Kiralanan Kaynak Suyunda Sözleşmedeki Debiyi Aşan Kullanımın Bedelini Kiracı Öder

MAHKEMESİ: Sulh Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2021/1093 E., 2024/1695 K.

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davalının imzaladığı üç ayrı kira sözleşmesi ile üç ayrı kaynak suyunun işletim hakkını beş yıllık süre ile kiraladığını, ...., mevkiinde yer alan 1,00 lt/sn kaynak suyu için İl Sağlık Müdürlüğünce davalıya işletme izni verildiğini, ancak .... mevkiinde kiralanan 3.00 lt/sn ile .... mevkiinde kiralanan 2,4 lt/sn kaynak suyu için işletme izni verilmediği, davalı tarafından İl Sağlık Müdürlüğüne beyan edilen 2008, 2009, 20 10... yıllarına ilişkin üretim miktarlarının kontrolü sonucunda adı geçen firmanın işletme izni verilen debi miktarından fazla üretim gerçekleştirdiğinin tespit edildiğini, davalının ... kaynağından 1,00 lt/sn su kullanması gerekirken 2008, 2009, 20 10... yıllarında toplam 720.469,70 TL'lik fazla kullanım bedelini ödemediğini belirterek, kullanım bedelinin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; sözleşmeler gereğince tüm yükümlülüklerin yerine getirildiğini, sözleşmeler ile kiralanan su miktarından fazla bir kullanım olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemece verilen 14.06.2017 tarihli kararla; üç sözleşme birlikte değerlendirilerek sözleşmelerle kiralanan toplam su miktarından daha az su kullanıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1.Dairece verilen 15.05.2018 tarihli ilamla; taraflar arasında imzalanan 31.05.2006, 05.09.20 06... .11.2009 başlangıç tarihli ve 5 yıl süreli üç ayrı kira sözleşmesi ile çıkan kaynak sularının sırasıyla 1 lt/sn, 3 lt/sn ve 2,4 lt/sn'sinin kiralandığı, ... mevkii kira sözleşmesi ile çıkan suyun 1 lt/sn lik miktarı kiralandığı ve sözleşmenin genel şartlar kısmının (7.) maddesinin, "Yıllık kira miktarı kullanılan su miktarı da dikkate alınarak belirlenmiştir. Kiracı fazla su kullanmak istediğinde 45 gün önceden idareden yazılı talepte bulunacak ve fazla kullanmak istediği suya orantılı kira artışını kabul ettikten sonra İdareden alacağı izne göre fazla su kullanabilecektir.", şartnamenin (13.) maddesinin "Kiracı hakkını devredemez, ortak alamaz, kiraya veremez, yeri genişletemez, verilen su miktarından fazla kullanamaz. Kiralama maddesine göre kiraladığı şeyi amacı dışında kullanamaz, böyle bir şey tespit edildiğinde sözleşme fesh edilir." düzenlemelerini içerdiği, özel şartnamenin (2.) maddesinde "belirlenmiş olan su debi verimde meydana gelecek bir artışın ortaya çıkması ve bu durumun da yetkili makamlarca doğrulanması halinde fazlalık için tespit edilecek bedelin İl özel idaresine ödenmek zorunda olduğu, ancak debideki artan kısmın kiracı tarafından kullanılmayacağının beyan edilmesi halinde masraflar kiracı tarafından karşılanmak suretiyle fazla miktarının kiralanan miktardan ayrımının sağlanacağı, buna rağmen ayrılan kısmın idarenin bilgisi dışında kiracı tarafından kullanılmasına devam edildiğinin tespiti halinde ise takdir edilecek bedelin %50 fazlasıyla kiracıdan tahsili sağlanacağı ve tekrarı halinde sözleşmenin feshi cihetine gidileceği" şartı bulunduğu, özgür irade ile belirlenen bu şartların geçerli ve davalı kiracıyı bağlayıcı olduğu, bilirkişi raporunun ile .... mevkiindeki kaynak suyundan 2008-2011 yılları arasında 5,47 lt/sn fazla su kullanıldığının tespit edildiği, tacir olan davalı şirketin kira sözleşmesi ve kaynak suyu kiralama şartnamesindeki bütün şartları aynen kabul ederek şartname ve kira sözleşmesini imzaladığı, ayrıca sözleşmede kiralanan suyun debisi 1 lt/sn olarak belirtilmekle bu miktardan fazla kullanım olduğu takdirde bunun bedelinin ayrıca ödeneceğinin kararlaştırıldığı, Mahkemece her bir sözleşme ayrı ayrı değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, hukuki olmayan gerekçe ve yetersiz bilirkişi raporuna göre davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğundan bahisle, karar bozulmuştur.

2.Bozmaya uyan Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; kira sözleşmeleri dikkate alınarak, .... mevkiindeki kaynaktan 173.169 ton fazla su kullanıldığının ve 5,47 lt/sn'ye denk geldiğinin tespit edildiği, taraflar arasındaki kira sözleşmeleri uyarınca davalının 720.469,70 TL fazla kullanım bedelinden sorumlu olduğu gerekçesiyle; davanın kabulü ile 720.469,70 TL fazla kullanım bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş; karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; sözleşmeler kapsamında yürüttüğü faaliyet ve su kullanım miktarı konusunda idarece denetim yapılabildiğini, herhangi bir aşkın kullanım ve diğer kaynaktan kullanım olmadığının bilirkişi raporları ile tespit edildiğini, diğer kaynaktan temin edilen “suyun” işletilmesi için gerekli biyolojik şartları taşımıyor olması nedeniyle iki adet kaynak kullanım sözleşmesi olmasına rağmen yalnızca bir adedinden fiilen kullanım yapıldığını, .... kaynağı için 25.07.2007 tarihinde proje onayı ve 08.10.2007 tarihinde boru hattı için gerekli izinler alınmakla, projenin uygulamasına 07.05.2008 tarihinde başlanıp eksikliklerin tamamlanması 19.12.2008 tarihini bulduğundan, bu kaynaktan hiçbir şekilde kullanım yapılamadan kira sözleşmesi süresinin sonuna gelindiğini, kullanım yapılmamış olmasına rağmen kira bedellerinin eksiksiz olarak ödendiğini, idare tarafından yapılan ölçümlerde kullanılan sayaçların anlık debiyi gösterdiğini, anlık debi miktarının esas alınmasının ise hakkaniyete uygun olmadığını, fazla su kullanımı ve idare zararının bulunmadığını, şirketin kiralanan miktarın altında su kullandığı bilirkişi raporları ile sabit olmasına rağmen davanın kabulünün hatalı olduğunu, davacının sebepsiz zenginleştiğini, idarenin herhangi bir zararı bulunmadığını ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Gerekçe ve Değerledirme

Uyuşmazlık, kira sözleşmesinden kaynaklı alacak istemine ilişkindir.

Temyiz edilen Mahkeme kararının; uyulan bozma ilamında gösterilen şekilde yapılan inceleme ve araştırma sonucunda, yine o ilamda belirtilen hukuki esaslar gereğince verildiği, davalıyı bağlayıcı kira sözleşmesi ve şartname hükmü dikkate alınarak fazla kullanım bedelinin hesaplandığı anlaşılmakla; davalı tarafın temyiz itirazlarının reddi ile kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Mahkeme kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz karar harcının temyiz eden davalıya yükletilmesine,

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3. maddesi atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 440. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren 15 günlük yasal süre içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

03.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.