Ana Sayfa › İçtihatlar › Aile ve Boşanma Hukuku › Aile Hukukunda Diğer Konular
Yargıtay 2. HD Bozma Aile ve Boşanma Hukuku
Faiz İşletilmemesi Temyiz Edilmezse Karşı Taraf Lehine Usuli Kazanılmış Hak Doğar
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi · E. 2024/6944 · K. 2024/10572 · T. 26.12.2024
Karar Özeti
Davacı erkeğin açtığı değer artış payı ve katılma alacağı davasında aile mahkemesi, bozmaya uyduğu hâlde bozma gereklerini tam yerine getirmeden ve delilleri tartışmadan yeniden hüküm kurmuştur. Yargıtay, önceki kararda alacağa faiz işletilmemesi davacı erkekçe temyiz edilmediğinden kadın lehine usuli kazanılmış hak oluştuğunu belirtmiştir. Daire, tasfiyede taşınmazın bozma sonrası yeni karar tarihine en yakın tarihteki sürüm değerinin esas alınması gerektiğini ve aynı davada ancak bir kez ıslah yapılabileceğinden diğer ıslah dilekçelerinin reddine karar verilmesi gerektiğini de açıklayarak hükmü bozmuştur.
Kararın Ortaya Koyduğu İlke
Önceki kararda alacağa faiz işletilmemesi davacı tarafından temyiz edilmemişse davalı lehine faiz yönünden usuli kazanılmış hak oluşur ve bozma sonrası kararda gözetilmelidir.
Soru: Faiz işletilmemesine itiraz edilmezse mal rejimi davasında bozma sonrası faize hükmedilebilir mi?
Sonuç: Aile mahkemesinin bozma sonrası verdiği karar bozuldu.
Karar Künyesi
- MahkemeYargıtay
- Daire2. Hukuk Dairesi
- Esas No2024/6944
- Karar No2024/10572
- Karar Tarihi26.12.2024
- Karar TürüDaire Kararı
- SonuçBozma
- Resmî KaynakAdalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Bilgi Sistemi
İlgili Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 227/1 (resmî metin)
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 228/1 (resmî metin)
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 235/1 (resmî metin)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 177/2 (resmî metin)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 26 (resmî metin)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 297/2 (resmî metin)
Kararın Önemli Bölümleri
“faiz yönünden işbu kararın davacı erkek tarafından temyiz edilmediğinden davalı kadın lehine faiz yönünden usule ilişkin kazanılmış hak oluştuğu anlaşılmaktadır.”
“Açıkça bozmaya uyulmasına karar verilmesiyle, taraflardan birisi yararına usule ilişkin kazanılmış hak doğar.”
Kararın Tam Metni
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: Aile Mahkemesi
SAYISI: 2023/483 E., 2024/226 K.
DAVA TÜRÜ: Değer Artış Payı ve Katılma Alacağı
Taraflar arasındaki davanın bozma sonrası yapılan muhakemesi sonunda Mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı erkek vekili ve davalı kadın vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
1. Temyizen incelenen Mahkeme kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ve bozma kapsamı dışında kalarak kesinleşen yönlerin yeniden incelenmesinin hukuken mümkün bulunmadığı anlaşılmakla; davacı erkek vekilinin ve davalı kadın vekilinin aşağıdaki paragraflar kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 26 ıncı maddesi uyarınca, hakim, tarafların talep sonucu ile bağlı olup, ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Ayrıca, aynı Kanun'un 297 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca da, hükmün sonuç kısmında her bir talep hakkında ayrı ayrı hüküm kurulmalı ve taleplerden her biri hakkında verilen hükümle taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.
3. Vermiş olduğu bir hüküm Yargıtay tarafından bozulan ve Yargıtay’ın bu bozma kararına gerek iradi ve gerekse kanuni şekilde uymuş olan hukuk mahkemesi, bozma kararı doğrultusunda inceleme yapmak ve hüküm vermek zorundadır. Mahkeme, bozma kararından dönerek direnme kararı veremeyeceği gibi, hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş olan bölümleri hakkında da yeni bir hüküm kuramaz. Bu müesseseye usuli müktesep hak veya usule ilişkin kazanılmış hak denir. Usuli müktesep hak, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay içtihatları ile kabul edilmiş, usul hukukunun ana ilkelerindendir. Açıkça bozmaya uyulmasına karar verilmesiyle, taraflardan birisi yararına usule ilişkin kazanılmış hak doğar. Bundan sonra mahkemenin yapacağı iş, bozma kararı uyarınca ve o doğrultuda işlem yapmak ve gerekli kararı vermekten ibarettir. Kural olarak, hakim ara kararından dönebilirse de, bozmaya uyulmasına ilişkin karar bunun istisnalarındandır. Farklı anlatımla; bozma kararına uyan Mahkeme, bununla bağlıdır.
4. Mahkemenin, Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir (Prof. Dr. Baki Kuru, Usuli Müktesep Hak (Usule İlişkin Kazanılmış Hak), Dr. A. Recai Seçkin’e Armağan, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, No 351, 1974, s. 395 vd.).
5. Yukarıda açıklanan yasal düzenleme ve ilkeler uyarınca yapılan incelemede; öncelikle, ne var ki, Mahkemece, bozmaya uyulduğu halde bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Şöyle ki, 08.11.2022 tarihli bozma ilamında tasfiye konusu taşınmazın edinilmesinde satış bedeli kullanılan kooperatif yoluyla edinilen dava dışı taşınmaza kadının katkı oranının erkeğin kooperatife üyelik süresi, evlilik tarihi ile tahsis tarihi arasındaki süreler dikkate alınarak belirlenmesi gerektiği belirtilmesine rağmen, Mahkemece, bozma gereği inceleme yapılmadan ve gerekçede yazılı delillerin hangisine neden üstünlük tanındığı belirtilmeden yani deliller tartışılmadan ve değerlendirilmeden anlaşılabilir ve denetlenebilir nitelikte bir hüküm kurulmadığı anlaşılmakla, eksik incelemeyle gerekçesiz şekilde bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmeden hüküm kurulması hatalı olmuş, bozmayı gerektirmiştir.
6. Diğer yandan, Mahkemenin 28.12.2021 tarihli ikinci kararında alacağa faiz işletilmesine karar verilmediği, faiz yönünden işbu kararın davacı erkek tarafından temyiz edilmediğinden davalı kadın lehine faiz yönünden usule ilişkin kazanılmış hak oluştuğu anlaşılmaktadır. O halde, Mahkemece, faiz yönünden oluşan usule ilişkin kazanılmış hak gözetilerek karar verilmesi gerekirken, bu husus göz ardı edilerek karar verilmesi hatalı olmuş ve bozmayı gerektirmiştir.
7. Artık değere katılma alacağı miktarı hesaplanırken, mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan malların, bu tarihteki durumlarına göre, ancak tasfiye tarihindeki sürüm (rayiç) değerleri esas alınır (4721 sayılı Kanun md. 227/1, 228/1, 232 ve 235/1). Yargıtay uygulamalarına göre tasfiye tarihi, karar tarihidir.
8. Ayrıca, somut olayda, tasfiye konusu taşınmazın tasfiyeye esas alınacak değerleri belirlenirken, yukarıda izah edilen ilkeye aykırı şekilde, taşınmazın karar tarihine en yakın tarihteki değeri ve davacı lehine tespit edilen değer artış payı ve katılma alacağı belirlenmeden karar verilmesi doğru olmamıştır. O halde, Mahkemece, tasfiye konusu taşınmazın tasfiye (önceki karar bozulmakla değer güncelliğini yitirdiğinden bozma sonrası yeni karar tarihine en yakın tarihteki) tarihi itibariyle sürüm (rayiç) değerleri belirlendikten sonra, davacının değer artış payı ve katılma alacağı hesaplanarak talep miktarı ve oluşan usuli kazanılmış haklar da gözetilerek denetlenebilir bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuş, bozmayı gerektirmiştir.
9. Son olarak, Mahkemece, 6100 sayılı Kanun'un 177 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca aynı davada tarafların ancak bir kez ıslah yoluna başvurabileceğinden davacının 22.02.2012 tarihli ıslah dilekçesi dışındaki ıslah dilekçelerinin reddine karar verilmesi gerekirken, bu hususta karar verilmemesi de hatalı olmuş, bozmayı gerektirmiştir.
KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1 Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile hükmün BOZULMASINA,
2.Taraf vekillerinin bozma kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edenlere iadesine,
Dosyanı Mahkemesine gönderilmesine,
Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,
26.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Kaynak: Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Bilgi Sistemi. Metin resmî kaynaktaki hâliyle aktarılmıştır; kararda anonimleştirilmeden kalmış kişisel veriler “...” ile gizlenmiştir.
Benzer Kararlar
Hukuk Genel Kurulu 15.11.2023
Nafaka ve Tazminatı İki Kez İstinaf Etmeyen Kadın Lehine Daha Fazlasına Hükmedilemez
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu · E. 2022/1106 · K. 2023/1099
Nafaka ve tazminata ilişkin ilk kararı ve harç tamamlandıktan sonra verilen kararı istinaf etmeyen kadının miktarları benimsediği, bu nedenle erkek lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu kabul edilmiştir.
Direnme Kararının Bozulması Aile ve Boşanma Hukuku
Yargıtay 2. HD 25.06.2024
Temyiz Etmeyen Eş Lehine Tazminat ve Nafaka Miktarı Bozmadan Sonra Artırılamaz
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi · E. 2023/543 · K. 2024/4741
İlk kararı yalnızca erkek temyiz ettiğinden kadın lehine hükmedilen tazminat ve iştirak nafakası miktarlarında erkek yararına usuli kazanılmış hak oluşmuş; bozmadan sonra bu miktarların artırılması hatalı bulunmuştur.
Kısmen Bozma Aile ve Boşanma Hukuku
Hukuk Genel Kurulu 07.10.2021
Delil Değerlendirme Hatası Maddi Hata Sayılmaz, Uyulan Bozma Usuli Kazanılmış Hak Doğurur
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu · E. 2017/1337 · K. 2021/1184
Dosyada bulunan ceza kararı değerlendirilmeden verilen bozma hukuki hata sayılsa bile maddi hata kabul edilmediğinden, bu bozmaya uyulmasıyla davalı yararına usuli kazanılmış hak doğmuştur.
Direnme Uygun Bulundu Aile ve Boşanma Hukuku
Yargıtay 2. HD 23.06.2026
İstinafta Yapılan Mal Rejimi Tasfiyesinde Dört Yıl Önceki Değerle Hesap Kurulması Bozuldu
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi · E. 2025/4963 · K. 2026/6988
Tasfiyeyi bölge adliye mahkemesi yaptığında tasfiye tarihi onun karar tarihidir; bu tarihten yaklaşık dört yıl önce belirlenen değerle katılma ve değer artış payı alacağı hesaplanamaz.
Bozma Mal Rejimi, Katılma Alacağı ve Katkı Payı
Aile Hukukunda Diğer Konular Konusundaki 130 Kararın Tümü
İlgili Rehber ve Hesaplama Araçları
Benzer Bir Hukuki Sorununuz mu Var?
Benzer görünen uyuşmazlıklarda dahi olayın koşulları sonucu değiştirebilir. Kira, iş, aile ve boşanma ile ceza hukuku alanlarındaki uyuşmazlıklarda dosyanızın değerlendirilmesi için Av. Mete ŞAHİN ile iletişime geçebilirsiniz (Yenimahalle, Ankara).
Telefon: 0552 725 25 18 · WhatsApp ile Yazın · İletişim Formu
Bu sayfadaki özet ve açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Esas alınması gereken metin, kararın resmî tam metnidir; olayın koşullarındaki farklılıklar sonucu değiştirebilir. Kararlar verildikleri tarihte yürürlükte olan mevzuata göre değerlendirilmelidir; sonraki kanun değişiklikleri kararın bugünkü uygulamadaki yerini etkileyebilir. Özetler, kararın resmî metnine dayanılarak hazırlanmakta ve yayımdan önce bu metinle karşılaştırılarak kontrol edilmektedir. İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN.