Ana Sayfa › İçtihatlar › Kira Hukuku › Kira Sözleşmesinin Feshi ve Sona Ermesi
Yargıtay 3. HD Onama Kira Hukuku
Tahliyeyle Sona Eren Kira Sözleşmesinin Hile İddiasıyla Geçmişe Etkili Feshi Talebi Reddedildi
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi · E. 2023/2552 · K. 2024/1016 · T. 06.03.2024
Karar Özeti
Tacir kiracı, sözleşme öncesi aldatıcı beyanlar nedeniyle diğer işyerlerinin üç katı kira ödediğini ileri sürerek dükkân kira sözleşmelerinin hile nedeniyle geçmişe etkili feshini istedi, diğer taleplerinden feragat etti. İlk derece mahkemesi, tacir olan kiracının sözleşmeden önce gerekli araştırmayı yapmadığı gerekçesiyle davayı reddetti. Bölge adliye mahkemesi, sürekli borç ilişkisi doğuran sözleşmelerin kural olarak geriye etkili feshedilemeyeceğini, sözleşmeler tahliyeyle sona erdiğinden kiracı sıfatının kalmadığını belirterek istinaf başvurusunu reddetti. Yargıtay, sözleşmelerin tarafların özgür iradeleriyle konusu ve koşulları belirlenerek yapıldığını da gözeterek kararı onadı.
Kararın Ortaya Koyduğu İlke
Sürekli borç ilişkisi doğuran sözleşmelerin kural olarak geriye etkili feshedilemeyeceği ve tahliyeyle sona eren kira sözleşmesinin ileriye etkili feshinin de istenemeyeceği, onanan kararda kabul edilmiştir.
Soru: Kiracı, hileyle kandırıldığını ileri sürerek sona ermiş kira sözleşmesini geçmişe etkili feshedebilir mi?
Sonuç: Bölge adliye mahkemesi kararı onandı.
Karar Künyesi
- MahkemeYargıtay
- Daire3. Hukuk Dairesi
- Esas No2023/2552
- Karar No2024/1016
- Karar Tarihi06.03.2024
- Karar TürüDaire Kararı
- SonuçOnama
- Resmî KaynakAdalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Bilgi Sistemi
İlgili Mevzuat
- 818 sayılı Borçlar Kanunu (mülga) m. 23
- 818 sayılı Borçlar Kanunu (mülga) m. 28
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 370/1 (resmî metin)
Kararın Önemli Bölümleri
“sürekli borç ilişkisi doğuran sözleşmelerin kural olarak geriye etkili feshedilmesinin mümkün olmadığı”
“taraflarının özgür iradeleri ile düzenlenen kira sözleşmelerinde konunun ve koşulların belirlenmiş olmasına göre”
Kararın Tam Metni
MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi
SAYISI: 2020/2359 E., 2023/396 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 9. Sulh Hukuk Mahkemesi
SAYISI: 2012/1118 E., 2020/344 K.
Taraflar arasındaki sözleşmenin feshi, tazminat ve alacak davalarından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; müvekkili ile dava dışı Prime Development Proje Geliştirme Ltd.Şti. arasında 03.05.2010 tarihli ve 01.06.2010 tarihli kira sözleşmeleri imzalanarak 11,19 ve 25 nolu dükkanların kiralandığını, dava dışı şirketin sonradan davalı şirkete devredildiğini, yapılan öngörüşmelerde aldatıcı beyanlarda bulunulduğunu, bu kapsamda sözleşme imzalanmadan önce davalı tarafça hazırlanan fizibilite raporlarına güvenilerek üçüncü şahıslarla iş, işlemler ve sözleşmeler yaparak harcamalara başlanıldığını, sonradan diğer işyerlerine nazaran 3 kat kira bedeli ödendiğinin, ortak alan ve tanıtım katkı payları meblağları ile yapılabilecek hizmetlerin yapılmamış olduğunun, bu bedelin bazı işyerlerinden hiç alınmadığı ya da eksik alındığının öğrenildiğini, yeterli ciro sağlanacağı inancıyla sözleşmenin imzalandığını, hile nedeniyle iradenin sakatlandığını, kastedilen sözleşmeden farklı bir sözleşme ile karşı karşıya kalındığını ileri sürerek; sözleşmelerin hile nedeniyle geçmişe etkili olarak iptalini, kira sözleşmeleri nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitini, ödenen kira bedeline karşılık şimdilik 5.000,00 TL'nin ve depozito için verilen 55.000,00 TL bedelli teminat çekinin iadesini, yatırım giderlerine karşılık şimdilik 15.000,00 TL, kiralananlar için fazladan toplanan genel gider, ortak gider, ortak alan aidatı, tanıtım katkı payı giderlerine karşılık şimdilik 10.000,00 TL'nin iadesine karar verilmesini talep etmiş; 26.12.2017 tarihli dilekçe ile sözleşmenin geriye dönük feshi talebi dışındaki tüm taleplerinden feragat ettiğini bildirmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili; hak düşürücü sürenin dolduğunu, taraflar arasındaki kira sözleşmeleri mahkeme kararı ile sonlandığından feshe ilişkin dava açılamayacağını, tacir olan davacının sözleşmeleri imzalamama imkanının bulunduğunu, aldatmaya yönelik beyanların kabul edilemeyeceğini, tahliye kararı alınıncaya kadar kiralananların kullanılmaya devam edildiğini, tanıtım için gerekli faaliyette bulunulduğunu, ciro garantisi yükümlülüğü bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacının tacir olduğu, taraflar arasında sözleşme düzenlenmeden önce gerekli araştırmayı yapması gerekirken üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmemesi nedeniyle dava dilekçesinde öne sürülen taleplerden davalı tarafın sorumlu tutulamayacağı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili; hilenin tüm kiracıların katılmak zorunda olduğu ortak giderlere, daha az katılmalarını sağlamak amacıyla müvekkilinin dolandırılmasından kaynaklandığını, delillerin yeterince incelenmediğini, diğer kiracılara ait sözleşmelerinin değerlendirilmediğini, sözleşme öncesi gösterilen projeye göre yanıltıldıklarını, sözleşmedeki kararlaştırmaların tek başına hileyi kanıtlamaya yeterli olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; sürekli borç ilişkisi doğuran sözleşmelerin kural olarak geriye etkili feshedilmesinin mümkün olmadığı, çoğun içinde az da vardır ilkesi gereği davacının talebinin sözleşmenin ileriye etkili feshini de kapsadığı dikkate alındığında kira sözleşmelerinin tahliye ile sona ermesi ve dava tarihi itibariyle de davacının kiracı sıfatının bulunmadığı dikkate alındığında davacının talebinin reddine ilişkin kararın yerinde olduğu gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; sürekli edimli sözleşmelerin geriye etkili olarak feshedilemeyeceğine dair gerekçenin yerinde olmadığını, hile nedeni ile sözleşmenin geriye etkili olarak feshine karar verilmesi gerektiğini, tahliye kararını veren icra hukuk mahkemesi kararının şekli anlamda kesinleşmiş bir karar olmadığını, hile olduğu tespiti ile diğer talepleri yönünden de kabul kararı verilmesi gerektiğini, hile iddiasına ilişkin yeterli inceleme yapılmadığını, başka mahkemedeki davalının isticvabı ile ve bir başka davada alınan bilirkişi raporunda hilenin tespit edildiğini, davalının gerçek dışı proje ile gerçek dışı reklamlarla, vaadlerle, diğer firmalara taviz olarak verilen "ortak gider ve tanıtım katkı payı muafiyetlerini" gizleyerek müvekkiline, diğer firmaların da m² olarak aynı kirayı ödediğini beyan ederek 3 katı bedelle kiralayarak sözleşme öncesi bir çok hile sonucunda sözleşmenin imzalanmasını sağlanıldığını, gerçeklerin bilinmesi halinde sözleşmenin imzalanmayacağını, hileyi kanıtlayan belgelerin görmezden gelindiğini belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hata ve hile nedeni ile kira sözleşmelerinin iptali istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 23 ve 28 inci maddeleri.
3. Değerlendirme
Temyiz olunan kararda belirtilen gerekçeye, taraflarının özgür iradeleri ile düzenlenen kira sözleşmelerinde konunun ve koşulların belirlenmiş olmasına göre, davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar vermek gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
06.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Kaynak: Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Bilgi Sistemi. Metin resmî kaynaktaki hâliyle aktarılmıştır; kararda anonimleştirilmeden kalmış kişisel veriler “...” ile gizlenmiştir.
Benzer Kararlar
Yargıtay 3. HD 17.01.2024
Kira Sözleşmesine Konulan Kanun Dışı Tahliye Şartı ve Buna Bağlı Cezai Şart Geçersizdir
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi · E. 2023/2475 · K. 2024/217
Tahliye sebepleri kanunda sınırlı sayıda ve emredici olarak düzenlendiğinden, kira sözleşmesine konulan kanun dışı tahliye şartı ile bu şarta bağlı cezai şart geçersizdir.
Onama Kira Sözleşmesinin Feshi ve Sona Ermesi
Yargıtay 3. HD 20.12.2023
Sözleşmedeki Cezai Şart Nedeniyle Erken Çıkan Tacir Kiracı Peşin Ödediği Kirayı Alamadı
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi · E. 2023/2086 · K. 2023/3858
Sözleşmede tacir kiracı için öngörülen ihbar koşulu ile erken tahliyede peşin kiranın iade edilmeyeceğine dair cezai şart bağlayıcı bulunmuş, mahsup talebi olmadığından depozitonun iadesine ilişkin karar onanmıştır.
Onama Kira Sözleşmesinin Feshi ve Sona Ermesi
Yargıtay 3. HD 06.12.2023
TBK Erteleme Döneminde Tacir Kiracı Erken Çıkarsa Makul Süre Kira Bedeli İstenebilir
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi · E. 2023/852 · K. 2023/3557
TBK 325'in tacir kiracılar bakımından ertelendiği dönemde de yerleşik Yargıtay içtihadı uyarınca kiraya veren, erken fesih nedeniyle makul süre kira bedelini tazminat olarak isteyebilir.
Onama Kira Sözleşmesinin Feshi ve Sona Ermesi
Yargıtay 3. HD 07.04.2026
Sözleşmedeki Üç Aylık Fesih İhbar Süresi Erken Tahliyede Makul Süre Sayılmadı
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi · E. 2025/4213 · K. 2026/1944
Sözleşmede dönem sonu için öngörülen üç aylık fesih ihbar süresi, erken tahliyede makul sürenin üç ay olarak kararlaştırıldığını göstermez; makul süre keşif ve uzman bilirkişiyle belirlenmelidir.
Bozma Kira Sözleşmesinin Feshi ve Sona Ermesi
Kira Sözleşmesinin Feshi ve Sona Ermesi Konusundaki 61 Kararın Tümü
İlgili Rehber ve Hesaplama Araçları
- Kira Hukuku Rehberi
- Kira Hukuku İçtihatları
- Hukuk Sözlüğü: Kira Sözleşmesinin Olağan Feshi Nedir?
- Hukuk Sözlüğü: Kira Sözleşmesinin Olağanüstü Feshi Nedir?
- Kira Sözleşmesi Örneği 2026
Benzer Bir Hukuki Sorununuz mu Var?
Benzer görünen uyuşmazlıklarda dahi olayın koşulları sonucu değiştirebilir. Kira, iş, aile ve boşanma ile ceza hukuku alanlarındaki uyuşmazlıklarda dosyanızın değerlendirilmesi için Av. Mete ŞAHİN ile iletişime geçebilirsiniz (Yenimahalle, Ankara).
Telefon: 0552 725 25 18 · WhatsApp ile Yazın · İletişim Formu
Bu sayfadaki özet ve açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Esas alınması gereken metin, kararın resmî tam metnidir; olayın koşullarındaki farklılıklar sonucu değiştirebilir. Kararlar verildikleri tarihte yürürlükte olan mevzuata göre değerlendirilmelidir; sonraki kanun değişiklikleri kararın bugünkü uygulamadaki yerini etkileyebilir. Özetler, kararın resmî metnine dayanılarak hazırlanmakta ve yayımdan önce bu metinle karşılaştırılarak kontrol edilmektedir. İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN.