Geç Tahliye Cezai Şartı Tacir Kiracıyı Ekonomik Mahva Sürüklemiyorsa İndirilmez

MAHKEMESİ: Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2025/2013 E., 2025/3283 K.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; yapılan ihale neticesinde imzalanan 17.05.2018 tarihli kira sözleşmesi uyarınca davacının kiraladığı hastane kantinini 28.05.2018 tarihli yer teslim tutanağıyla teslim aldığını, sözleşme süresinin 28.05.2019 tarihinde sona ermesi üzerine şifahen ecrimisil ödeyerek yeni ihale dönemine kadar kiralananı işletebileceğinin bildirildiğini, ancak davalı kiraya veren tarafından 191 günlük kullanım için haksız olarak sözleşmenin (17.) maddesine dayalı olarak 515.700,00 TL ceza bedeli tahakkuk ettirildiğini ileri sürerek; cezai şart bedelinin iptaline, bu talep kabul edilmediği takdirde fahiş ceza bedelinin indirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; taraflar arasındaki sözleşmenin, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu (2886 sayılı Kanun) uyarınca yapılan ihale neticesinde imzalandığını ve süresinin dolduğunu, sözleşmenin (17.) maddesinde sürenin dolması halinde geçen her gün için cari yıl kira bedelinin binde beşi (0,005) oranında ceza bedeli ödeneceğinin belirtildiğini, davacı kiracının 540.000,00 TL cari yıl kira bedeli üzerinden hesaplanan 515.700,00 TL ceza bedelinden sorumlu olduğunu, işlemin mevzuata ve sözleşmeye uygun bulunduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 17.11.2022 tarihli kararıyla; sözleşmede öngörülen cezai şart hükmünün geçerli olduğu, cezai şart bedelinin tacir olan davacının ekonomik mahvına sebep olabileceği, alınan bilirkişi raporlarında davacının 20 18... yıllarında kâr, 2020 yılında ise zarar ettiğinin tespit edilmesi karşısında makul bir oranda indirim yapılması gerektiğinden bahisle; cezai şarttan indirim yapılarak davanın kısmen kabulü ile 204.500,00 TL olarak cezai şartın kabulüne, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş; hüküm, davalı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin 25.01.2024 tarihli kararıyla; mülkiyeti davalıya ait taşınmazın 2886 sayılı Kanun uyarınca "büfe" olarak işletilmek üzere davacıya kiraya verildiği, kiralananın 06.12.2019 tarihli tutanak ile tahliye edilerek davalıya teslim edildiği, taraflar arasında imzalanan 17.05.2018 başlangıç tarihli ve 1 yıl süreli kira sözleşmesinin (17.) maddesinde; "Kira süresinin sona ermesi veya sözleşmenin feshi halinde taşınmaz idareye teslim edilmezse, geçen her gün için, cari yıl kira bedelinin binde beşi oranında ceza, itirazsız olarak ödenir." hükmüne yer verildiği, kira sözleşmesinin 2886 sayılı Kanunun 75. maddesi gereğince süre bitimi itibariyle sona erdiği, tarafların hür iradeleri ile kararlaştırdıkları sözleşme şartlarının geçerli olduğu ve davacıdan cezai şart istenebileceği, bilirkişi raporunda belirlenen yıllık kazanç miktarı, kira sözleşmesinde belirlenen kira miktarı ve cezai şart miktarı bir arada değerlendirildiğinde, tacir olan kiracının kararlaştırılan cezai şartı ödemesinin ekonomik yönden mahvına sebep olmayacağı ve cezai şarttan indirim yapılmasının hatalı olduğu gerekçesiyle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden davanın reddine karar verilmiş; karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1.Dairece verilen 12.02.2025 tarihli ilamla; “ Taraflar arasında 2886 sayılı Kanun uyarınca yapılan ihale sonucunda 17.05.2018 başlangıç tarihli ve 1 yıl süreli kira sözleşmesi imzalanmış olup, davalı tarafça kiralanan sözleşmenin süresi sona erdikten sonra da kullanılmış ve 06.12.2019 tarihinde geç tahliye edilmiştir. Sözleşmenin 17. maddesinde geç tahliye hali için öngörülen cezai şart hükmü, tacir olan davacıyı bağlayıcıdır. Bu itibarla, Bölge Adliye Mahkemesince davalının cezai şart bedelinden sorumlu olacağına dair belirleme yerinde ise de, davacı cezai şart tutarının ekonomik mahvına neden olacağını iddia etmekle bu hususun alanında uzman bilirkişilerce yapılacak teknik inceleme ile tespit edilmesi gerekir.

Hal böyle olunca Bölge Adliye Mahkemesince; alanında uzman bilirkişi heyetinden, davacı şirketin ekonomik durumu, aktif ve pasifleriyle birlikte malvarlığı bir bütün olarak incelenmek suretiyle değerlendirilip, dava tarihi itibariyle cezai şart bedelinin davacının iktisaden mahvına neden olacak ve onun eskisi gibi ticari hayatını devam ettirmesine imkan tanımayacak derecede ağır ve yüksek olup olmadığı konusunda rapor alınması ve indirim yapılıp yapılmayacağı hususu değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.” gerekçesiyle, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

2.Bozmaya uyan Bölge Adliye Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; bozma ilamı doğrultusunda yapılan araştırma sonucunda davacının cezai şartın muaccel olduğu tarih ve dava tarihi itibarıyla kararlaştırılan cezai şartı ödemesinin ekonomik yönden mahvına sebep olmayacağının anlaşıldığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; davalı İdarenin, hastanenin taşınacağı o dönemde yeni ihale yapmaması, müvekkilden hizmete devam etmesi konusunda baskı yapması nedeniyle kiralananın tahliye edilmediğini, müvekkilinin kamu yararını gözettiğini, davalı İdarenin, müvekkilinin hizmete devamı konusunda bir etkenken, kötü niyetli ve hukuksuz olarak cezai şartı talep ettiğini, müvekkilinin cezai şarttan sorumlu tutulmaması, cezai şartın her halde uygulamada yer bulması halinde ise, mutlak surette hakkaniyetli bir indirime gidilmesi gerekmekteyken tesis edilen hükmün açıkça hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, sözleşmede kararlaştırılan cezai şart tutarı bakımından borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemesince; uyulmasına karar verilen bozma ilamında belirtilen hukuki esaslar gereğince karar verildiği, bozmanın kapsamı dışında kalan hususların ise artık incelenmesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile kararın onanmasına karar verilmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz karar harcının temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

28.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.