Ana Sayfa › Mevzuat › Türk Ceza Kanunu › Madde 3
5237 Sayılı Kanun Temel İlkeler ve Tanımlar
TCK Madde 3: Adalet ve Kanun Önünde Eşitlik İlkesi
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu · Madde 3 · Son kontrol: 18 Ekim 2026
Madde Metni
Madde 3- (1) Suç işleyen kişi hakkında işlenen fiilin ağırlığıyla orantılı ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunur.
(2) Ceza Kanununun uygulamasında kişiler arasında ırk, dil, din, mezhep, milliyet, renk, cinsiyet, siyasal veya diğer fikir yahut düşünceleri, felsefi inanç, milli veya sosyal köken, doğum, ekonomik ve diğer toplumsal konumları yönünden ayrım yapılamaz ve hiçbir kimseye ayrıcalık tanınamaz.
Metin, Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi'nde (mevzuat.gov.tr) yayımlanan yürürlükteki metinden aynen alınmıştır. Resmî metin için Mevzuat Bilgi Sistemi'ne bakınız.
Madde Gerekçesi
Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi'nde bu maddeye bağlı olarak yayımlanan resmî gerekçe aynen aktarılmıştır. Gerekçe, maddenin kanunlaşma sürecindeki metnine ilişkindir; gerekçede geçen madde numaraları tasarı veya taslaktaki numaralardır ve kanunlaşan metindeki numaradan farklı olabilir. Uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan kanun metni esastır.
Mevzuat Bilgi Sisteminde Yayımlanan Madde Gerekçesi
KOMİSYONUN DEĞİŞİKLİK GEREKÇESİ
GEREKÇE (MADDE 3) :
Suç işlenmesiyle bozulan toplum düzeninde adaletin sağlanması için suç işleyen kimseye uygulanacak ceza hukuku yaptırımlarının haklı ve ölçülü olması gerekir. Çünkü ancak haklı ve suçun ağırlığıyla orantılı bir yaptırım ile suç işleyen kişinin bu fiilinden pişmanlık duyması sağlanabilir ve yeniden topluma kazandırılması söz konusu olabilir. Yine bireylerin hukuka olan güvenlerinin pekişmesi ve cezanın caydırıcılık etkisinin doğru biçimde gösterilebilmesi için de ceza hukukunun temel ilkelerinden olan oranlılık ilkesine uymak gerekir. Madde ile bu hususa ceza kanunda açıkça yer verilerek, ceza kanunun adaletçi bir karaktere sahip olduğu da vurgulanmak istenmiştir.
Geçmişte ve günümüzde, insanın ırk, din, düşünce veya cinsiyeti nedeniyle uğradığı haksız muamelelerin önlenmesi, insanlık camiasının temel uğraşlarındandır. Ceza hukuku araçlarıyla yapılan ayrımcılık ise insana yönelik yapılan en zalimane uygulamalardan biridir. Özellikle totaliter rejimlerdeki ayırımcılığın ortaya çıkardığı felaketler insanlık tarihinde unutulamayacak acı izler bırakmıştır. İşte bu nedenlerledir ki insan haklarıyla ilgili uluslararası sözleşmelerde ve Anayasamızda ifade edilen eşitlik ilkesine yer verilerek, ceza kanununun insancıl niteliğe sahip olduğuna da işaret edilmektedir. Ceza kanunlarının düzenlenmesinde ve uygulanmasında bireyler arasında herhangi bir sebeple ayırım yapılmamasının ifade edilmesi, aynı zamanda hukuk devletinin özünü oluşturan insan onurunun korunmasının ceza kanununda da temel değer olarak benimsenmesi anlamına gelmektedir.
Bu Maddeyle İlgili İçtihatlar
Sitedeki içtihat arşivinde bu maddeye dayanan 11 karar var; en önemli 10 tanesi aşağıda.
- Taksirle Beş Kişinin Ölümünde 4 Yıl Olarak Belirlenen Ceza Orantılılığa Aykırı Bulundu
Yargıtay Ceza Genel Kurulu · E. 2022/16 · K. 2025/215 · 21.05.2025 - Örgüt Üyeliğinde Etkin Pişmanlık İndiriminin Üst Sınırdan Yapılmaması Bozma Nedeni Oldu
Yargıtay 3. Ceza Dairesi · E. 2023/18167 · K. 2026/14828 · 01.07.2026 - Mevcut Delil Durumunda Suçu Ortaya Çıkarmayan İkrar Etkin Pişmanlık İçin Yeterli Görülmedi
Yargıtay 8. Ceza Dairesi · E. 2025/10890 · K. 2026/7595 · 03.06.2026 - Uyuşturucu Ticaretinde Terazi, Folyo ve Telefon Mesajları Satış Amacını Gösterdi
Yargıtay 8. Ceza Dairesi · E. 2026/1442 · K. 2026/9779 · 02.07.2026 - İki Kişinin Ölümüne Tam Kusuruyla Yol Açan Sürücüde Temel Cezanın Artırılması Onandı
Yargıtay 12. Ceza Dairesi · E. 2024/498 · K. 2026/6948 · 02.07.2026 - Uyuşturucu Ticaretinde Takdiri İndirimin Reddi ve Alt Sınırdan Uzaklaşma Yerinde Görüldü
Yargıtay 8. Ceza Dairesi · E. 2025/8916 · K. 2026/9634 · 01.07.2026 - Çeşitli ve Kullanım Sınırını Aşan Uyuşturucuyla Yakalanan Sanığın Ticaret Mahkûmiyeti Onandı
Yargıtay 8. Ceza Dairesi · E. 2025/6786 · K. 2026/7214 · 21.05.2026 - Maddeye Yalnızca Fiziksel Form Veren Baskı Makinesi Bulunan Dosyada Ticaret Hükmü Onandı
Yargıtay 8. Ceza Dairesi · E. 2025/6798 · K. 2026/7222 · 21.05.2026 - TCK 158/1-L Kapsamındaki Dolandırıcılıkta Alt Sınırdan Uzak Temel Ceza Onandı
Yargıtay 11. Ceza Dairesi · E. 2026/3411 · K. 2026/6606 · 16.06.2026 - Kamu Görevlisi Olarak Tanıtma Suretiyle Dolandırıcılıkta Alt Sınırdan Uzak Temel Ceza Onandı
Yargıtay 11. Ceza Dairesi · E. 2026/3452 · K. 2026/6501 · 15.06.2026
Madde Künyesi
- Kanun5237 sayılı Türk Ceza Kanunu
- MaddeMadde 3
- BölümBirinci Kitap – Genel Hükümler › Birinci Kısım – Temel İlkeler, Tanımlar ve Uygulama Alanı › Birinci Bölüm – Temel İlkeler ve Tanımlar
- Kanundaki BaşlıkAdalet ve kanun önünde eşitlik ilkesi
- DurumYürürlükte
- Resmî KaynakMevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Resmî GerekçeBu sayfada (Mevzuat Bilgi Sistemi)
- Son Kontrol18 Ekim 2026
Kanunda Gezinme
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat metinleri her ay resmî kaynakla karşılaştırılarak güncellenir; uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan metin esastır. Somut olayınız için bir avukata danışınız.