Güzergâh İzni Olmayan Hattı Feshetmeden Kullanan Kiracı için Kira Sözleşmesi Ayakta Sayıldı

MAHKEMESİ: Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2025/1861 E., 2025/1673 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ: Bulancak Sulh Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2024/776 E., 2024/1672 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; ... arası yolcu taşıma hattı için 08.10.2008 tarihinde yapılan ihale sonucunda yıllık 38.000,00 TL bedel karşılığında ... arası yolcu taşıma dolmuş hattının davalı ...'e kiraya verildiğini, diğer davalı ...'in ise müşterek ve müteselsil kefil olduğunu, 30.10.2008 tarihinde imzalanan kira sözleşmesi uyarınca kullanılan dolmuş hattının 24.01.2011 tarihinde teslim edildiğini fakat davalıların kira bedelini ödemediklerini ileri sürerek; 08.10.2008- 24.01.2011 arası dönemde tahakkuk eden 63.340,00 TL asıl kira alacağı ile 55.808,74 TL gecikme zammının yıllık %16,80 gecikme zammı ile birlikte davalılardan tahsilini istemiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili; taşımacılık için iki adet otobüs satın alınmış ise de 03.12.2008 tarihli trafik kontrolünde yetki belgesi almadan taşıma faaliyetinde bulunulduğundan 5.000,00 TL ceza düzenlendiğini, davacının ihale ettiği dolmuş hattı güzergahının bulunmadığını öğrendiklerini, yetki belgesi alınamadığını, idari başvurulardan da sonuç alamadıklarını, güzergahta hiç çalışamadıklarından ihale üzerine ödedikleri 19.000,00 TL'nin iadesini istediklerini, kısa bir süre belediye adına kayıtlı 19 98... model eski otobüslerle taşımacılık yapmaya çalıştıklarını, bu araçların arızalanarak aylarca sanayide kaldığını ve hiç çalıştırılamadığını, çok eski oldukları için vatandaşların da binmediğini, taraflar arasında kira sözleşmesi ve ihale kalmadığını, davacının sözleşmenin gereğini yerine getirmediğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; taraflar arasında 08.10.2008- 08.10.2011 arası döneme ilişkin 3 yıllık kira sözleşmesi düzenlendiği, davalı ...'in sözleşmeyi kefil olarak imzaladığı, davalı ... tarafından şartnameye uyularak iki adet araç satın alındığı, 03.12.2008 tarihinde trafik görevlilerince yapılan incelemede davalının kullandığı araçta taşıma işine ilişkin yetki belgesinin bulunmadığının tespit edilerek idari yaptırım kararı düzenlendiği, bu karar üzerine davalının ... ve ... İl Trafik Komisyonu Başkanlıklarına ayrı ayrı yaptığı başvurularının reddedildiği, yetki belgesi ve gerekli onayları alınmaksızın yapılan ihale üzerine düzenlenen kira sözleşmesinin ifa kabiliyetinin bulunmadığı, konusunun imkansız olduğu, hükümsüz olan sözleşmeye binaen davacının edimlerin ifasını talep etmesinin mümkün olmadığı, sonrasında taraflar arasında başkaca bir hukuki ilişkinin kurulduğu gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; karar, davacı tarafından istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacının 4925 sayılı Karayolları Taşıma Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca Giresun-Bulancak güzergahı arasında otobüs hattı işletimine ilişkin olarak ihale açma ve bu ihale doğrultusunda davalılarla kira sözleşmesi yapma hususunda yetkisinin bulunmadığı, bu durum kamu düzenine ilişkin olduğundan kanuna aykırı şekilde gerçekleştirilen ihaleye bağlı olarak akdedilen sözleşmenin kesin hükümsüz sayılacağı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; güzergah belgesini almanın davacı yükümlülüğünde olduğu kabul edilmesine rağmen, satın aldıkları ve resmi plaka taşımayan araçlarla cezaya maruz kalan ve basiretli tacir gibi davranmayan, güzergah iznini alamadıkları zaman sözleşmeyi haklı nedenle feshetmeleri gerekirken feshetmeyen veya indirim istemeyen davalıların sözleşmeyi yürütmeye çalıştıklarını dikkate almadığını, davalının dolmuş hattının 24.01.2011 tarihinde belediyeye teslim ettiğini belirttiğini ve bu tarihte sözleşmenin feshedildiğinin davalıya bildirildiğini, aradaki süre için kira bedeli ödenmesi gerektiğini ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Gerekçe ve Değerlendirme

Uyuşmazlık, kira sözleşmesinden kaynaklı alacak istemine ilişkindir.

Somut olayda; 08.10.2008 tarihinde yapılan ihale sonucunda, davalı ...'in teklifi kabul edilerek yıllık 38.000,00 TL bedelle Bulancak- Giresun hattının kiraya verilmesine karar verildiği ve taraflar arasında 30.10.2008 başlangıç tarihli kira sözleşmesi imzalandığı konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Davalı kiracı tarafından her ne kadar güzergah belgesi olmadığından ihale şartnamesine uygun şekilde hattın kullanılamadığı savunulmuş ise de; sözleşmeden dönülmemiş, sözleşme feshedilmemiş, yahut kira bedelinden indirim talep edilmemiştir. Davacı Belediyeye ait araçlarla hattın kullanımına devam edildiği davalı kiracının kabulünde olup, Belediye araçlarının çok eski olduğu savunulmuş ise de kira sözleşmesi ayakta tutulmuştur.

Hal böyle olunca, İlk Derece Mahkemesince; kira sözleşmesinin ayakta olduğu gözetilerek, sona erdiği tarihe kadar sözleşme hükümleri çerçevesinde değerlendirme yapılarak davacının alacağı olup olmadığının belirlenmesi ve ulaşılarak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme

ile davanın reddine karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 373/1 maddesi uyarınca ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının aynı Kanunun 371. maddesi uyarınca davacı yararına BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz edene iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.05.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.