olan hizmettir. Hizmetin yeniden görülmesi, onarım, indirim veya dönme gibi seçimlik haklar kanuni koşullara bağlıdır. Her memnuniyetsizlik, sözleşmeye aykırılık gösterilmeden ayıp sayılmaz.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 13–16

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ayıplı Mal

  Ayıplı mal, tüketiciye teslimi anında kararlaştırılan örnek veya modele uymayan ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan, bu nedenle sözleşmeye aykırı olan maldır. Ambalaj, etiket, kullanma kılavuzu, internet portalı veya reklamda belirtilen özellikleri taşımayan ya da maddi, hukuki veya ekonomik eksiklik içeren mallar da ayıplıdır. Tüketici sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değiştirme haklarından birini seçebilir; teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıbın teslimde var olduğu kabul edilir ve sorumluluk kural olarak iki yıllık zamanaşımına tabidir.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 8–12

B

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Bağlı Kredi Sözleşmesi

  Tüketici kredisinin, yalnızca belirli bir malın veya hizmetin tedarikine ilişkin bir sözleşmenin finansmanı için verildiği ve iki sözleşmenin objektif açıdan ekonomik birlik oluşturduğu sözleşmedir. Ekonomik birlik; satıcının krediyi finanse etmesi, kredi verenin satıcının aracılığıyla sözleşme kurması gibi ölçütlerle belirlenir. Malın hiç ya da gereği gibi teslim edilmemesi hâlinde kredi veren de belirli koşullarla tüketiciye karşı sorumlu olur.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 30

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Bilgi Alma ve İnceleme Hakkı

  Anonim şirket pay sahibinin genel kurulda yönetim kurulundan şirketin işleri, denetçilerden denetimin yapılma şekli ve sonuçları hakkında bilgi isteme; genel kurulun açık izni veya yönetim kurulu kararıyla da ticari defter ve yazışmaların sorusuyla ilgili kısımlarını inceleme hakkıdır. Finansal tablolar, faaliyet ve denetleme raporları ile kâr dağıtım önerisi genel kuruldan en az on beş gün önce incelemeye hazır tutulur. Bilgi ancak şirket sırrı veya korunması gereken şirket menfaati gerekçesiyle reddedilebilir; bilgi alamayan pay sahibi reddi izleyen on gün içinde, diğer hâllerde makul bir süre sonra şirket merkezindeki asliye ticaret mahkemesine başvurabilir. Hak esas sözleşmeyle kaldırılamaz ve sınırlandırılamaz.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 437

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Bono

  Bono, düzenleyenin belirli bir bedeli lehtara veya onun emrine kayıtsız ve şartsız ödemeyi vaat ettiği kambiyo senedidir. Senette “bono” veya “emre yazılı senet” ibaresi, ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, lehtarın adı, düzenlenme tarihi ve yeri ile düzenleyenin imzası bulunmalıdır. Bu unsurlardan biri eksik olan senet bono sayılmaz; yalnız vade, ödeme yeri ve düzenlenme yeri eksikse kanundaki tamamlayıcı kurallar uygulanır. Poliçedeki ödeme emrinden farklı olarak doğrudan ödeme vaadi içerir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 776–778

C

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Cari Hesap

  Cari hesap, iki kişinin herhangi bir hukuki sebepten doğan alacaklarını ayrı ayrı istemekten karşılıklı olarak vazgeçip bunları kalem kalem alacak ve borç olarak hesaba geçirmeyi ve hesabın kesilmesinden sonra çıkacak bakiyeyi istemeyi kararlaştırdıkları sözleşmedir. Sözleşme yazılı yapılmadıkça geçerli olmaz. Hesap devresi sözleşme veya ticari teamülle belirlenmemişse her takvim yılının son günü kapanış günü sayılır; bakiye cetvelini alan taraf bir ay içinde kanundaki yollarla itiraz etmezse bakiyeyi kabul etmiş sayılır, bakiye yeni devreye kalem olarak geçirilir ve sözleşme sona ermişse ödenir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 89–101

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Cayma Hakkı

  Cayma hakkı, tüketicinin kanunda öngörülen sözleşmelerden belirli süre içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden dönebilmesidir. Süre; mesafeli ve iş yeri dışında kurulan sözleşmeler, tüketici kredisi, ön ödemeli konut ve devre tatil sözleşmelerinde on dört gün, taksitle satışta yedi gün, doğrudan satış sisteminde otuz gündür. Bildirimin süre içinde yöneltilmesi yeterlidir; mesafeli veya iş yeri dışında kurulan sözleşmede gerektiği gibi bilgilendirilmeyen tüketici on dört günle bağlı değildir, ancak hak her hâlde cayma süresinin bitiminden bir yıl sonra sona erer. Bu hak, iş yerinde yapılan her alışverişte genel bir iade hakkı anlamına gelmez.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 18, 24, 43, 47, 47/A, 48, 49 ve 50

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ciro

  Emre yazılı senetlerin devrinde veya kanundaki diğer amaçlarla kullanılan, senet ya da senede bağlı alonj üzerindeki imzalı beyandır. Devir için kural olarak senedin zilyetliğinin geçirilmesi de gerekir. Tahsil ve rehin ciroları, tam devirle aynı sonucu doğurmaz.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 681–690

Ç

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Çek

  Çek, düzenleyenin muhatap bankaya hitaben, belirli bir bedelin kayıtsız ve şartsız ödenmesi için verdiği havaleyi içeren ve kanunda sayılan şekil unsurlarını taşıyan kambiyo senedidir. Türkiye’de ödenecek çeklerde muhatap ancak bir banka olabilir; zorunlu unsurlardan birini taşımayan senet, kanundaki istisnalar dışında çek sayılmaz. Bonodan farklı olarak düzenleyenin doğrudan ödeme vaadine değil, bankaya verilen ödeme talimatına dayanır; ibraz, karşılıksızlık ve sorumluluk konuları özel hükümlere tabidir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 780–782

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Çekin İbrazı

  Çekin ibrazı, çekin ödenmek üzere muhatap bankaya sunulmasıdır. Çek görüldüğünde ödenir; düzenleme tarihi olarak gösterilen günden önce ibraz edilse bile ibraz günü ödenir. Düzenlendiği yerde ödenecek çek on gün, başka bir yerde ödenecek çek bir ay içinde; ödeneceği ülkeden başka bir ülkede düzenlenen çek ise düzenleme ve ödeme yerleri aynı kıtadaysa bir ay, farklı kıtalardaysa üç ay içinde ibraz edilmelidir. Süreler, çekte yazılı düzenleme tarihinin ertesi günü başlar.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 795–796

D

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Denkleştirme İstemi

  Denkleştirme istemi, acentelik ilişkisi sona erdikten sonra müvekkil acentenin bulduğu müşteriler sayesinde önemli menfaat elde etmeye devam ediyor, acente bu müşterilerle yapılan işlerden doğacak ücret hakkını kaybediyor ve ödeme hakkaniyete uygun düşüyorsa acentenin isteyebileceği uygun tazminattır. Tutar, son beş yıllık faaliyet sonucu alınan yıllık komisyon ve diğer ödemelerin ortalamasını aşamaz. Acentenin haklı sebep olmadan feshinde veya kusuru nedeniyle müvekkilin haklı feshinde istenemez; önceden vazgeçilemez, sona ermeden itibaren bir yıl içinde ileri sürülmelidir ve tek satıcılık gibi tekel hakkı veren sürekli sözleşmelere de uygulanabilir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 122

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Devre Tatil

  Devre tatil sözleşmesi, bir yıldan uzun süre için kurulan ve tüketiciye bu süre içinde birden fazla dönem için gecelik konaklama imkânı veren sözleşmedir. Tüketici on dört gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilir; bu süre dolmadan tüketiciden hiçbir ad altında ödeme veya borç doğuran belge istenemez. 7392 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten beri tüketicilerle ön ödemeli devre tatil sözleşmesi kurulamaz, devre mülk hakkı verenler dışındaki sözleşmeler en fazla on yıl için yapılabilir ve kooperatif, şirket, dernek ya da vakıf üyeliği yoluyla devre tatil hakkı tanınamaz.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 50

E

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Erken Ödeme Hakkı

  Tüketicinin vadesi gelmemiş bir veya birden çok taksidi ya da borcun tamamını vadesinden önce ödeyebilmesidir. Taksitli satış, tüketici kredisi ve konut finansmanında karşı taraf, erken ödenen miktara göre gerekli faiz ve maliyet indirimlerini yapmakla yükümlüdür. Konut finansmanında yalnız faiz oranı sabitse ve sözleşmede öngörülmüşse, kalan vadesi otuz altı ayı aşmayan kredilerde erken ödenen tutarın yüzde birini, aşanlarda yüzde ikisini geçmeyen erken ödeme tazminatı istenebilir.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 20, 27 ve 37

F

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Faktoring

  Faktoring sözleşmesi, mal veya hizmet satışından doğmuş ve faturayla belgelenen alacakların ya da Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun belirlediği usulle belgelenebilen, satışa bağlı doğacak alacakların faktoring şirketine devredildiği sözleşmedir. Şirket, müşterisine tahsilat ile borçlu ve müşteri hesaplarının tutulması hizmetlerinin yanı sıra finansman veya faktoring garantisi işlevlerinden birini ya da her ikisini sağlar. Sözleşme yazılı veya mesafeli olarak ya da Kurulun yazılı şeklin yerine geçebileceğini belirlediği, müşteri kimliğinin doğrulanmasına imkân veren elektronik yöntemlerle kurulur.

  İlgili mevzuat: 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu, m. 38

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Fatura ve Teyit Mektubu

  Fatura ve teyit mektubu, içeriğine süresinde itiraz edilmemesine kanunen kabul sonucu bağlanan ticari belgelerdir. Ticari işletmesi bağlamında mal satan, üreten, iş gören veya menfaat sağlayan tacirden diğer taraf fatura verilmesini ve bedel ödenmişse bunun faturada gösterilmesini isteyebilir; faturayı alan, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde itiraz etmezse içeriğini kabul etmiş sayılır. Sözlü olarak veya telefon ya da bilişim aracı gibi araçlarla kurulan sözleşmelerdeki açıklamaları doğrulayan yazıyı (teyit mektubu) alan kişi de sekiz gün içinde itiraz etmezse yazının sözleşmeye uygun olduğunu kabul etmiş sayılır.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 21

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

  Marka, patent, tasarım ve telif haklarından doğan hukuk uyuşmazlıklarına bakan özel mahkemedir. Kurulmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla görevlidir. Tecavüzün tespiti, önlenmesi ve tazminat davaları görev alanındadır.

  İlgili mevzuat: 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, m. 156 · 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, m. 76

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Finansal Kiralama

  Kiralayanın, kiracının talebi ve seçimi üzerine temin ettiği ya da daha önce mülkiyetine geçirdiği bir malın zilyetliğini, her türlü faydayı sağlamak üzere kira bedeli karşılığında kiracıya bıraktığı finansman amaçlı kiralamadır. Kanun; mülkiyetin süre sonunda kiracıya geçmesi, rayiç değerden düşük bedelle satın alma hakkı tanınması ya da kira süresinin veya ödemelerin malın ekonomik ömrü ve değeriyle kanundaki oranlarda örtüşmesi gibi ölçütlerden birinin bulunmasını arar. Taşınmazlara ilişkin sözleşmeler tapu kütüğüne şerh edilir; tescil veya şerhten sonra üçüncü kişilerin mal üzerinde edindiği ayni haklar kiralayana karşı ileri sürülemez.

  İlgili mevzuat: 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu, m. 3, 18 ve 22

G

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Garanti Belgesi

  Garanti belgesi, garanti belgesiyle satılması yönetmelikle zorunlu tutulan mallar için üretici veya ithalatçının düzenlemek zorunda olduğu ve satıcının eksiksiz doldurarak tüketiciye vermekle yükümlü bulunduğu, malın garanti koşullarını gösteren belgedir. Garanti süresi malın teslim tarihinden başlar ve en az iki yıldır; Bakanlık bazı mallar için başka bir ölçü birimi belirleyebilir. Onarım hakkını kullanan tüketici, malın garanti süresinde tekrar arızalanması, azami tamir süresinin aşılması veya tamirin mümkün olmaması hâlinde diğer seçimlik haklarını kullanabilir; satıcı, üretici ve ithalatçı bundan müteselsilen sorumludur.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 56

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Genel Kurul Kararının İptali

  Genel kurul kararının iptali, kanuna, esas sözleşmeye ve özellikle dürüstlük kuralına aykırı anonim şirket genel kurul kararlarına karşı, karar tarihinden itibaren üç ay içinde şirket merkezindeki asliye ticaret mahkemesinde açılan davadır. Toplantıda olumsuz oy verip muhalefetini tutanağa geçirten pay sahipleri, çağrı veya gündem usulsüzlüğü ya da toplantıya yetkisiz katılım gibi aykırılıkların karara etkili olduğunu ileri süren pay sahipleri, yönetim kurulu ve kararın yürütülmesi kişisel sorumluluklarını doğuracaksa yönetim kurulu üyeleri dava açabilir. Kanunda örnek olarak sayılan hâller başta olmak üzere ağır aykırılık içeren kararlar ise batıldır.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 445–451

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Güvenli Elektronik İmza

  Yalnız imza sahibine bağlı olan, yalnız onun tasarrufundaki güvenli imza oluşturma aracıyla oluşturulan, nitelikli elektronik sertifikaya dayanarak imza sahibinin kimliğinin tespitini sağlayan ve imzalanan veride sonradan değişiklik yapılıp yapılmadığını gösteren elektronik imzadır. Güvenli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurur. Kanunların resmî şekle veya özel bir merasime bağladığı işlemler ile kanunda sayılanlar dışındaki teminat sözleşmeleri güvenli elektronik imzayla yapılamaz.

  İlgili mevzuat: 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu, m. 4–5

H

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması

  Hâkim durumun kötüye kullanılması, belirli bir mal veya hizmet piyasasında hâkim durumda bulunan bir veya birden fazla teşebbüsün bu gücünü tek başına ya da başkalarıyla yaptığı anlaşmalar veya birlikte davranışlarla kötüye kullanmasıdır. Rakiplerin piyasaya girişini engellemek veya faaliyetlerini zorlaştırmak, eşit durumdaki alıcılara ayrımcılık yapmak, bağlama veya yeniden satış koşullarına sınırlama getirmek ve üretimi ya da teknik gelişmeyi tüketici zararına kısıtlamak başlıca örneklerdir. Hâkim durumda bulunmak tek başına yasak değildir; yasak olan bu durumun kötüye kullanılmasıdır.

  İlgili mevzuat: 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun, m. 3 ve 6

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Haklı Sebeple Şirketin Feshi

  Haklı sebeple şirketin feshi, haklı sebeplerin varlığında anonim veya limited şirketin feshine mahkemece karar verilmesini sağlayan davadır. Anonim şirkette sermayenin en az onda birini, halka açık şirketlerde yirmide birini temsil eden pay sahipleri; limited şirkette ise her ortak bu davayı asliye ticaret mahkemesinde açabilir. Mahkeme fesih yerine davacının payının gerçek değerinin ödenerek şirketten çıkarılmasına veya duruma uygun ve kabul edilebilir başka bir çözüme karar verebilir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 531 ve 636/3

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Haksız Rekabet

  Rakipler veya tedarikçiler ile müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı ya da dürüstlük kuralına aykırı davranış ve ticari uygulamalardır. Yanıltıcı tanıtım ve başkasının emeğinden hukuka aykırı yararlanma gibi farklı görünümleri olabilir. Olağan ve dürüst fiyat rekabeti tek başına haksız rekabet değildir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 54–56

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Haksız Şart

  Tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye alınan ve dürüstlük kuralına aykırı biçimde tüketici aleyhine dengesizlik yaratan hükümdür. Kanuna göre haksız şart hükümsüzdür; sözleşmenin diğer hükümleri kural olarak ayakta kalır. Sözleşmenin imzalanmış olması, şartın mutlaka müzakere edildiğini göstermez.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 5

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Haksız Ticari Uygulama

  Mesleki özenin gereklerine uymayan ve ortalama tüketicinin mal veya hizmete ilişkin ekonomik davranışını önemli ölçüde bozan ya da bozma ihtimali taşıyan ticari uygulamadır. Özellikle aldatıcı veya saldırgan nitelikteki uygulamalar ile yönetmelik ekinde sayılan uygulamalar bu kapsamda kabul edilir ve tüketiciye yönelik haksız ticari uygulamalar yasaktır. Bir uygulamanın haksız olduğu ileri sürüldüğünde, haksız olmadığını ispat yükü uygulamayı yapana düşer.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 62

İ

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  İlgili Kişinin Hakları

  Verisi işlenen kişinin işleme hakkında bilgi isteme, yanlış veriyi düzelttirme ve kanuni koşullarla silme gibi taleplerde bulunabilmesidir. Başvuru öncelikle veri sorumlusuna yöneltilir; Kurula şikâyetin koşulları ayrıca düzenlenmiştir. Her talep, başka kanuni saklama yükümlülükleri incelenmeden otomatik kabul edilmez.

  İlgili mevzuat: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, m. 11 ve 13–14

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  İş Yeri Dışında Kurulan Sözleşme

  İş yeri dışında kurulan sözleşme, satıcı veya sağlayıcı ile tüketici arasında, teklifin kimden geldiğine bakılmaksızın iş yeri dışında tarafların eş zamanlı fiziksel varlığında kurulan; tüketiciyle iş yeri dışında yüz yüze görüşülmesinin hemen ardından iş yerinde veya uzaktan iletişim aracıyla kurulan ya da satıcı veya sağlayıcının düzenlediği tanıtım veya satış gezisinde kurulan sözleşmedir. Bakanlıkça yetkilendirilmiş satıcı veya sağlayıcı tarafından kurulur ve yazılı yapılmadıkça geçerli olmaz. Tüketici on dört gün içinde gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin cayabilir.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 47

K

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Kambiyo Senedi

  Kambiyo senedi, poliçe, bono ve çekin ortak adıdır; kanunda sayılan zorunlu unsurları taşıması gereken ve kural olarak ciro ile devredilebilen kıymetli evraktır. Senedi düzenleyen, kabul eden, ciro eden veya aval veren kişiler hamile karşı müteselsil borçlu olarak sorumludur; hamil, bunların borçlanma sırasına bağlı kalmaksızın birine, birkaçına veya hepsine başvurabilir. Kambiyo senedine dayanan alacaklar için İcra ve İflas Kanunu’nda kambiyo senetlerine özgü haciz ve iflas yolları öngörülmüştür.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 681, 724, 778 ve 818 · 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 167

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Kambiyo Senetlerinde Zamanaşımı

  Kambiyo senetlerinde zamanaşımı, poliçe, bono ve çekten doğan istemlerin kanundaki özel sürelerin geçmesiyle zamanaşımına uğramasıdır. Poliçeyi kabul edene ve bonoyu düzenleyene karşı istemler vadeden itibaren üç yılda; hamilin cirantalara ve poliçeyi düzenleyene karşı istemleri protesto tarihinden, ‘gidersiz iade’ kaydı varsa vadeden itibaren bir yılda; ödeyen veya kendisine dava açılan cirantanın diğer cirantalara ve poliçeyi düzenleyene karşı istemleri ise altı ayda zamanaşımına uğrar. Çekte hamilin başvurma hakları ibraz süresinin bitiminden, çek borçlularının birbirine karşı hakları ise ödeme veya dava tarihinden itibaren üç yıldır.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 749, 778, 779 ve 814

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Kâr Payı

  Kâr payı, anonim şirkette pay sahibinin, kanun ve esas sözleşmeye göre dağıtılması kararlaştırılan net dönem kârına payı oranında katılma hakkı ve bu hak uyarınca yapılan ödemedir. Esas sözleşmede aksi öngörülmedikçe kâr payı, sermaye payı için şirkete yapılan ödemelerle orantılı hesaplanır. Kâr payı ancak net dönem kârından ve serbest yedek akçelerden dağıtılabilir; sermaye için faiz ödenemez. Kâr paylarının belirlenmesi genel kurulun devredilemez yetkisidir; imtiyazlı paylara ilişkin esas sözleşme hükümleri saklıdır.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 408 ve 507–509

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Keşideci

  Keşideci, poliçe veya çeki düzenleyip imzalayan kişidir; kanunda ‘düzenleyen’ olarak anılır. Poliçede düzenleyen, senedin kabul edilmemesinden ve ödenmemesinden sorumludur; kabulden sorumlu olmayacağını şart edebilir, ancak ödemeden sorumsuzluk kaydı yazılmamış sayılır. Bu kural çeke de uygulandığından çekin düzenleyeni çekin ödenmesinden sorumludur. Bononun düzenleyeni ise poliçeyi kabul eden gibi, yani asıl borçlu olarak sorumludur.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 671, 679, 776, 779, 780 ve 818

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Kıymetli Evrak

  İçerdiği hakkın senetten ayrı ileri sürülemediği ve devredilemediği senet türüdür. Devir koşulları senedin nama, emre veya hamile yazılı olmasına göre değişebilir. Üzerinde borç yazan her belge kıymetli evrak niteliği taşımaz.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 645–647

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Kişisel Veri

  Kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin bilgidir. Bir kişinin adı açıkça yazılmasa da diğer bilgilerle belirlenebilmesi veriyi bu kapsama sokabilir. Tüzel kişiye ait her bilgi tek başına kişisel veri sayılmaz; gerçek kişilerle bağlantısı ayrıca incelenir.

  İlgili mevzuat: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, m. 3 ve 4

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Kişisel Verilerin İşlenme Şartları

  Kişisel verilerin işlenme şartları, kişisel verilerin hukuka uygun işlenebilmesi için kanunda sayılan hukuki sebeplerdir. Kural olarak veriler açık rızayla işlenir; ancak kanunda açıkça öngörülme, fiilî imkânsızlıkta hayat veya beden bütünlüğünün korunması, sözleşmenin kurulması veya ifasıyla doğrudan ilgili olma, hukuki yükümlülük, ilgili kişinin alenileştirmesi, bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması ve temel hak ve özgürlüklere zarar vermeyen meşru menfaat hâllerinde, maddedeki zorunluluk kayıtlarıyla açık rıza aranmaz. Özel nitelikli kişisel veriler için 6. maddedeki ayrı şartlar uygulanır.

  İlgili mevzuat: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, m. 5 ve 6

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Kişisel Verilerin Yurt Dışına Aktarılması

  Kişisel verilerin yurt dışına aktarılması, veri sorumlusu veya veri işleyenin kişisel verileri yabancı bir ülkeye, o ülkedeki sektörlere ya da uluslararası kuruluşlara aktarmasıdır. Aktarım için 5 veya 6. maddedeki işleme şartlarından birinin yanında Kurulca verilmiş bir yeterlilik kararı gerekir; karar yoksa, ilgili kişinin o ülkede de haklarını kullanabilmesi kaydıyla standart sözleşme, bağlayıcı şirket kuralları veya Kurul izinli taahhütname gibi uygun güvencelerden biri aranır. Bunlar da yoksa aktarım, ancak arızi olmak kaydıyla ve risklerin bildirildiği açık rıza gibi kanunda sayılan sınırlı hâllerde yapılabilir.

  İlgili mevzuat: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, m. 5, 6 ve 9

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Kollektif Şirket

  Ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla yalnız gerçek kişiler arasında kurulan ve hiçbir ortağın şirket alacaklılarına karşı sorumluluğu sınırlanmamış olan şirkettir. Ortaklar şirket borçlarından müteselsilen ve bütün malvarlıklarıyla sorumludur; şirkete sonradan giren ortak da giriş tarihinden önce doğmuş borçlardan sorumlu olur. Şirket borçlarından birinci derecede şirket sorumludur; ortağa karşı dava veya takip ancak şirkete karşı takibin sonuçsuz kalması ya da şirketin sona ermesi hâlinde yapılabilir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 211, 236 ve 237

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Komandit Şirket

  Ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla kurulan; ortaklardan bir veya birkaçının şirket alacaklılarına karşı sorumluluğu sınırsız, diğerlerinin sorumluluğu ise belirli bir sermaye ile sınırlı olan şirkettir. Sorumluluğu sınırsız olan ortağa komandite, sınırlı olan ortağa komanditer denir. Komandite ortakların gerçek kişi olması gerekir; tüzel kişiler ancak komanditer ortak olabilir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 304

Kaynaklar ve Güncellik

Son kaynak kontrolü: 26 Eylül 2026. Tanımlar, 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yapılanlar dâhil yürürlükteki değişiklikler gözetilerek Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metinlerle karşılaştırılmıştır. Tanımlar genel bilgi verir; terim sayfalarındaki kanun bağlantıları resmî mevzuat metinlerine yönelir, akademik görüşler Doktrin başlığıyla ayrılır. İşlem yapılacak tarihte yürürlük, geçiş hükümleri ve olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Kaynak ve Güncelleme Politikası · İletişim · Hukuki Hesaplama Araçları · Av. Mete ŞAHİN — 2026 Yargıda Parasal Sınırlar