Yapı Yapılması Öngörülen Karma Sözleşmede Kira Tespiti ve Hakkaniyet İndirimi Onandı

3. Hukuk Dairesi 2025/4586 E. , 2026/1825 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2025/400 E., 2025/1123 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Çanakkale 2. Sulh Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2024/239 E., 2024/1708 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davacıya ait iş yerinde 25.02.2012 başlangıç tarihli kira sözleşmesi ile kiracı olan davalının ödemekte olduğu net 28.417,00 TL kira bedelinin emsal sayılabilecek nitelikteki iş yerlerine nazaran oldukça düşük kaldığını, kira sözleşmesinde kira artış oranının düzenlendiğini ileri sürerek, 25.02.2023 tarihinden itibaren kira bedelinin aylık net 309.542,00 TL olarak tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; davanın süresinde açılmadığı gibi yasal usullerede uyulmadığını, bölgede arazilerin büyük çoğunluğu davacıya ait olduğundan keyfi olarak yüksek kiralar belirlediğini, çok düşük kira ile kiraya verilen taşınmazların da bulunduğunu, talep edilen bedelin fahiş olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; kira ilişkisinin başında ayrı ayrı kiraya verilen iki taşınmaz için tarafların en son 25.02.2012 tarihli kira sözleşmesini imzaladıkları, sözleşmede %10 oranında artış yapılacağının ancak bu oranın ÜFE'nin bir yıl önceki aynı ayına göre değişim oranının altında olamayacağının kararlaştırıldığı, dava tarihinde net 28.417,00 TL kira ödendiği, arsa olarak kiralanan taşınmazların üzerine sözleşme gereğince yapılması gereken bina ve depolama alanının yapıldığı, keşif sonucu hazırlanan bilirkişi raporuyla kiralananların 25.02.2023 tarihinde net 263.000,00TL bedelle kiralanabileceğinin belirtildiği, davalının 1999 yılından beri kiracı olduğu gözetildiğinde %15 oranında hak ve nesafet indirimi yapılması gerektiği, kira sözleşmesinde artış şartı bulunduğundan 25.02.2023 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere tespit isteyebileceği gerekçesiyle; davanın kısmen kabulü ile 25.02.2023 tarihinden itibaren başlayan kira dönemi için aylık kira bedelinin brüt 279.438,00 TL (Net 223.550,00 TL) olarak tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş; karar, taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; emsal alınan kira bedelinin, kiralananın mevcut durumu, kullanım alanı ve sözleşmeye göre artış halinde ulaşacağı kira bedeli miktarı ile uyumlu olduğu, diğer sözleşmeler yönünden emsal alınmama nedeninin yerinde olduğu, bilirkişi raporunun denetlenebilir ve hüküm kurmaya elverişli bulunduğu, davalının kiracı olduğu süre ve kira bedeli dikkate alındığında Mahkemece yapılan hak ve nesafet indirimi oranının yerinde olduğu gerekçesiyle, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş; karar, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili;

1.Davacı vekili; emsal kira sözleşmeleri dikkate alındığında davanın tam kabulü gerektiğini, davalı eski kiracı da olsa nitelikli bir yapı bırakmadığını, davacının öğrencilere burs veren ve yurt inşa eden bir vakıf olmasının göz önünde bulundurulmadığını, %10'dan fazla hakkaniyet indirimi yapılmasının haksız olduğunu ileri sürerek, kararın bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı vekili; boş arsaya davacı vakfın isteği doğrultusunda binalar yapılarak ayrıca kira bedeli ödendiğini, Mahkemenin görevli olmadığını, davacı yan lehine olan sözleşmeler emsal kabul edilerek rapor hazırlandığını, taraflarınca sunulan emsallerin dikkate alınmadığını, davacının sözleşmeyi feshi ve müvekkilini tahliyeye zorlaması üzerine kiralananın tahliye edildiğini, belirlenen bedelin yüksek olduğunu ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir.

B. Gerekçe ve Değerlendirme

Uyuşmazlık, kira bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

Temyiz olunan kararda belirtilen gerekçeye, hukuki ilişkinin ve bu ilişki nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlığa ilgili kanun maddelerinin doğru şekilde uygulanmasına, hükme esas alınan bilirkişi raporunda tespit istenilen dönem kira bedelinin denetime elverişli olacak şekilde belirlenmesine, belirlenen bu bedelden Mahkemece yapılan hakkaniyet indiriminin yerinde olmasına özellikle sözleşmede kiralanan üzerine yapı yapılması öngörülmüş ise de, karma nitelikli sözleşmede uyuşmazlığın kira bedeline ilişkin olması nedeniyle Mahkemenin görevli olduğunun anlaşılmasına göre, taraf vekillerinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz karar harçlarının temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

01.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.