Sendikal Tazminatta Fesihten Önceki ve Sonraki Altı Ayın İşçi Kayıtları Araştırılmalı

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 30. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2024/1152 E., 2025/2537 K.

DAVA TARİHİ: 14.03.2023

İLK DERECE MAHKEMESİ: Eskişehir 1. İş Mahkemesi

SAYISI: 2023/171 E., 2024/185 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 01.08.2012-19.01.2023 tarihleri arasında davalıya ait işyerinde çalıştığını, davacının 13.01.2023 tarihinde davacının ... Sendikasına üye olduğunu ve iş sözleşmesinin davalı işverence haksız ve geçersiz olarak sendika üyesi olması nedeniyle feshedildiğini ileri sürerek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık ücretli izin ile sendikal tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı def'inde bulunduklarını, davacının işyeri içerisindeki tutum ve davranışlarını düzeltmesi gerektiği hususunda defalarca uyarılmasına rağmen işini savsaklamaya devam etmesi gerekçesiyle iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü yıllık izin talebine ilişkin beyanının davacıyı bağlayıcı nitelikte olduğu, davalının iş sözleşmesini eş zamanlı feshettiği diğer işçilerin açtığı davalar neticesinde yapılan yargılama sonucunda ... Bölge Adliye Mahkemesinin 33. Hukuk Dairesinin 2024/646 Esas, 2024/1881 Karar ve aynı Dairenin 2024/452 Esas, 2024/1872 Karar sayılı dosyalarındaki bilgi ve belgelerin UYAP ile oluşturulan elektronik ortam üzerinden birlikte değerlendirilmesi neticesinde davacının iş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğinin anlaşıldığı belirtilerek taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde;

1. Davacının iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğini,

2. Davacının sendika üyesi olduğu gerekçesiyle işten çıkarıldığı yönündeki iddianın ve sendikal tazminat talebinin kabulünün hatalı olduğunu, bu konudaki incelemenin eksik yapıldığını ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının kıdem tazminatı ile sendikal tazminata hak kazanıp kazanmadığı hususlarındadır.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Sendikal tazminat, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun (6356 sayılı Kanun) 25. maddesinde düzenlenmiş olup işçilerin işe alınmalarının, belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri veya belli bir sendikadaki üyeliği korumaları veya üyelikten istifa etmeleri şartına bağlı tutulamayacağı ilk fıkrada hükme bağlanmıştır. Sözü edilen maddenin 2. fıkrasında ise işverenin, sendika üyesi olan işçilerle sendika üyesi olmayan işçiler veya ayrı sendikalara üye olan işçiler arasında, çalışma şartları veya çalıştırmaya son verilmesi bakımından herhangi bir ayrım yapamayacağı kuralı getirilmiştir.

İşverenin 6356 sayılı Kanun'un 25/5 hükmü uyarınca iş sözleşmesini sendikal nedenlerle feshetmesi hâlinde işçi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun (4857 sayılı Kanun) 20... . madde hükümlerine göre dava açma hakkına sahiptir. İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğinin tespit edilmesi hâlinde, 4857 sayılı Kanun'un 21. maddesine göre işçinin başvurusu, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın sendikal tazminata karar verilir. Ancak işçinin işe başlatılmaması hâlinde, ayrıca 4857 sayılı Kanun'un 21/1 hükmünde belirtilen tazminata hükmedilmez. İşçinin, 4857 sayılı Kanun'un yukarıdaki hükümlerine göre dava açmaması ayrıca sendikal tazminat talebini engellemez.

Dairemizce, sendikal tazminat davalarında ispat yükünün işçide olduğu hâllerde, işyerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçilerin sayısı, hangi tarihlerde üye oldukları, üyelikten çekilen işçilerin olup olmadığı, işyerinde çalışmakta olan işçilerin bulunup bulunmadığı, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği, işyerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı, yeni işçi alınıp alınmadığı ve alınmışsa yeni işçilerin sendikalı olup olmadığı gibi hususlarla, işverence ekonomik veya teknolojik nedenlere dayalı bir fesih yoluna gidilmesi durumunda teknik yönden bu durumun araştırılması gibi ölçütler belirlenmiştir.

Somut uyuşmazlıkta davacının iş sözleşmesi 19.01.2023 tarihinde sona ermiş olup Mahkemece özellikle, bu tarihin öncesi ve sonrasında işe alınan ve iş sözleşmesi feshedilen veya yenilenmeyen işçiler ile sendika kayıtlarında üye olduğu veya üyelikten ayrıldığı tespit edilen işçiler arasında yöntemince bir karşılaştırma yapılmadan, emsal dosyalarda yer alan bilgi ve belgeler dikkate alınarak eksik inceleme ile sonuca gidildiği anlaşılmıştır.

Bu hâlde iş sözleşmesinin son bulduğu 19.01.2023 tarihinden önceki ve sonraki altı ayda iş sözleşmesi feshedilen veya yenilenmeyen işçilere ait kayıtlar gerek ... Kurumundan gerekse işverenden getirtilmek suretiyle, iş sözleşmesi işveren tarafından feshedilen veya yenilenmeyen işçiler ile (varsa) bu işçiler arasından yeniden işe alınan işçiler tespit edilip, tespit edilen işçilerin üyelik ve/veya üyelikten çekilme tarihleri, üyeliğin devam edip etmediğine ilişkin bilgi ve belgeler ilgili sendikadan getirtilmeli, anılan dönemde iş sözleşmesi son bulan işçilerden hangilerinin sendika üyesi olduğu tespit edilmeli, böylece davacının sözleşmesinin son bulduğu dönemde sendikaya üye olmayıp iş sözleşmesi feshedilen veya yenilenmeyen işçilerin bulunup bulunmadığı, sendikaya üye olan ve davalı işyerinde çalışan toplam işçi sayısı ve üyelik tarihleri, sendika üyeliğinden istifa etmesine karşın iş sözleşmesi sonlandırılan veya yenilenmeyen işçiler olup olmadığı, sendikalı olup iş sözleşmeleri feshedilen veya yenilenmeyen işçilerin yerlerine yeni işçi alınıp alınmadığı ve bunlar arasında sendikaya üye olan olup olmadığı, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği, işyerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı hususları araştırılmalı ve gerekirse yeniden bilirkişi raporu da alındıktan sonra dosya içeriği yeniden bir değerlendirmeye tâbi tutularak davacının sendikal tazminata hak kazanıp kazanmadığı açıklığa kavuşturulmalıdır. Eksik inceleme ile karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

21.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.