Site İçi Arama
Bu sitede ara
Boş arama ile 40 sonuç bulundu
- Kira Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk ve Dava Öncesi Hazırlık
Bu yazıdaki mevzuat ve süreler en son 13 Eylül 2026 tarihinde gözden geçirilmiştir. Kısa cevap: Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Bu zorunluluk 1 Eylül 2023'te yürürlüğe girmiştir. Tek istisna, kiralanan taşınmazların İcra ve İflas Kanunu'na göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümlerdir. Arabuluculuğa başvurulmadan açılan dava esasa girilmeden usulden reddedilir. Aşağıda kapsam, istisna, başvuru usulü, dosya hazırlığı ve anlaşma belgesinin hukuki niteliği açıklanmaktadır. Kira ilişkisinin genel çerçevesi Kira Hukuku Rehberi sayfasında yer almaktadır. Hangi Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk Dava Şartıdır? 6325 sayılı Kanun'a 7445 sayılı Kanun'la eklenen m. 18/B, dava şartı arabuluculuk kapsamını dört başlıkta belirlemiştir: Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar (ilamsız icra yoluyla tahliye hükümleri hariç). Taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklar. Kat Mülkiyeti Kanunu'ndan kaynaklanan uyuşmazlıklar. Komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlıklar. Kira başlığı geniş yorumlanır: kira bedelinin tespiti, kira alacağı, tahliye davaları, sözleşmenin geçersizliği ve tazminat talepleri kapsam içindedir. Kira artışıyla ilgili ayrıntılar için Kira Artış Sınırı ve TBK m. 344 yazısı incelenebilir. Başvuru zorunluluğu, karşı tarafın teklifini kabul etme zorunluluğu anlamına gelmez. Taraflar görüşmeye katılıp anlaşmaya varmayabilir; bu hâlde düzenlenen son tutanakla dava yolu açılır. İstisna: İlamsız İcra Yoluyla Tahliye Kanundaki tek istisna, kiralanan taşınmazların İcra ve İflas Kanunu'na göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümlerdir. Bu istisna, ödenmeyen kira için ödeme emri gönderilerek yapılan takibi (İİK m. 269 vd.) ve tahliye taahhüdüne ya da sözleşme süresinin bitimine dayanan tahliye emirli takibi (İİK m. 272 vd.) kapsar. Bu nedenle dosyanın en başında şu ayrım yapılmalıdır: eldeki işlem bir kira davası mıdır, yoksa istisna kapsamındaki icra takibi midir? Yanlış yolun seçilmesi, ya usulden retle ya da takibin iptaliyle sonuçlanır ve zaman kaybettirir. Başvuru Nasıl Yapılır? Başvuru, uyuşmazlığın konusuna göre yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır; büro kurulmayan yerlerde görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne başvurulur (6325 sayılı Kanun m. 18/A-4). Kira arabuluculuğunda sürecin işleyişi. Başvuru dilekçesinde tarafların kimlik ve adres bilgileri, taşınmazın açık adresi ve uyuşmazlığın konusu açıkça gösterilmelidir. Adres bilgisindeki eksiklik, sürecin en sık gecikme sebebidir. Görüşmeler yüz yüze veya elektronik ortamda yapılabilir. Süreç sonunda düzenlenen son tutanak, anlaşma sağlanıp sağlanmadığını gösterir ve dava açılacaksa dilekçeye eklenmesi zorunludur. Dosyayı Nasıl Hazırlamalısınız? Hazırlık dosyasında yalnız kira sözleşmesinin bulunması çoğu zaman yeterli değildir. Aşağıdaki belgelerin okunaklı kopyaları, mümkünse asılları da korunarak düzenlenmelidir: Kira sözleşmesi ve varsa ek protokoller. Ödeme kayıtları: banka dekontları, havale açıklamaları, elden ödeme makbuzları. Yazışmalar: ihtarnameler, tebligat parçaları, mesaj ve e-posta kayıtları. Depozito ve yan giderlere ilişkin belgeler. Taşınmazın durumuna ilişkin fotoğraf ve tespit tutanakları. Varsa tahliye taahhüdü ve tarihleri. Emsal kira araştırmasına esas olacak ilan ve sözleşme örnekleri. Belgelerin tarih sırasına konulması, hem görüşmede hem dava aşamasında iddiayı anlaşılır kılar. Ödemelerde açıklama alanının hangi aya ait olduğunu göstermesi, kira alacağı uyuşmazlıklarında belirleyici olabilir. Tahliye Sebeplerinde Süre Kontrolü Görüşmeye gitmeden önce süre kontrolü yapılmalıdır; çünkü bazı tahliye sebepleri hak düşürücü süreye tabidir. Dava şartı arabuluculukta büroya başvurudan son tutanağın düzenlenmesine kadar hak düşürücü süre işlemez (6325 sayılı Kanun m. 18/A/15). Başvurudan önce geçen süre ve son tutanaktan sonra kalan süre dosya takviminde ayrı gösterilmelidir. Tahliye sebeplerinde dikkat edilmesi gereken süreler. Tahliye taahhüdü (TBK m. 352/1): kiracı, kiralananı belli bir tarihte boşaltmayı yazılı olarak üstlendiği hâlde boşaltmazsa, kiraya veren bu tarihten başlayarak bir ay içinde icraya başvurmak veya dava açmak suretiyle sözleşmeyi sona erdirebilir. Taahhüdün, kiralananın tesliminden sonra verilmiş olması aranır. İki haklı ihtar (TBK m. 352/2): kiracı, bir kira yılı içinde kira bedelini ödemediği için kendisine yazılı olarak iki haklı ihtarda bulunulmasına sebep olmuşsa, kiraya veren ihtarların yapıldığı kira yılının bitiminden başlayarak bir ay içinde dava yoluyla sözleşmeyi sona erdirebilir. Burada yalnız iki yazının bulunması yeterli değildir: ihtarların kira bedelinin ödenmemesiyle ilişkisi, haklılığı ve kanunun aradığı kira yılı içinde bulunup bulunmadığı ayrı ayrı incelenir. Kiracının aynı ilçede konutu bulunması (TBK m. 352/3): kiracının veya birlikte yaşadığı eşinin aynı ilçe veya belde belediye sınırları içinde oturmaya elverişli bir konutu varsa ve kiraya veren sözleşme kurulurken bunu bilmiyorsa, sözleşmenin bitiminden başlayarak bir ay içinde dava açılabilir. Süreyi uzatan bildirim (TBK m. 353): kiraya veren, dava açma süresi içinde dava açacağını kiracıya yazılı olarak bildirmişse, dava açma süresi bir kira yılı için uzamış sayılır. On yıllık uzama süresi (TBK m. 347): on yıllık uzama süresi sonunda kiraya veren, her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir. Bu hazırlık, internetten alınan tek bir ihtar şablonuyla tamamlanmış sayılmaz; her sebebin kendi süresi ve ispat düzeni vardır. Anlaşma Metnini Uygulanabilir Hâle Getirin Görüşmeye, üzerinde uzlaşılabilecek konuları ve kabul edilemeyecek şartları önceden belirleyerek katılmak gerekir. Anlaşma metninde şu başlıklar açık olmalıdır: Ödenecek tutar ve taksit tarihleri. Taşınmazın teslim günü ve anahtarın kime verileceği. Depozitonun iadesi veya mahsubu. Elektrik, su, doğal gaz ve aidat borçlarının paylaşımı. Hasar ve onarım giderlerine ilişkin düzenleme. Karşılıklı feragat edilen talepler. Belirsiz bir "hesaplaşma yapılacaktır" ifadesi, uyuşmazlığı ileri bir tarihe taşır ve anlaşmanın icra kabiliyetini zayıflatır. Anlaşma Belgesi İlam Niteliğinde midir? Arabuluculukta üzerinde anlaşılan hususlarda yeniden dava açılamaz. Bununla birlikte, 6325 sayılı Kanun m. 18/B kapsamındaki kira uyuşmazlıklarında düzenlenen anlaşmanın ilamlı icrada kullanılabilmesi için icra edilebilirlik şerhi alınması zorunludur. Belge, icra edilebilirlik şerhi alındığında ilam niteliğinde belge sayılır. Taşınmazla ilgili anlaşmalarda şerh, taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden alınır. Tarafların, avukatlarının ve arabulucunun birlikte imzası, bu zorunluluğu ortadan kaldırmaz. Şerhsiz ilam niteliğinde belgeye ilişkin m. 18/4 kuralı, kanunda şerhin zorunlu kılındığı hâlleri açıkça saklı tutar; m. 18/B/3 kapsamındaki kira anlaşmaları bu istisnaya girer. Bu nedenle kira uyuşmazlığında anlaşma hazırlanırken yalnız imzalar değil, icra edilebilirlik şerhinin alınacağı mahkeme ve anlaşma hükümlerinin icraya elverişliliği de değerlendirilmelidir. Anlaşma Sağlanamazsa: Dava Aşaması Anlaşma sağlanamazsa son tutanakla birlikte dava açılır. Kira ilişkisinden doğan davalar, miktara bakılmaksızın sulh hukuk mahkemesinde görülür; görev dava şartı olup resen dikkate alınır. Yetki bakımından dava, davalının yerleşim yeri veya sözleşmenin ifa yeri olan kiralananın bulunduğu yer mahkemesinde açılabilir. Yetki sözleşmesi yalnızca tacirler veya kamu tüzel kişileri arasında geçerlidir. Kanun yolu bakımından 2026 yılında açılan davalarda istinaf kesinlik sınırı 50.000 TL, temyiz sınırı 682.000 TL'dir; sınırlarda davanın açıldığı tarihteki tutar esas alınır (HMK ek m. 1). Tahliye ve kira tespiti gibi kira ilişkisinden doğan davalarda temyiz için ayrıca üç aylık kira tutarının temyiz sınırını aşması gerekir (HMK m. 362/1-b). İstinaf başvurusu kabul edilerek esas hakkında yeniden verilen kararlarda parasal sınırın temyize engel sayılması, Anayasa Mahkemesinin E. 2026/49, K. 2026/48 sayılı kararıyla iptal edilmiş; 7589 sayılı Kanunla eklenen HMK m. 362/3 bu kararların temyizini yeniden düzenlemiştir. Süre hesaplamaları için Arabuluculuk Süreleri Hesaplama aracı kullanılabilir. Kısa Kontrol Listesi Eldeki işlemin kira davası mı yoksa ilamsız icra yoluyla tahliye mi olduğunu belirleyin. Arabuluculuk başvurusunu doğru büroya ve doğru adres bilgileriyle yapın. Belgeleri tarih sırasına koyun; ödeme açıklamalarını kontrol edin. Tahliye sebebine göre bir aylık hak düşürücü süreleri takvime işleyin. İki haklı ihtar iddiasında ihtarların haklılığını ve kira yılını ayrı ayrı değerlendirin. Anlaşma metnine tutar, tarih ve teslim gününü yazın; belirsiz ifadelerden kaçının. Kira uyuşmazlığına ilişkin anlaşmada zorunlu icra edilebilirlik şerhi başvurusunu planlayın. Ankara ve Yenimahalle'de Başvuru Ankara'da kira uyuşmazlıklarında arabuluculuk başvurusu, adliye bünyesindeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Yenimahalle'deki bir konut veya işyeri için dosya hazırlarken taşınmazın açık adresi, tarafların güncel adresleri ve sözleşmedeki bilgiler karşılaştırılmalıdır. İlçe adından hareketle tek başına yetkili büro veya mahkeme belirlenmemelidir. Yerel başvuru hazırlığı için Ankara Hukuk Rehberi ve Yenimahalle Hukuk Rehberi sayfaları incelenebilir. Sözlükten İlgili Terimler Kira Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Dava Şartı Arabuluculuk İcra Edilebilirlik Şerhi İki Haklı İhtar Tahliye Taahhütnamesi İlamsız İcra Sık Sorulan Sorular Kira Davası Açmadan Önce Arabuluculuk Zorunlu mu? Evet. 1 Eylül 2023'ten itibaren kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Başvurulmadan açılan dava esasa girilmeden usulden reddedilir. Hangi Kira Uyuşmazlıkları Kapsam Dışındadır? Yalnızca kiralanan taşınmazların İcra ve İflas Kanunu'na göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler kapsam dışındadır. Arabuluculukta Anlaşmak Zorunda mıyım? Hayır. Başvuru zorunluluğu, karşı tarafın teklifini kabul etme zorunluluğu anlamına gelmez. Anlaşma sağlanamazsa son tutanakla dava yolu açılır. Arabuluculuk Anlaşma Belgesi İcraya Konulabilir mi? Evet. 6325 sayılı Kanun m. 18/B kapsamındaki kira anlaşmalarında icra edilebilirlik şerhi alınması zorunludur; tarafların, avukatlarının ve arabulucunun birlikte imzası bu zorunluluğu kaldırmaz. Taşınmazla ilgili anlaşmalar için şerh, taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden alınır. Tahliye Taahhüdüne Dayalı Dava Süresi Ne Kadardır? Kiracının boşaltmayı üstlendiği tarihten başlayarak kural olarak bir ay içinde icraya başvurulmalı veya dava yolu süresinde işletilmelidir. Dava şartı arabuluculukta büroya başvuru ile son tutanak arasında hak düşürücü süre işlemez. TBK m. 353 kapsamındaki süresinde yazılı dava bildirimi dava süresini bir kira yılı için uzatır; bu uzama icra takibi süresini kapsamaz. Taahhüdün kiralananın tesliminden sonra verilmiş olması da aranır. İki Haklı İhtarda Hangi Süre Geçerlidir? İhtarların yapıldığı kira yılının bitiminden başlayarak bir ay içinde dava açılması gerekir. Kiraya veren bu süre içinde dava açacağını yazılı olarak bildirirse süre bir kira yılı uzar. Resmî Kaynaklar 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu: m. 18, 18/B 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m. 342, 347, 352, 353 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı İletişim: Somut durumunuzun değerlendirilmesi için 0552 725 25 18 numaralı telefondan arayabilir, WhatsApp üzerinden yazabilir veya İletişim sayfasındaki formu kullanabilirsiniz. Kira uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk ve görevli mahkemeye ilişkin açıklamalar, Av. Mete ŞAHİN’in Ankara kira avukatı sayfasında da yer alır. Bu yazı, Ankara Barosuna kayıtlı (sicil no: 42455) Av. Mete ŞAHİN tarafından hazırlanmış olup genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlığa özgü hukuki görüş yerine geçmez. İlgili içtihatlar: Kira Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk içtihatları (3 karar) · İcra Yoluyla Tahliye içtihatları (24 karar)
- Kira Artış Sınırı Nasıl Hesaplanır? TBK m. 344 ve TÜFE Oranı
Bu yazıdaki mevzuat ve resmî oranlar en son 28 Ekim 2026 tarihinde gözden geçirilmiştir. Kısa cevap: Konut ve çatılı işyeri kiralarında yenilenen dönemde yapılabilecek artış, Türk Borçlar Kanunu'nun 344. maddesi uyarınca bir önceki kira yılındaki tüketici fiyat endeksinin (TÜFE) on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçemez. Yenileme ayınıza göre uygulanacak oran her ay değişir; güncel oran ve son on iki ayın oranları Kira Artış Oranı Hesaplama sayfasındaki tabloda yer alır. Sözleşmede daha yüksek bir oran yazılı olsa bile kanuni sınırı aşan kısım kiracıyı bağlamaz. Kira ilişkisinin genel çerçevesi Kira Hukuku Rehberi sayfasında anlatılmaktadır. Aşağıda, artış sınırının nasıl hesaplandığı, hangi ayın oranının esas alınacağı, beş yılı dolduran sözleşmelerde durumun nasıl değiştiği ve uyuşmazlık hâlinde izlenecek yol güncel mevzuat ve Yargıtay kararları ışığında açıklanmaktadır. Kanuni Sınır Ne Anlama Gelir? TBK m. 344/1'e göre tarafların yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak kira bedeline ilişkin anlaşmaları, bir önceki kira yılındaki TÜFE on iki aylık ortalama değişim oranını geçmemek koşuluyla geçerlidir. Bu kural, bir yıldan daha uzun süreli kira sözleşmelerinde de uygulanır. Buradaki sınır emredici niteliktedir. Sözleşmeye "her yıl %60 artış yapılır" gibi bir hüküm konulmuş olsa bile, kanuni oranı aşan kısım geçersizdir; kiracı yalnızca kanuni sınıra kadar olan artıştan sorumludur. Buna karşılık sözleşmede kanuni orandan daha düşük bir artış kararlaştırılmışsa o düşük oran uygulanır; kiraya veren sonradan "kanun daha fazlasına izin veriyor" diyerek sözleşmedeki oranı aşamaz. Taraflar yeni dönemin bedeli konusunda hiç anlaşmamışsa, TBK m. 344/2 uyarınca bedel hâkim tarafından, kiralananın durumu göz önüne alınarak ve yine aynı endeks oranını geçmemek üzere hakkaniyete göre belirlenir. Ölçütün "on iki aylık ortalama" olması sıkça gözden kaçar. Hesaplamada TÜFE'nin yıllık değişim oranı değil, son on iki ayın ortalamasına göre hesaplanan değişim oranı kullanılır. Bu iki rakam birbirinden farklıdır ve karıştırıldığında artış tutarı yanlış çıkar. Türk Borçlar Kanunu m. 344 Hangi Ayın Oranı Esas Alınır? Uygulamada, kira yılının yenilendiği tarihten önce açıklanmış son on iki aylık ortalama TÜFE değişim oranı esas alınır. Türkiye İstatistik Kurumu bir ayın verisini izleyen ayın ilk günlerinde açıkladığı için, pratikte bir önceki ayın verisi kullanılır. Eylül 2026'da yenilenen bir kira dönemi için örnek hesap. Örneğin Eylül 2026'da yenilenen bir kira dönemi için bu oran, Ağustos 2026 verileriyle 3 Eylül 2026'da açıklanan %31,79 olmuştur. Oranın aydan aya nasıl değiştiğini 2026 yılından şu üç örnek gösterir: Temmuz 2026'da yenilenen dönemler: %32,03 (Haziran 2026 verisi) Ağustos 2026'da yenilenen dönemler: %31,90 (Temmuz 2026 verisi) Eylül 2026'da yenilenen dönemler: %31,79 (Ağustos 2026 verisi) Aşağıdaki örnek, Eylül 2026 oranına göre hazırlanmıştır: Mevcut aylık kira: 20.000 TL Artış sınırı: %31,79 Yapılabilecek en yüksek artış: 20.000 × 0,3179 = 6.358 TL Yeni dönem için kira üst sınırı: 26.358 TL Kendi rakamlarınızla hesap yapmak için Kira Artış Oranı Hesaplama Aracı sayfasını kullanabilirsiniz. Araç, seçtiğiniz yenileme ayına karşılık gelen resmî oranı otomatik olarak uygular. Artış Talebi Nasıl Bildirilir? Kanuni artış, kira yılının dolmasıyla kendiliğinden işlemez; kiraya verenin talebine bağlıdır. Bununla birlikte sözleşmede geçerli bir artış hükmü varsa, yeni dönemin bedeli o hükme göre belirlenir ve ayrıca ihtar çekilmesi gerekmez. Uygulamadaki ihtilafların büyük bölümü ispat sorunundan kaynaklandığı için, artış talebinin yazılı ve ulaştığı belgelenebilir bir yolla (noter ihtarnamesi, iadeli taahhütlü mektup veya KEP) yapılması yerinde olur. Bildirimde yeni dönem başlangıç tarihinin, uygulanan oranın ve yeni aylık bedelin açıkça gösterilmesi, sonraki aşamada tartışmayı büyük ölçüde kapatır. Kiracı, kanuni sınır içinde kalan artışı ödemekten kaçınırsa kira bedeli eksik ödenmiş olur. Bu durum, koşulları oluştuğunda iki haklı ihtar yoluyla tahliye tartışmasını da gündeme getirebilir. Bu nedenle kiracı açısından da, itiraz edilen artışın kabul edilmeyen kısmını gerekçesiyle birlikte yazılı olarak bildirmek ve ihtilafsız kısmı ödemeye devam etmek önemlidir. Geçici %25 Sınırı Artık Uygulanıyor mu? Hayır. Konut kiralarında 7409 sayılı Kanun'la 11 Haziran 2022'den itibaren uygulanan ve TBK'ya eklenen geçici maddelerle sürdürülen %25 sınırı, 1 Temmuz 2024 itibarıyla sona ermiştir ve uzatılmamıştır. Bu tarihten sonra yenilenen konut kiralarında da ölçüt yeniden TÜFE on iki aylık ortalama değişim oranıdır. Geçici sınır hiçbir zaman çatılı işyeri kiralarını kapsamamıştı; dolayısıyla bugün konut ile çatılı işyeri kiraları artış tavanı bakımından aynı kurala tabidir. 28 Ekim 2026 itibarıyla kira artış tavanına yeni bir sınır getiren yürürlükte bir düzenleme bulunmamaktadır. Beş Yılı Dolduran Sözleşmelerde Kira Bedeli Nasıl Belirlenir? TBK m. 344/3 uyarınca beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen sözleşmelerde ve bundan sonraki her beş yılın sonunda, yeni kira yılındaki bedel hâkim tarafından TÜFE değişim oranı, kiralananın durumu ve emsal kira bedelleri göz önünde tutularak hakkaniyete uygun biçimde belirlenir. Bu, konunun en çok yanlış bilinen noktasıdır: beş yılı dolduran dönemde TÜFE oranı artık bir üst sınır değildir. Uygulamada bu döneme hak ve nesafet dönemi denir ve bedel, emsal kiralar dikkate alınarak TÜFE'nin belirgin biçimde üzerinde belirlenebilir. Bunun için kira tespit davası açılması gerekir; kiraya veren tek taraflı bildirimle bu sonucu doğuramaz. Beş yılın hesabında sözleşmenin başlangıç tarihi ile yenilenme sayısı birlikte değerlendirilir. Sözleşme bir yıllık olup her yıl uzamışsa, beşinci uzama yılının sonunda hak ve nesafet dönemi başlar. Yargı Kararlarında Öne Çıkan Ölçütler Kira tespit uyuşmazlıkları Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin denetimindedir. Dairenin güncel kararlarında istikrar kazanmış ölçütler şunlardır: Hak ve nesafet dönemi TÜFE ile sınırlı değildir. Dairenin 13 Ocak 2026 tarihli kararında (E. 2025/3054, K. 2026/57), beş yıllık süre dolduğundan bedelin TBK m. 344/3'e göre hak ve nesafetle tespit edileceği belirtilmiş; sözleşmede artış şartı bulunduğundan davanın TBK m. 345/3 uyarınca süresinde açıldığı kabul edilmiştir. Emsaller yerinde görülmeli, rapor denetime elverişli olmalıdır. 22 Nisan 2026 tarihli kararda (E. 2025/5403, K. 2026/2430), emsal kira sözleşmeleri bilirkişi marifetiyle yerinde incelenip keşif yapılarak belirlenen bedel usule uygun bulunmuştur. Aynı yaklaşım 10 Eylül 2025 (E. 2025/572, K. 2025/3948) ve 18 Haziran 2025 (E. 2025/44, K. 2025/3388) tarihli kararlarda da yinelenmiştir: mahallinde keşif yapılmadan ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporu alınmadan kira bedeli tespit edilemez. Eski kiracılık lehine hakkaniyet indirimi uygulanır. Güncel kararlarda, uzun süredir aynı taşınmazda oturan kiracı bakımından emsal bedel üzerinden %10 oranında hakkaniyet indirimi yapılması istikrarlı biçimde onanmaktadır. 20 Mayıs 2026 tarihli kararda (E. 2026/113, K. 2026/3228) da takdir edilen indirim yerinde görülmüştür. Bu kararlardaki rakamlar, hak ve nesafet döneminin pratikte ne anlama geldiğini göstermektedir: anılan dosyalarda ödenmekte olan kira bedelleri, emsal araştırması sonucunda TÜFE oranının çok üzerinde tutarlara yükseltilmiştir. Bu nedenle beş yılını dolduran bir sözleşmede tarafların dosyayı emsal verilerle hazırlaması, sonucu doğrudan etkiler. Kira Tespit Davasında Süreler ve Arabuluculuk Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Bu zorunluluk, 6325 sayılı Kanun'a 7445 sayılı Kanun'la eklenen m. 18/B ile 1 Eylül 2023'te yürürlüğe girmiştir. Tek istisna, kiralanan taşınmazların İcra ve İflas Kanunu'na göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümlerdir. Arabuluculuğa başvurulmadan açılan kira davası esasa girilmeden usulden reddedilir. Kira tespit davasında adım ve süre sırası. Sürelere gelince, TBK m. 345'e göre kira bedelinin belirlenmesine ilişkin dava her zaman açılabilir. Ancak belirlenen bedelin yeni dönemin başından itibaren bağlayıcı olması için şu üç hâlden birinin gerçekleşmesi gerekir: Dava, yeni kira döneminin başlangıcından en geç otuz gün önce açılmış olmalıdır. Kiraya veren bu süre içinde kiracıya artırıma ilişkin yazılı bildirimde bulunmuş ve dava yeni dönemin sonuna kadar açılmış olmalıdır. Sözleşmede artış hükmü varsa, yeni dönemin sonuna kadar açılan davada belirlenen bedel de dönem başından geçerli olur; bu hâlde ayrıca otuz günlük ihtar koşulu aranmaz. Bu koşullar sağlanmazsa tespit edilen bedel, ancak izleyen kira döneminden itibaren uygulanır. Başvuru hazırlığı için Kira Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk ve Dava Öncesi Hazırlık yazısı incelenebilir. On Yıllık Uzama Süresi Ne Anlama Gelir? Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, belirli süreli sözleşmenin bitiminden en az on beş gün önce bildirimde bulunmadıkça sözleşme aynı koşullarla bir yıl uzamış sayılır. Kiraya veren ise sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. Buna karşılık TBK m. 347 uyarınca on yıllık uzama süresinin sonunda kiraya veren, her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir. On yıllık süre, sözleşmenin ilk süresinden sonra başlayan uzama yıllarının toplamıyla hesaplanır. Bu kurum, kira artışıyla doğrudan ilgili olmamakla birlikte, uzun süreli kira ilişkilerinde tarafların pazarlık gücünü belirlediği için tespit davası hazırlığında birlikte değerlendirilmelidir. Depozito ve Yan Giderlerde Sık Yapılan Hatalar TBK m. 342'ye göre konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmeyle kiracıya güvence verme borcu getirilmişse, bu güvence üç aylık kira bedelini aşamaz. Güvence para olarak verilecekse kanun, kiraya verenin onayı olmaksızın çekilmemek üzere vadeli bir tasarruf hesabına yatırılmasını öngörür. Kira bedeli arttığında depozitonun da kendiliğinden artacağı yönündeki yaygın kanaatin kanuni bir dayanağı yoktur; depozitonun tamamlanması ancak tarafların anlaşmasıyla mümkündür. Güvence bedelinin üst sınırını kontrol etmek için Depozito Üst Sınırı Hesaplama aracı kullanılabilir. Aidat, ortak gider ve benzeri yan giderlerin kime ait olduğu sözleşmeye göre belirlenir; bu kalemler kira bedeline dâhil edilerek artış hesabına katılmamalıdır. Görevli Mahkeme, Yetki ve Parasal Sınırlar Kira ilişkisinden doğan davalar, tahliye, kira tespiti ve kira alacağı dâhil olmak üzere miktara bakılmaksızın sulh hukuk mahkemesinde görülür. Görev dava şartıdır ve yargılamanın her aşamasında resen dikkate alınır. Yetki bakımından kira uyuşmazlıkları taşınmazın aynına ilişkin olmadığından kesin yetki kuralı uygulanmaz. Dava, davalının yerleşim yeri mahkemesinde veya sözleşmenin ifa yeri olan kiralananın bulunduğu yer mahkemesinde açılabilir. Kanun yolu sınırları her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir ve davanın açıldığı tarihteki tutar esas alınır (HMK ek m. 1). 2026 yılında açılan davalar için istinaf kesinlik sınırı 50.000 TL, temyiz sınırı ise 682.000 TL'dir. Kira tespit davalarında bu sınır, tespit edilen bedelin tamamı üzerinden değil, yıllık kira farkı üzerinden hesaplanır. Kısa Kontrol Listesi Sözleşmedeki artış hükmünü ve kira başlangıç tarihini kontrol edin. Yenileme tarihinden önce açıklanan son TÜFE on iki aylık ortalama oranını belirleyin; yıllık oranla karıştırmayın. Sözleşmede kanuni orandan daha düşük bir oran varsa o oranı uygulayın. Sözleşmenin beş yılı doldurup doldurmadığını kontrol edin; dolmuşsa emsal kira araştırması hazırlığı yapın. Artış taleplerini ve bildirimleri yazılı ve ulaştığı ispatlanabilir biçimde yapın. Tespit davası düşünüyorsanız otuz günlük süre ile yazılı bildirim alternatifini takvime işleyin. Dava öncesinde arabuluculuk başvurusunu yapmayı unutmayın. Ankara ve Yenimahalle'de Başvuru Ankara'da kira uyuşmazlıkları, taşınmazın bulunduğu yere göre ilgili sulh hukuk mahkemelerinde görülür; dava öncesi arabuluculuk başvurusu ise Ankara Adliyesi bünyesindeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Yenimahalle sınırları içindeki bir konut veya işyeri için dosya hazırlarken taşınmazın açık adresi, tarafların güncel adresleri ve sözleşmedeki bilgiler karşılaştırılmalıdır. İlçe adından hareketle tek başına yetkili büro veya mahkeme belirlenmemelidir. Yerel başvuru hazırlığı için Ankara Hukuk Rehberi ve Yenimahalle Hukuk Rehberi sayfaları birlikte incelenebilir. Sözlükten İlgili Terimler Kira Artış Oranı Kira Bedelinin Tespiti Davası Emsal Kira Bedeli On Yıllık Uzama Süresi Depozito Kira Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Sık Sorulan Sorular Güncel Kira Artış Oranı Nasıl Belirlenir? Yenilenen kira dönemine, yenileme tarihinden önce TÜİK'in açıkladığı son TÜFE on iki aylık ortalama değişim oranı uygulanır; pratikte bir önceki ayın verisi esas alınır. Örneğin Eylül 2026'da yenilenen dönemler için bu oran, Ağustos 2026 verisine göre %31,79 olmuştur. Aylık oranlar Kira Artış Oranı Hesaplama sayfasındaki tabloda güncel olarak yer alır. Sözleşmede Daha Yüksek Bir Oran Yazıyorsa Ne Olur? Kanuni sınırı aşan kısım kiracıyı bağlamaz. Sözleşmede yazılı olsa dahi TÜFE on iki aylık ortalama oranını aşan artış geçersizdir; kiracı yalnızca kanuni sınıra kadar artıştan sorumludur. Kira Artışı Kendiliğinden Uygulanır mı? Sözleşmede geçerli bir artış hükmü varsa yeni dönemin bedeli o hükme göre belirlenir. Aksi hâlde artış, kiraya verenin talebine bağlıdır ve talebin yazılı, ulaştığı ispatlanabilir biçimde yapılması önerilir. Beş Yılı Dolduran Sözleşmede TÜFE Sınırı Var mıdır? Hayır. TBK m. 344/3 uyarınca beş yıldan sonra yenilenen sözleşmelerde bedel; TÜFE oranı, kiralananın durumu ve emsal kira bedelleri birlikte değerlendirilerek hâkim tarafından hakkaniyete uygun biçimde belirlenir. Bu dönemde TÜFE tek başına üst sınır değildir. Kira Tespit Davasından Önce Arabuluculuk Zorunlu mu? Evet. 1 Eylül 2023'ten itibaren kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Tek istisna, ilamsız icra yoluyla tahliyeye ilişkin hükümlerdir. Depozito Kira Arttıkça Artar mı? Kanunda depozitonun kendiliğinden artacağına ilişkin bir hüküm yoktur. Güvence bedeli sözleşme kurulurken belirlenir ve üç aylık kira bedelini aşamaz; sonradan tamamlanması ancak tarafların anlaşmasıyla mümkündür. Resmî Kaynaklar 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m. 342, 344, 345, 347, 352 TÜİK Enflasyon ve Fiyat İstatistikleri 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yargıtay Karar Arama İletişim: Somut durumunuzun değerlendirilmesi için 0552 725 25 18 numaralı telefondan arayabilir, WhatsApp üzerinden yazabilir veya İletişim sayfasındaki formu kullanabilirsiniz. Kira artışı ve kira bedelinin tespitine ilişkin uyuşmazlıklar hakkında bilgiler, Av. Mete ŞAHİN’in kira hukuku çalışma alanı sayfasında yer alır. Bu yazı, Ankara Barosuna kayıtlı (sicil no: 42455) Av. Mete ŞAHİN tarafından hazırlanmış olup genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlığa özgü hukuki görüş yerine geçmez. İlgili içtihatlar: Kira Artışı ve Yüzde 25 Sınırı içtihatları (6 karar) · Kira Bedelinin Tespiti içtihatları (33 karar)
- Adli Para Cezası Nedir? Gün Sayısı, Taksit ve Ödenmemenin Sonuçları
Bu yazıdaki mevzuat ve yargı kararları en son 13 Eylül 2026 tarihinde gözden geçirilmiştir. Kısa cevap: Adli para cezası, hâkimin belirlediği gün sayısı ile bir gün karşılığı tutarın çarpılmasıyla hesaplanır. Gün sayısı kural olarak beş günden az, yedi yüz otuz günden fazla olamaz; bir gün karşılığı tutar ise 100 TL ile 500 TL arasında takdir edilir. Ceza ödenmezse önce kamuya yararlı işte çalıştırma, ardından hapis gündeme gelir. Aşağıda hesaplama yöntemi, taksit ile mehil arasındaki fark, ödeme emri, ödememenin sonuçları ve hapse çevirmenin sınırları güncel mevzuatla açıklanmaktadır. Genel çerçeve Ceza Hukuku Rehberi sayfasında yer almaktadır. Adli Para Cezası Nasıl Hesaplanır? Türk Ceza Kanunu m. 52/1 uyarınca adli para cezası, beş günden az ve kanunda aksine hüküm bulunmayan hâllerde yedi yüz otuz günden fazla olmamak üzere belirlenen tam gün sayısının, bir gün karşılığı takdir edilen miktarla çarpılması suretiyle hesaplanan meblağın Devlet Hazinesine ödenmesidir. Hesap iki aşamalıdır: Gün sayısının belirlenmesi. Hâkim önce suçun kanuni tanımındaki sınırlar içinde gün sayısını saptar. TCK m. 61/8 uyarınca cezanın belirlenmesi ve bireyselleştirilmesine yönelik artırma ve indirimler gün üzerinden yapılır. Bir gün karşılığı tutarın takdiri. Bu tutar, kişinin ekonomik ve diğer şahsi hâlleri göz önünde bulundurularak belirlenir. Sonuç tutar, bu iki değerin çarpımıdır. TCK m. 61/6 uyarınca adli para cezasında bir Türk lirasının artakalanı hesaba katılmaz. Seçimlik ceza öngörülen suçlar bakımından ayrı bir sınır vardır: TCK m. 61/9'a göre adli para cezasının seçimlik ceza olarak öngörüldüğü suçlarda gün biriminin alt sınırı, o suç tanımındaki hapis cezasının alt sınırından az; üst sınırı da hapis cezasının üst sınırından fazla olamaz. Kendi rakamlarınızla hesap yapmak için Adli Para Cezası Tutar Hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Bir Gün Karşılığı Tutar Ne Kadardır? Yürürlükteki TCK m. 52/2'ye göre bir gün karşılığı adli para cezasının miktarı en az yüz ve en fazla beş yüz Türk lirasıdır. Adli para cezasında kanuni sınırlar. Bu tutar, 2 Mart 2024 tarihli 7499 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle değiştirilmiş ve 1 Haziran 2024'te yürürlüğe girmiştir. Değişiklikten önceki sınır 20 TL ile 100 TL idi; internette hâlâ eski rakamları veren kaynaklara rastlanmaktadır. 13 Eylül 2026 itibarıyla bu tutarda yeni bir değişiklik yapılmamıştır. Buna göre bugün teorik alt ve üst sınırlar şöyledir: En düşük: 5 gün × 100 TL = 500 TL En yüksek (kanunda aksine hüküm yoksa): 730 gün × 500 TL = 365.000 TL Aşağıdaki örnekte, başka bir artırma veya indirim olmadığı ve TCK m. 62 uyarınca altıda bir oranında takdiri indirim uygulandığı varsayılmıştır. İndirim miktarı önce tam güne yuvarlanıp temel cezadan çıkarılmaz; sonuç gün sayısı üzerinden hesap yapılır: Temel ceza: 200 gün Takdiri indirim (TCK m. 62, bu örnekte altıda bir): 200 × 5/6 = 166,666…; sonuç 166 tam gün Bir gün karşılığı takdir edilen tutar: 150 TL Sonuç adli para cezası: 166 × 150 = 24.900 TL Taksit ve Mehil: Sık Karıştırılan İki Kurum TCK m. 52/4 iki ayrı imkân öngörür ve bunlar uygulamada sıkça karıştırılır: Mehil (ödeme süresi): Hâkim, kişinin ekonomik ve şahsi hâllerini göz önünde bulundurarak adli para cezasını ödemesi için hükmün kesinleşme tarihinden itibaren bir yıldan fazla olmamak üzere süre verebilir. Taksitlendirme: Hâkim, cezanın belirli taksitler hâlinde ödenmesine de karar verebilir. Burada iki sınır vardır: taksit süresi iki yılı geçemez ve taksit miktarı dörtten az olamaz. Yani "bir yıl" sınırı taksitlendirmeye değil, mehile ilişkindir; taksitlendirmede süre sınırı iki yıl, asgari taksit sayısı ise dörttür. Kararda ayrıca, taksitlerden birinin zamanında ödenmemesi hâlinde geri kalan kısmın tamamının tahsil edileceği ve ödenmeyen adli para cezasının hapse çevrileceği belirtilir. Bu ihtarın hükümde gösterilmesi zorunludur. Hükümde taksitlendirme yoksa, infaz aşamasında ayrı bir imkân devreye girer: 5275 sayılı Kanun m. 106/6 uyarınca, bir aylık süre içinde cezanın üçte birini ödeyen hükümlünün isteği üzerine, kalan kısmın birer ay ara ile iki eşit taksitte ödenmesine izin verilir. İlk taksitin süresinde ödenmemesi hâlinde bu izin hükümsüz kalır. Ödeme Emri ve Otuz Günlük Süre Kesinleşen ilam Cumhuriyet başsavcılığına verilir. Cumhuriyet savcısı, adli para cezasının otuz gün içinde ödenmesi için hükümlüye ödeme emri tebliğ eder. Bu aşamada dikkat edilmesi gereken en önemli husus tebligat adresidir. Ödeme emrinin ulaşmadığını fark etmeyen hükümlü, sürecin kamuya yararlı işte çalıştırma aşamasına geçtiğini çok geç öğrenebilir. Ödenmezse Ne Olur? Ceza süresinde ödenmezse, Cumhuriyet savcısının kararıyla ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı hapis cezasına çevrilir ve hükümlünün iki saat çalışması karşılığı bir gün olmak üzere kamuya yararlı bir işte çalıştırılmasına karar verilir. Ödenmeyen adli para cezasında infaz sırası. Günlük çalışma süresi, en az iki saat ve en fazla sekiz saat olacak şekilde denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenir. Hükümlü hazırlanan programa ve denetimli serbestlik görevlilerinin uyarılarına uymazsa, çalıştığı günler cezasından mahsup edilerek kalan kısmın tamamı açık ceza infaz kurumunda yerine getirilir. Hapse çevrileceği hükümde yazılı olmasa bile bu usul Cumhuriyet başsavcılığınca uygulanır. Çocuklar bakımından durum farklıdır: çocuklar hakkında hükmedilen adli para cezası ödenmemesi hâlinde hapse çevrilemez. Bu hâlde ilam, ilgili tahsil dairesine gönderilir ve alacak 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsil edilir. Hapse Çevrilen Cezanın Üst Sınırı Adli para cezası yerine çektirilen hapis süresi üç yılı geçemez. Birden fazla hükümle adli para cezalarına mahkûmiyet hâlinde bu süre beş yılı geçemez. Ayrıca önemli iki kısıtlama vardır: adli para cezasından çevrilen hapsin infazı ertelenemez ve bu ceza bakımından koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz. Buna karşılık hak yoksunlukları bakımından esas alınacak olan, hapis değil adli para cezasıdır. Hükümlü, hapiste kaldığı veya çalıştığı günler dışındaki günlere karşılık gelen parayı öderse hapisten çıkarılır ya da çalıştırılması sona erer. İnfaz süresi hesabı için İnfaz Süresi Hesaplama aracı kullanılabilir. Doğrudan Adli Para Cezası ile Çevrilen Ceza Arasındaki Fark İki kurumun karıştırılmaması gerekir. Doğrudan adli para cezası, suçun kanuni tanımında öngörülen cezadır. Çevrilen adli para cezası ise TCK m. 50/1-a uyarınca kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırıma çevrilmesidir. Kısa süreli hapis, TCK m. 49/2'ye göre bir yıl veya daha az süreli hapis cezasıdır. Burada kritik sınır TCK m. 50/2'dir: suç tanımında hapis cezası ile adli para cezasının seçenek olarak öngörüldüğü hâllerde, hapis cezasına hükmedilmişse bu ceza artık adli para cezasına çevrilemez. Çünkü hâkim zaten doğrudan adli para cezasına hükmedebilecekken hapsi tercih etmiştir. Bu hâlde ceza, m. 50/1'deki diğer seçenek yaptırımlara (zararın giderilmesi, eğitim kurumuna devam, belirli yerlere gitmekten yasaklanma, ehliyetin geri alınması, kamuya yararlı işte çalıştırma) çevrilebilir. Ayrıca: Zorunlu çevirme: daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak koşuluyla, otuz gün ve daha az süreli hapis cezaları ile fiili işlediği tarihte on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişilerin bir yıl veya daha az süreli hapis cezaları, seçenek yaptırımlardan birine çevrilir. Taksirli suçlar: taksirli suçlardan dolayı hükmolunan hapis cezası uzun süreli de olsa adli para cezasına çevrilebilir; ancak bu hüküm bilinçli taksir hâlinde uygulanmaz. Uygulamada asıl mahkûmiyet, çevrilen adli para cezası veya tedbirdir. Gerekçe Zorunluluğu Adli para cezasında hem gün sayısının hem de bir gün karşılığı tutarın denetime elverişli biçimde gerekçelendirilmesi gerekir. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 19 Haziran 2007 tarihli kararında (E. 2007/10-108, K. 2007/152), kanun koyucunun hapis cezası yanında ayrıca adli para cezası öngördüğü suçlarda hapis cezasının alt sınırdan tayin edilmiş olmasının, adli para cezasının da mutlaka alt sınırdan tayinini gerektirmediği; ancak alt sınırdan uzaklaşmanın gerekçesinin gösterilmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu nedenle karar incelenirken, gün sayısı ile günlük tutarın hangi somut olgulara dayandırıldığı ayrı ayrı kontrol edilmelidir. Kısa Kontrol Listesi Hükümde gün sayısı ile bir gün karşılığı tutarın ayrı ayrı gösterilip gösterilmediğini kontrol edin. Alt sınırdan uzaklaşılmışsa gerekçenin denetime elverişli olup olmadığına bakın. Taksit veya mehil talebinizi yargılama sırasında ileri sürün; kararda ihtarın yer alıp almadığını kontrol edin. Kesinleşmeden sonra tebligat adresinizi güncel tutun; ödeme emrini kaçırmayın. Ödeme güçlüğü varsa bir ay içinde üçte bir ödeyerek taksit imkânını değerlendirin. Birden fazla hüküm varsa beş yıllık üst sınırı hesaba katın. Ankara ve Yenimahalle'de Başvuru Adli para cezasının infazı, hükmü veren mahkemenin bulunduğu yer Cumhuriyet başsavcılığı ilamat bürosunca yürütülür. Ankara'da ödeme ve taksit talepleri bu büroya yapılır; kamuya yararlı işte çalıştırma kararlarının programı denetimli serbestlik müdürlüğünce hazırlanır. Yenimahalle'de ikamet edenler bakımından adres beyanının güncel tutulması, ödeme emrinin zamanında tebliği açısından önemlidir. Yerel başvuru hazırlığı için Ankara Hukuk Rehberi ve Yenimahalle Hukuk Rehberi sayfaları incelenebilir. Sözlükten İlgili Terimler Adli Para Cezası Seçenek Yaptırımlar Hapis Cezası Açık Ceza İnfaz Kurumu Koşullu Salıverilme Belli Hakları Kullanmaktan Yoksun Bırakılma Sık Sorulan Sorular Adli Para Cezasında Bir Gün Kaç TL'dir? Yürürlükteki TCK m. 52/2'ye göre bir gün karşılığı tutar en az 100 TL, en fazla 500 TL'dir. Bu sınır 1 Haziran 2024'ten beri uygulanmaktadır; daha önceki 20-100 TL aralığı yürürlükte değildir. Adli Para Cezası Kaç Taksitle Ödenebilir? Hâkim taksitlendirmeye karar verirse taksit süresi iki yılı geçemez ve taksit sayısı dörtten az olamaz. Ayrıca hâkim, taksit yerine hükmün kesinleşmesinden itibaren bir yıla kadar ödeme süresi (mehil) de verebilir. Bir Taksit Ödenmezse Ne Olur? Taksitlerden biri zamanında ödenmezse geri kalan kısmın tamamı tahsil edilir ve ödenmeyen adli para cezası hapse çevrilir. Bu sonuç kararda ihtar edilir. Adli Para Cezası Ödenmezse Doğrudan Hapse mi Girilir? Hayır. Önce Cumhuriyet savcısının kararıyla kamuya yararlı bir işte çalıştırılmaya hükmedilir; iki saat çalışma bir güne karşılık gelir. Programa uyulmazsa çalışılan günler mahsup edilerek kalan kısım açık ceza infaz kurumunda infaz edilir. Hapse Çevrilen Adli Para Cezasında Üst Sınır Nedir? Adli para cezası yerine çektirilen hapis süresi üç yılı, birden fazla hükümle mahkûmiyet hâlinde beş yılı geçemez. Çocuklar İçin Adli Para Cezası Hapse Çevrilir mi? Hayır. Çocuklar hakkında hükmedilen adli para cezası ödenmemesi hâlinde hapse çevrilemez; alacak 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsil edilir. Resmî Kaynaklar 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu: m. 49, 50, 52, 61 5275 Sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun: m. 106 7499 Sayılı Kanun: Resmî Gazete, 12 Mart 2024 Yargıtay Karar Arama İletişim: Somut durumunuzun değerlendirilmesi için 0552 725 25 18 numaralı telefondan arayabilir, WhatsApp üzerinden yazabilir veya İletişim sayfasındaki formu kullanabilirsiniz. Kesinleşen cezaların infazına ve infaz dosyasının kurulmasına ilişkin bilgiler, Av. Mete ŞAHİN’in Ankara infaz hukuku sayfasında yer alır. Bu yazı, Ankara Barosuna kayıtlı (sicil no: 42455) Av. Mete ŞAHİN tarafından hazırlanmış olup genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlığa özgü hukuki görüş yerine geçmez. İlgili içtihatlar: Takdiri İndirim, Erteleme ve Seçenek Yaptırımlar içtihatları (9 karar)
- Koşullu Salıverilme ile Denetimli Serbestlik Arasındaki Fark
Bu yazıdaki mevzuat ve yargı kararları en son 28 Ekim 2026 tarihinde gözden geçirilmiştir. Kısa cevap: Koşullu salıverilme, cezanın kanunda öngörülen bölümünün infazından sonra kalan sürenin denetim altında dışarıda geçirilmesidir. Denetimli serbestlik ise koşullu salıverilme tarihinden önce başlayan ve hükümlünün belirli yükümlülüklerle kurum dışında bulunmasını sağlayan bir infaz biçimidir. İkisi aynı şey değildir; denetimli serbestlik koşullu salıverilmeyi öne almaz, ona giden süreyi kurum dışında geçirtir. Aşağıda iki kurumun dayanağı, oranlar, süreler ve suç tarihinin etkisi açıklanmaktadır. Genel çerçeve Ceza Hukuku Rehberi sayfasında yer almaktadır. Koşullu Salıverilme: Oran Meselesi Koşullu salıverilme, hükümlünün cezasının kanunda öngörülen bölümünü iyi hâlli olarak geçirmesi koşuluna bağlıdır. Süreli hapis cezalarında oranlar şöyledir: Genel kural: cezanın yarısı (5275 m. 107/2) Kasten öldürme, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (TCK m. 87/2-d), işkence ve eziyet, cinsel saldırı (m. 102/2 hariç), reşit olmayanla cinsel ilişki (m. 104/2-3 hariç) ve cinsel taciz, özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar ile Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk: üçte iki (5275 m. 107/2) Suç örgütü kapsamında işlenen suçlar: üçte iki (5275 m. 107/4) Terör suçları: dörtte üç (3713 m. 17) Uyuşturucu madde imal ve ticareti ile cinsel dokunulmazlığa karşı ağır suçlar: dörtte üç (5275 m. 108/9) Birinci defa tekerrür: üçte iki; ikinci defa tekerrür: dörtte üç (5275 m. 108/3; 7550 sayılı Kanunla getirilen bu oran, önceki tarihli suçlarda da lehe kanun olarak değerlendirilir) Somut bir ceza için oran, süre ve tarih hesabı yapmak isterseniz İnfaz Süresi Hesaplama aracı, girilen suç tarihini ve tekerrür durumunu da dikkate alarak açıklamalı sonuç üretir. Ceza süresine göre örnek süreler için Hapis Cezası Ne Kadar Yatar? 2026 Örnek Süreler Tablosu yazısına bakabilirsiniz. Denetimli Serbestlik: Süre ve Kurum Meselesi Denetimli serbestlik, 5275 sayılı Kanun'un 105/A maddesinde düzenlenmiştir. Genel kural, hükümlünün açık ceza infaz kurumunda bulunması ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalmış olmasıdır; hükümlünün iyi hâlli olması ve talepte bulunması da gerekir. 4 Haziran 2025 ve sonrasında işlenen suçlarda ayrıca, koşullu salıverilme tarihine kadar kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda birinin, her hâlde beş günün kurumda geçirilmiş olması aranır (m. 105/A/1; geçici m. 11). Bir yıllık süre bazı hâllerde uzar: Sıfır ile altı yaş arasında çocuğu bulunan kadın hükümlülerde iki yıl Ağır hastalık, engellilik veya ileri yaş nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyen hükümlülerde üç yıl Denetimli serbestlik cezanın sona ermesi değildir; infazın biçim değiştirmesidir. Yükümlülüklere uymamakta ısrar eden hükümlünün, koşullu salıverilme tarihine kadar olan cezasının infazı için açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine infaz hâkimi karar verir (5275 m. 105/A/6). İki Kurum Arasındaki Temel Farklar Zaman bakımından. Denetimli serbestlik koşullu salıverilme tarihinden önce başlar; koşullu salıverilme ise o tarihte başlar ve bihakkın tahliye tarihine kadar sürer. Ölçüt bakımından. Koşullu salıverilmede belirleyici olan suç grubuna bağlı orandır; denetimli serbestlikte belirleyici olan koşullu salıverilmeye kalan süre ile kurum türüdür. Sonuç bakımından. Denetimli serbestlikte hükümlülük sürer ve yükümlülükler devam eder; koşullu salıverilmede ise denetim süresi yükümlülüklere uygun ve iyi hâlli olarak geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır (m. 107/14). İhlalin sonucu bakımından. Denetimli serbestlik ihlalinde koşullu salıverilme tarihine kadar olan cezanın açık ceza infaz kurumunda çektirilmesi gündeme gelir (m. 105/A/6). Koşullu salıverilmenin geri alınmasında ise sonraki suç için verilen hapis cezasının iki katı veya yükümlülük ihlalinin niteliğine göre takdir edilen süre, hak ederek tahliye tarihini geçmemek üzere kurumda aynen çektirilir (m. 107/13). Suç Tarihi ve Lehe Kanun İnfaz hukukunda en sık yapılan hata, güncel oranı geçmiş tarihli bir suça uygulamaktır. TCK m. 7/3 uyarınca infaz rejimine ilişkin hükümler kural olarak derhal uygulanır; ancak hapis cezasının ertelenmesi, koşullu salıverilme ve tekerrüre ilişkin hükümler bu kuralın dışındadır. Bu alanlarda m. 7/2'deki lehe kanun ilkesi geçerlidir ve aleyhe düzenlemeler geçmişe yürütülemez. Bu nedenle 28 Haziran 2014, 30 Mart 2020, 4 Haziran 2025 gibi eşik tarihler ile kanunların geçici maddeleri her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir. Mahsup edilecek tutukluluk ve gözaltı süreleri de sonucu doğrudan etkiler (TCK m. 63). Bu nedenle internette bulunan genel bir orana değil, kesinleşmiş ilamdaki bilgilere dayanılmalıdır. Adli Para Cezası Bu Hesabın Neresinde? Adli para cezası hapis cezasından ayrı bir yaptırımdır ve koşullu salıverilme oranına konu olmaz; adli para cezasından çevrilen hapiste de koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz (5275 m. 106/9). Ödenmemesi hâlinde Cumhuriyet savcısının kararıyla ödenmeyen kısım hapse çevrilir ve iki saat çalışma bir gün sayılarak kamuya yararlı işte çalıştırılmaya karar verilir; programa uyulmazsa kalan kısım açık ceza infaz kurumunda çektirilir (m. 106/3). Tutar hesabı için Adli Para Cezası Tutar Hesaplama aracı kullanılabilir. Sözlükten İlgili Terimler Koşullu Salıverilme Denetimli Serbestlik Tekerrür Açık Ceza İnfaz Kurumu Mahsup Lehe Kanun Sık Sorulan Sorular Koşullu Salıverilme Oranı Nedir? Süreli hapis cezalarında genel oran cezanın yarısıdır. 5275 sayılı Kanun m. 107/2'de sayılan suçlarda üçte iki, terör suçlarında, uyuşturucu imal ve ticareti ile cinsel dokunulmazlığa karşı ağır suçlarda ise dörtte üç oranı uygulanır. Tekerrür hâli oranı ayrıca yükseltir. Denetimli Serbestlik Koşullu Salıverilmenin Aynısı mıdır? Hayır. Koşullu salıverilme, cezanın kanunda öngörülen bölümü infaz edildikten sonra kalan sürenin denetim altında dışarıda geçirilmesidir. Denetimli serbestlik ise koşullu salıverilme tarihinden önce, kalan belirli bir süre için hükümlünün kurum dışında denetimli biçimde infaz rejimine geçirilmesidir. Denetimli Serbestliğe Ne Zaman Ayrılınır? Genel kural, koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan ve açık ceza infaz kurumunda bulunan iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezasının infazına karar verilebilmesidir. Sıfır ile altı yaş arasında çocuğu bulunan kadın hükümlülerde iki yıl, ağır hastalık, engellilik veya ileri yaş hâllerinde üç yıl uygulanır. 4 Haziran 2025 ve sonrasında işlenen suçlarda ayrıca, koşullu salıverilmeye kadar kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda birinin, her hâlde beş günün kurumda geçirilmiş olması gerekir (5275 sayılı Kanun m. 105/A/1, geçici m. 11). Suç Tarihi Neden Bu Kadar Önemlidir? TCK m. 7/3 uyarınca infaz rejimine ilişkin hükümler kural olarak derhal uygulanır; ancak hapis cezasının ertelenmesi, koşullu salıverilme ve tekerrüre ilişkin hükümler bu kuralın dışındadır. Bunlarda m. 7/2 uyarınca suç tarihindeki kanun ile sonraki kanunlardan hükümlünün lehine olanı uygulanır; aleyhe değişiklik geçmişe yürütülmez. Bu nedenle koşullu salıverilme oranı belirlenirken hüküm tarihi değil, suç tarihi ve sonrasındaki lehe değişiklikler esas alınır. Denetimli serbestlik şartlarındaki değişikliklerde ise kanunun geçiş hükmüne bakılır; örneğin 105/A/1'e eklenen onda bir şartı, 4 Haziran 2025'ten önce işlenen suçlara uygulanmaz (5275 sayılı Kanun geçici m. 11). Tekerrür Koşullu Salıverilmeyi Nasıl Etkiler? Birinci defa tekerrür hâlinde süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme oranı üçte iki olarak uygulanır. İkinci defa tekerrür hâlinde oran dörtte üçtür (5275 sayılı Kanun m. 108/3). Bu oranı getiren 7550 sayılı Kanundan önce ikinci defa tekerrürde koşullu salıverilme hiç uygulanmıyordu; yeni hüküm lehe olduğundan önceki tarihli suçlarda da TCK m. 7/2 uyarınca değerlendirilir. Denetimli Serbestlikte Yükümlülüklere Uyulmazsa Ne Olur? Yükümlülüklere uymamakta ısrar eden, kurumdan ayrıldıktan sonra beş gün içinde denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurmayan veya kuruma dönmek isteyen hükümlünün, koşullu salıverilme tarihine kadar olan cezasının infazı için açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine infaz hâkimi karar verir (5275 sayılı Kanun m. 105/A/6). Denetimli serbestlikte geçen süre infazdan sayılır; kalan kısım açık kurumda çektirilir. Kaynaklar 5275 Sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun: m. 105/A, m. 107, m. 108 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu: m. 7, m. 58, m. 63 3713 Sayılı Terörle Mücadele Kanunu: m. 17 Yargıtay Karar Arama İlgili araçlar: Yatar ve Müddetname Hesaplama · Adli Para Cezası Tutar Hesaplama · Hukuk Sözlüğü İletişim: Somut durumunuzun değerlendirilmesi için 0552 725 25 18 numaralı telefondan arayabilir, WhatsApp üzerinden yazabilir veya İletişim sayfasındaki formu kullanabilirsiniz. Müddetname kontrolü ile koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik tarihlerine ilişkin dosya incelemesi hakkında bilgi için Av. Mete ŞAHİN’in infaz hukuku sayfasına bakabilirsiniz. Bu yazı, Ankara Barosuna kayıtlı (sicil no: 42455) Av. Mete ŞAHİN tarafından hazırlanmış olup genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlığa özgü hukuki görüş yerine geçmez. İlgili içtihatlar: İnfaz, Koşullu Salıverilme ve Denetimli Serbestlik içtihatları (51 karar)



