Usul ve Yargılama: S Harfiyle Başlayan Terimler
Terim listesine geç (7 terim) ↓
1.000 hukuk terimini kısa açıklamaları, kanuni dayanakları ve ilgili kaynaklarıyla inceleyebilirsiniz. Terim adını veya günlük dildeki karşılığını arayabilir, listeyi hukuk alanına göre daraltabilir, aşağıdaki A–Z çubuğundan ilk harfe göre gezinebilirsiniz. Her sayfada en fazla 50 terim gösterilir.
Hazırlayan: Av. Mete ŞAHİN · Yenimahalle, Ankara · Kaynak kontrolü: 26 Eylül 2026.
Usul ve Yargılama: S Harfiyle Başlayan Terimler
Sayfa 1 / 1 · 1–7 / 7 terim
S
Usul ve Yargılama
Seçimlik Dava
Seçimlik borçta seçim hakkını kullanması gereken borçlu veya üçüncü kişi bundan kaçındığında alacaklının başvurabileceği dava türüdür. Her birden fazla talepli dava seçimlik dava değildir; seçimlik borcun ve kullanılmayan seçim hakkının bulunması gerekir.
İlgili mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 112
Usul ve Yargılama
Senetle İspat Sınırı
Senetle ispat sınırı, HMK m. 200'de belirlenen ve aşıldığında hukuki işlemlerin senetle ispatını zorunlu kılan parasal eşiktir. Sınır her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır ve 7550 sayılı Kanunla değişik ek m. 1 uyarınca işlemin yapıldığı tarihteki tutar esas alınır. Senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıran veya azaltan hukuki işlemler bu tutarın altında kalsa bile tanıkla ispat edilemez. Delil başlangıcı veya HMK m. 203'teki istisnalar hâlinde tanık dinlenebilir; m. 200 kapsamında ayrıca hâkimin hatırlatması üzerine karşı tarafın açık muvafakatiyle de tanık dinlenebilir.
İlgili mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 200–203 ve ek m. 1
Usul ve Yargılama
Ses ve Görüntü Nakli Yoluyla Duruşma
Ses ve görüntü nakli yoluyla duruşma, taraf veya vekilinin ya da tanık, bilirkişi veya uzmanın bulunduğu yerden eş zamanlı ses ve görüntü aktarımıyla duruşmaya katılması veya dinlenmesidir. Taraf veya vekilinin bu yolla katılmasına talep üzerine; tanık, bilirkişi veya uzmanın dinlenmesine resen ya da talep üzerine karar verilebilir, tarafların serbestçe tasarruf edemeyeceği işlerde ilgililer resen bu yolla dinlenebilir. 31/10/2026’da yürürlüğe girecek HMK m. 149/4 uyarınca bu yolla katılanlar hakkında ikrar, yemin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, feragat, kabul ve sulh dışında elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmayacaktır.
İlgili mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 149 ve 154 · 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, m. 22 ve 26
Usul ve Yargılama
Sözlü Yargılama
Sözlü yargılama, yazılı yargılama usulünde mahkemenin tahkikatın bittiğini taraflara tefhim ettikten sonra aynı duruşmada geçtiği ve taraflara son sözlerini sorarak hükmünü verdiği aşamadır. Taraflardan biri isterse duruşma en az iki hafta ertelenir; bu durumda hazır bulunsun veya bulunmasın taraflara ayrıca davetiye gönderilmez. Basit yargılama usulünde ise tahkikat tamamlanınca tarafların son beyanları alınarak karar tefhim edilir ve bunun için ayrıca süre verilmez.
İlgili mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 184–186 ve 321
Usul ve Yargılama
Sulh
Tarafların aralarındaki uyuşmazlığı anlaşarak kısmen veya tamamen sona erdirmesidir. HMK’de düzenlenen mahkeme içi sulh, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği konularda yapılır ve ilgili dava bakımından kesin hüküm gibi sonuç doğurur. Mahkeme dışındaki anlaşmaların şekli ve etkisi ayrıca değerlendirilir.
İlgili mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 313–315
Usul ve Yargılama
Sulh Hukuk Mahkemesi
Sulh hukuk mahkemesi, kanunun görevlendirdiği dava ve işlere dava konusunun değer veya tutarına bakılmaksızın bakan tek hâkimli ilk derece hukuk mahkemesidir. Kiralanan taşınmazlarla ilgili olarak kira alacağı ve tahliye dâhil kira ilişkisinden doğan tüm uyuşmazlıklar (İİK’ya göre ilamsız icra yoluyla tahliye hariç), taşınır ve taşınmaz mal veya hakların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesi ve yalnız zilyetliğin korunmasına yönelik davalar bu mahkemede görülür. Kanunda aksine düzenleme yoksa çekişmesiz yargı işlerine de bakar; vesayet makamıdır ve terekenin korunması için gerekli önlemleri alır.
İlgili mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 4 ve 383 · 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun, m. 5 · 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 397 ve 589
Usul ve Yargılama
Sürelerin Hesaplanması
Yargılamada öngörülen sürelerin başlangıç ve bitişinin belirlenmesine ilişkin kurallardır. Gün olarak belirlenen sürelerde tebliğ veya tefhim günü hesaba katılmaz ve süre son günün tatil saatinde biter; hafta, ay veya yıl olarak belirlenen süreler son hafta, ay veya yıl içinde başlangıç gününe karşılık gelen günün tatil saatinde sona erer. Resmî tatil günleri süreye dâhildir; son gün resmî tatile rastlarsa süre izleyen ilk iş gününün çalışma saati sonunda biter, elektronik ortamda yapılan işlemlerde ise süre gün sonunda dolar.
İlgili mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 92–93 ve 445
Sayfa 1 / 1 · 1–7 / 7 terim
Önceki harf: R · Hukuk sözlüğü ana sayfası · Sonraki harf: Ş
Kaynaklar ve Güncellik
Son kaynak kontrolü: 26 Eylül 2026. Tanımlar, 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yapılanlar dâhil yürürlükteki değişiklikler gözetilerek Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metinlerle karşılaştırılmıştır. Tanımlar genel bilgi verir; terim sayfalarındaki kanun bağlantıları resmî mevzuat metinlerine yönelir, akademik görüşler Doktrin başlığıyla ayrılır. İşlem yapılacak tarihte yürürlük, geçiş hükümleri ve olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Kaynak ve Güncelleme Politikası · İletişim · Hukuki Hesaplama Araçları · Av. Mete ŞAHİN — 2026 Yargıda Parasal Sınırlar