Kesinleşen İşçilik Alacağı Ödenirse Yalnızca Son Ayın Prime Esas Kazancına Eklenebilir

MAHKEMESİ: İş Mahkemesi

SAYISI: 2024/307 E., 2025/117 K.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davacı ...'ün, davalı işverene ait ".. Kuyumculuk" isimli kuyumcu atölyesinde 03.07.2004 tarihinde sarraf olarak çalışmaya başladığını ve 08.05.2020 tarihine kadar kesintisiz olarak 15... ay 5 gün çalıştığını, davacının davalıya ait işyerinde çalışmaya başladığı ilk üç yıl net olarak aylık asgari ücretin 1,5 katı ücret mukabilinde çalıştığını, ilk üç yıldan sonra ise net olarak aylık asgari ücretin 2 katına çalıştığını, davalı işverenin, davacının haklı nedenle fesih tarihi olan 08.05.2020 tarihine kadar davacının sigorta primine esas kazancını Sosyal Güvenlik Kurumuna asgari ücret olarak bildirildiğini, davacının almış olduğu ücretin asgari ücretten çok daha yüksek bir ücret olduğunu, davacıya ait SGK primlerinin, asgari ücret düzeyinden bildiriliyor olması, uzun vadeli sigorta kollarını olumsuz etkilediğini iddia etmiş, davalı işverenin işyerinde çalışmaya başladığı 03.07.2004 ve haklı nedenle feshettiği 08.05.2020 tarihleri arasında sigorta primine esas gerçek kazancın tespitini, tespit edilen bedelin uzun vadeli sigorta kollarını etkileyecek şekilde SGK kaydına işlenmesini, çalışma süreleri boyunca davalı işveren tarafından eksik ödenen SGK primlerinin davalı işverenin sorumluluğuna ait olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili, davacı tarafından haksız ve yersiz olarak açılan davanın reddi gerektiğini, davacı ile Kurum arasında hizmet akdi ilişkisinin bulunmadığını, davacı tarafça çalıştığı işverene karşı dava açması gerekirken Kuruma husumet yöneltilmesinin yasal olmadığını, Kurumda mevcut kayıtların tetkikinden davacının tespit talep ettiği şekilde maaşlarla çalışmasının bulunmadığını, bildirilen kazanç gerçek kazanç miktarından daha az ise, burada sorumluluğun işverene ait olduğunu savunmuş, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili, davacı tarafın beyanlarının ve iddialarının gerçek olmadığını, iddiaların gerçeklikten uzak, soyut ve geçersiz olduğunu, davacının çalışmasının devamlı olmadığını, kesintili olduğunu, bu konuda SGK kayıtları incelendiğinde durumun ortaya çıkacağını, davacının, davalı işyerindeki çalışma süresinin SGK kayıtlarındaki gibi olduğunu, davacının kazancının düşük gösterilmediğini, müvekkili işyerinde, davacının vasıfsız işçi olarak çalıştığını, davacı, dava dilekçesinde sarraf olarak çalıştığını beyan ederek bir kazanım çabası içerisine girdiğini ve olmayan bir şeyi ileri sürerek Mahkemeyi yanıltıcı davranış sergilediğini, davacının sarraf olmadığını, sarraf olan davalı olduğunu, davacının, asıl sarraf olan ve ustalık belgesi olan davalının yanında yardımcı olarak çalışan bir çalışan olduğunu, davacı asgari ücretle çalıştığını, yaptığı mesai olduğu zaman bu maaşına eklenerek ödemesi gerçekleştirildiğini, bu hususun banka hesap kayıtları ve maaş bordroları ile açık olduğunu, hastanaye gitmeye izin verilmediği iddiasının da doğru ve gerçekçi olmadığını, davacının fazla mesai talebinin haksız olduğunu, davacının hafta içi saat 11.00 — 17.00 saatleri arasında çalışmayı kabul ve taahhüt etmesine rağmen 04.05- 05.05- 06.05. 2020 tarihlerinde mazeretsiz ve bildirimsiz olarak işe gelmediğini, mazeret bildirmeksizin işine devam etmeyen ve kendi isteği ile işi terk eden işçinin durumunu tespit eden tutanaklara dayanarak, işten çıkışı yapıldığını savunmuş haksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hükümde belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararının süresi içinde davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 21.11.2024 tarihli ilamında, "... Somut olayda, Mahkemece emsal ücret araştırması çerçevesinde bilirkişi raporunda oranlama suretiyle tespit edilen ücrete göre dava konusu tüm dönemde davacının asgari ücretin 1,3439 katı ile çalıştığının tespitine karar verilmiş ise de Mahkemece yapılacak iş; dosya kapsamında yer alan yazılı deliller ve tanık beyanları yukarıda açıklanan yasal mevzuat ve ispat sınırı da gözetilmek suretiyle değerlendirilip sonucuna göre bir karar vermekten ibaret olup TÜİK verisi üzerinden prime esas kazanç tespitine karar verilmesi hatalıdır..." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

İlk Derece Mahkemesinin 01.07.2025 tarihli kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, davanın kabulü ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dava, prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir.

2. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

3. Davanın yasal dayanaklarından olan 506 sayılı Kanunun “Prime esas ücretler” başlığını taşıyan 77. maddesinin 1. fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un “Prime esas kazançlar” başlıklı 80. maddesinin 1. fıkrasında, sigortalıların prime esas kazançlarının nasıl belirleneceği açıklanmıştır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun; 200. maddesinde, bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri belirli bir tutarı geçtiği takdirde senetle kanıtlanması gerektiği, bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri, ödeme veya borçtan kurtarma (ibra) gibi herhangi bir sebeple belirli bir tutardan aşağı düşse bile senetsiz kanıtlanamayacağı bildirilmiş, bu madde uyarınca senetle kanıtlanması gereken konularda yukarıdaki hükümler hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati durumunda tanık dinlenebileceği, 202. maddesinde de senetle kanıtlanması zorunlu konularda yazılı bir delil başlangıcı varsa tanık dinlenebileceği açıklanarak delil başlangıcının, dava konusunun tamamen kanıtlanmasına yeterli olmamakla birlikte, bunun var olduğunu gösteren ve aleyhine sunulmuş olan tarafça verilen kağıt ve belgeler olduğu belirtilmiştir.

Kuruma ödenmesi gereken sigorta primlerinin hesabında gerçek ücretin/kazancın esas alınması gerekmekte olup hizmet tespiti davalarının kamusal niteliği gereği, çalışma olgusu her türlü kanıtla ispatlanabilmesine karşın ücret konusunda aynı genişlikte ispat serbestliği söz konusu değildir ve değinilen maddelerde yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır. Ücret tutarı maddede belirtilen sınırları aştığı takdirde, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe sahip olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanması olanaklıdır. Yazılı delille ispat sınırının altında kalan miktar için tanık dinlenebileceği gibi, tespiti istenen miktar sınırı aşsa dahi varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinlenmesi mümkündür. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 20.10.2010 gün ve 2010/10-480 Esas - 2010/523 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-481 Esas - 2010/524 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-482 Esas - 2010/525 Karar, 19.10.2011 gün ve 2011/10-608 Esas - 2011/649 Karar, 19.06.2013 gün ve 2012/10-1617 Esas - 2013/850 Karar sayılı ilamlarında da aynı görüş ve yaklaşım benimsenmiştir.

4. Dosyadaki yazılara, toplanan bilgi ve belgelere göre davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmesi gerekmektedir.

5. İnceleme konusu eldeki dosyada; Mahkemece, yazılı sınırı aşan ücretin sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları ya da yazılı delil başlangıcı sayılabilecek bir belge mevcut olmadığından davanın reddine karar verilmiş ise de davacı tarafından Mersin 7. İş Mahkemesinin E.2020/305 (sonraki Esas numarası 2024/358) sayılı dosyası üzerinden işçilik alacağı davası açıldığı anlaşılmakla; Mahkemece yapılacak iş; davacı tarafından açılan işçilik alacağı davasının neticelenip kesinleşmesi ve işverence sigortalıya ödeme yapılması halinde sadece hizmetin gerçekleştiği son ayın prime esas kazancına dahil edilebileceği gözetilerek karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

22.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.