Sendikal Örgütlenme Sürecinde İşin Sona Ermesi Gerekçesiyle Yapılan Fesih Sendikal Sayıldı

MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2024/748 E., 2025/2367 K.

DAVA TARİHİ: 09.03.2023

İLK DERECE MAHKEMESİ: Bakırköy 33. İş Mahkemesi

SAYISI: 2023/80 E., 2023/588 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı ... (... Liman Şirketi) vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi.

Davalı ... Liman Şirketi vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması istenilmiş ise de 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369/2 hükmü gereğince duruşma isteğinin miktardan reddi ile incelemenin dosya üzerinden yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin ... limanında çalışırken iş sözleşmesinin 30.12.2022 tarihinde sendikal nedenle feshedildiğini, davalı ... Gümrük Taşeronluğu Tahmil Tahliye ve Nakliyat ... Limited Şirketinin (... Gümrük Şirketi) diğer davalı ... Liman Şirketi ve bağlı olduğu Holding bünyesinde doğduğunu, ... Gümrük Şirketinin diğer davalının asıl işleri dışında kendine has ekonomik başkaca bir varlığı olmadığını, davalılar nezdinde çalışan işçilerin haklarını sendika çatısı altında arama kararı alarak sendikal örgütlenmeye gittiklerini, işyerinde yeterli çoğunluğu sağlayan Liman İş Sendikası tarafından yetki başvurusu yapılması üzerine Çalışma ve ... Bakanlığının 02.06.2022 tarihli yazısı ile Sendikanın gerekli çoğunluğu sağladığının tespit edildiğini, bunun üzerine toplu iş sözleşmesi sürecinin başladığını, Sendika tarafından toplu iş sözleşmesi teklifi sunularak toplantı çağrısı yapılmışsa da olumlu bir sonuç alınamadığını, nihayetinde toplu iş sözleşmesinin bağıtlanması için uyuşmazlığın Yüksek Hakem Kuruluna sunulduğunu, tüm bu süreç boyunca davalılar tarafından işçilere sendikadan istifa etmeleri ve ... limanına hiçbir şekilde sendikanın girmesine izin verilmeyeceğinin defalarca söylendiğini, işçilerin sendika üyeliğinden çekilmeye zorlandığını, fesih sırasından yazılı bir bildirim de yapılmadığını, sendikal hak ve özgürlüklerin yok sayıldığını ileri sürerek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, sendikal tazminat, yıllık ücretli izin ve ücret alacağının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... Liman Şirketi vekili cevap dilekçesinde; müvekkili Şirket ile davacı arasında herhangi bir iş ilişkisi, iş sözleşmesi veya sözleşmesel ilişki bulunmadığını, davacının müvekkilinin çalışanı olmadığını, davacının diğer davalı Şirketin personeli olduğunu, müvekkili Şirketin liman işletmeciliği konusunda faaliyet gösteren bir firma olduğunu, işletmekte olduğu ... limanındaki bir takım hizmetler için diğer davalı Şirket ile arasında gemi ve saha hizmet sözleşmesi imzalandığını, ihale makamının asıl işveren durumunda olmadığını, asıl işveren alt işveren ilişkisinden söz edilemeyeceğini, müvekkili Şirketin limanda sendikalı işçi çalıştırmaması, işçileri sendikaya üye olmamaları için zorlaması veya tehdit etmesi, işçilerin sendikal hak ve özgürlüklerini kısıtlaması gibi bir durumun kesinlikle söz konusu olmadığını, talep edilen işçilik alacaklarının zamanaşımına uğradığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... Gümrük Şirketi vekili cevap dilekçesinde; müvekkili Şirketin diğer davalı Şirketin işyeri dışında başkaca bir yerde faaliyeti ve projesi olmadığını, müvekkilinin diğer davalının işinin görülmesi için istihdam ettiği gerekli personel dışında başkaca bir çalışanı da olmadığını, müvekkili Şirketin kurulduğu günden bugüne kadar yalnızca diğer davalıya ait işyerinde faaliyette bulunduğunu, yapılan iş ile ilgili olarak diğer davalı tarafından şu ana kadar herhangi bir şikayet veya memnuniyetsizlik bildirilmediğini, diğer davalının müvekkili Şirket ile aralarındaki sözleşmeyi haklı neden bildirilmeksizin yenilenmediğini, müvekkili Şirketin faaliyetsiz kalması/işin sonlanması nedeniyle davacı ve diğer çalışanların iş sözleşmelerini zorunlu olarak feshettiğini, bu nedenle sendikal tazminat yönünden müvekkilinin taraf ehliyeti ve sorumluluğu bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; iş sözleşmesinin kıdem ve ihbar tazminatına hak kazandırmayacak şekilde sona erdiğini ispat yükümlülüğünün işverene ait olduğu, somut olayda davalı işverenlikçe davacının işten çıkış sebebinin "işin sona ermesi" olarak bildirildiği, dosya kapsamındaki bilgi ve belgelere göre davalı ... Gümrük Şirketi nezdinde çalışan işçilerin toplam işçi sayısına oranı, dava dışı Kalkavan Şirketinin alt işveren olarak kayıtlı siciline 2022 Aralık ayında alınan işçi sayısı, davalılar arasında uzun yıllardır devam eden ilişkinin sona erme şekli, çalışma hayatının olağan akışı, toplu iş sözleşmesi bağıtlanma süreci, işyerindeki sendika üyesi işçilerin üyeliklerini sonlandırmaları ve üyeliğini sonlandıran bazı işçilerin yeniden sendikaya üye olmaları, sendikal örgütlenme döneminde sendika üyesi olmayan işçilerin sendikaya üye olmaları, dinlenen davacı tanıklarının itibar edilen beyanlarında sendikalı bir kısım çalışanlara sendikal baskı yapıldığı ve bu nedenle iş sözleşmelerinin feshedildiğini ifade etmeleri hep birlikte değerlendirildiğinde iş sözleşmesinin davalı işveren tarafından sendikal nedenle sona erdirildiği, davacının bu nedenle sendikal tazminat, kıdem tazminatı ve ihbar tazminatına hak kazandığı, tanık beyanları ve dosyadaki kayıtlara göre davalılar arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğu, davalıların işçilik alacaklarından müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Liman Şirketi vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; sendikal fesih karinesinin iş ilişkisinin devamında kronolojik olarak gerçekleşen olaylardan yola çıkarak işveren tarafından yapılan fesih işleminin gerçek nedeninin işçinin sendika üyeliği veya sendikal faaliyet olduğunun ortaya çıkarılması olduğu, somut olayda dosya kapsamında dinlenen tanık beyanları, toplanan bilgi ve belgelere göre sendikal sürecin gerçekleşme şekli, sendikal örgütlenmenin engellenmesi yönünde yapılan eylemler, davalı alt işverenin sadece davalı asıl işveren ... Liman Şirketi ile çalışması, sendikal örgütlenmenin içinde bulunmayanlara ödeme yapıldığının kabul edilmesi, Mahkemenin kararında belirttiği şekilde ... Kurumundan talep edilen belgelerin içeriğine göre işlerdeki düşüş oranı, davalı ... Gümrük Şirketi nezdinde çalışan işçilerin toplam işçi sayısına oranı, dava dışı Kalkavan Şirketinin alt işveren olarak kayıtlı siciline 2022 Aralık ayında alınan işçi sayısı dikkate alındığında işveren tarafından yapılan fesih işleminin gerçek nedeninin işçinin sendika üyeliği veya sendikal faaliyet olduğu, bu nedenle davacının kıdem ve ihbar tazminatı ile sendikal tazminata hak kazandığı, dosyaya sunulan ücret bordrolarına göre ücret tespitinin yerinde olduğu, banka kayıtlarına göre davacının son ay ücret alacağının ödenmediği ve yıllık ücretli izin alacağının bulunduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı ... Liman Şirketi vekili temyiz dilekçesinde;

1. Bilirkişi raporuna yapılan itirazların giderilmemesinin hukuki dinlenilme ve adil yargılanma hakkının ihlali niteliğinde olduğunu,

2. Eksik incelemeye dayalı olarak sendikal fesih kabulünün isabetli olmadığını,

3. Müvekkili Şirket tarafından işletilen limandaki konteyner elleçme sayılarında son yıllarda ciddi düşüş yaşanması sebebiyle müvekkili Şirketin diğer davalı Şirket ile arasındaki hizmet sözleşmesini feshettiğini, diğer davalı ile müvekkil Şirket arasındaki hizmet sözleşmesinin fesih sebebinin salt bu hususlar olduğunu, küçük orandaki işçi sayısına sahip diğer davalı işçilerinin sendikalı olması sebebiyle aradaki ticari ilişkinin bitirilmesinin hiçbir izahatı bulunmadığını ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; davacının iş sözleşmesinin sendikal nedenlerle feshedilip edilmediğine ilişkindir.

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı ... Liman Şirketi vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

21.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.