Termik Santralde Çalışmak Fiili Hizmet Süresi Zammı için Tek Başına Yeterli mi?

MAHKEMESİ: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2024/865 E., 2025/1386 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ: Ankara 33. İş Mahkemesi

SAYISI: 2022/104 E., 2024/7 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı işveren tarafından hizmet bildirimi yapılan sürelerde termik santralde çalıştığını, bu bildirimler için fiili hizmet süresi zammı verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı işveren vekili vekili cevap dilekçesinde; davacının iş yerinde ağır ve yıpratıcı koşullarda çalışmadığını, bildirimlerinin usulüne uygun şekilde süresinde yapıldığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı işveren vekili temyiz dilekçesinde; davanın reddi gerektiğini, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini beyan etmektedir.

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, fiili hizmet süresi zammı verilmesi istemine ilişkindir.

5510 sayılı Kanun'un fiili hizmet süresi zammı başlıklı 40. maddesinde bulunan tablonun 5. numaralı paragrafında, kok fabrikalarıyla termik santrallerde;

Ateşçilik, ocak temizliği, jeneratör, doldurma, boşaltma ve temizleme işlerinde çalışanlar.

Kimyasal arıtma işlerinde çalışanlar.

Gazın geçtiği cihaz ve boruların onarılması ve temizlenmesi işlerinde çalışanlar.

Kok fabrikalarında kömür ve ocak işlerinde çalışanlar.

Elektrik enerji üretim santrallerinin kazan dairesindeki ateşçilik, kül ve kömürlerin taşınması işlerinde çalışanlar.

Termik santrallerle her çeşit buhar kazanlarının kazan dairesindeki ateşçilik, kül ve kömürlerin taşınması işlerinde çalışanların her 360 günlük bildirimi için 60 gün fiili hizmet süresi zammı verilmesi gerektiğini düzenler.

İnceleme konusu davada, davacı termik santralde çalıştığını, bildirim süresi için fiili hizmet süresi zammı verilmesini talep etmiş, İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama soncunda davanın kabulüne karar verilmiştir. Karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

Husumet konusu, davanın her aşamasında ileri sürülebilir. Taraflarca ileri sürülmese dahi gerek mahkemece, gerekse Yargıtayca tarafların bu yönde bir savunmasının olup olmadığına bakılmaksızın kendiliğinden göz önünde tutulur. Eldeki fiili hizmet süresi zammının tespitine ilişkin davada elde edilecek hükmün, uygulayıcısı konumundaki Kurum tarafından yerine getirilebilmesi için, husumetin doğru tarafa yöneltilerek davaya devam edilmesi gereklidir.

Davacının Mahkeme kararı ile fiili hizmet süresi zammı verilen çalışma süresinde; 20.10.2011-30.04.2012 tarihleri arasında davalı Kurumda ... numarada kayıtlı ... Termik Elektrik Sanayi Ticaret A.Ş.'ye ait iş yerinden, 01.05.2012-30.06.2020 tarihleri arasında ... numarada kayıtlı ... Enerji Madencilik Sanayi Ticaret A.Ş. iş yerinden bildirildiği, verilen kararda bu işverenler ile davalı işveren arasındaki bağlantının belirlenmediği anlaşılmaktadır.

Bu sebeple öncelikle Mahkemece, davacının, talep edilen çalışma döneminde, işveren ya da işverenleri tespit edilerek dava dışı işveren bulunduğunun anlaşılması halinde HMK’nın 124. maddesi gereğince husumetin doğru işverene yöneltilmesi için davacıya mehil verilerek, işverenin davaya iştiraki sağlanmalıdır.

Uyuşmazlık, davacının dava konusu dönemde geçen ve bildirilen çalışmalarının 5510 sayılı Kanun'un 40. maddesinde bulunan tablonun 5 numaralı paragrafında geçen ve fiili hizmet süresi zammı verilmesini gerektirir işlerden olup olmadığı hususundadır.

Davacının çalıştığı iş yeri her ne kadar termik santral olsa da Mahkemece verilen kararda davacının maddede sayılan işlerde çalışıp çalışmadığı ve bildirilen tüm sürede bu işlerde çalışıp çalışmadığı hususunun açık ve net olarak tespit edilmediği anlaşılmaktadır.

Bu kapsamda Mahkemece, davacının bildirimini yapan işverenin faaliyet alanı belirlenmeli, davalı işverenden davacıya ait şahsi dosyası, puantaj kayıtları celp edilerek, hangi tarihlerde hangi bölümlerde ne iş yaptığı belirlenmeli, davalı işveren ile arasında aynı konuda dava bulunmayan bordro tanıkları belirlenerek, iş yerinde fiili hizmet süresi zammından yararlanmayı gerektirir koşullarda bildirimi yapılan sigortalılar bulunup bulunmadığı araştırılarak, varlığı halinde, davacının çalışma ortamı yönünden beyanlarına başvurulması gereği üzerinde durulmalı, üç kişilik bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak; davacı işçinin iş yerinde yaptığı işin niteliği konusunda, iş yerindeki incelemeden elde edilen bulgular esas alınarak, davacının çalıştığı bölümün niteliği belirlenmeli bu ön koşulun varlığı belirlendikten sonra, davalı iş yerinin hangi bölümlerden oluştuğu, davacının hangi bölümde çalıştığı yargısal denetime elverir biçimde ortaya konulan rapor alınarak, 5510 sayılı Kanun'un 40. maddesinin (5) numaralı sırasında düzenlenen kapsamdaki iş/iş yerlerinden ve sigortalılardan olup olmadığı hususu açıklığa kavuşturulduktan sonra yaptığı iş kapsamında bu iş yerlerinde ve işlerde geçen çalışma sürelerinin her 360 günü için karşılarında gösterilen gün sayılarının, fiili hizmet süresi zammı olarak ekleneceği, 360 günden eksik sürelere ait fiilî hizmet süresi zammı, 360 gün için eklenen fiilî hizmet süresi ile orantılı olarak belirleneceği değerlendirilmelidir.

Ayrıca Mahkemece, fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacakları dönem içinde kalan; yıllık ücretli izin, sıhhi izin, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri ile eğitim, kurs sürelerin vs. fiilen çalışılmayan sürelerin tespit edilerek bu süreler yönünden fiili hizmet zammından yararlanamayacağı gözetilerek infaza uygun karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve kanuna aykırı olup, bozmayı gerektirir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalılar vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgilisinden alınmasına,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

18.12.2025 gününde oybirliğiyle karar verildi.