Aylık Kiranın Tespiti Davasında Karar Harcı Yıllık Değil Aylık Kira Farkı Üzerinden Alınır

MAHKEMESİ: Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2023/3577 E., 2025/1026 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ: Bursa 6. Sulh Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2021/1826 E., 2023/1192 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davacının maliki olduğu taşınmazın 29.12.2004 başlangıç tarihli kira sözleşmesi ile davalıya kiraya verildiğini, kira sözleşmesinin farklı tarihlerde düzenlenen protokollerle yenilenerek devam ettiğini, davalının kira bedelinde arttırım yapmadan eski kira bedelini ödemeye devam ettiğini, ödenen kira bedelinin emsallerin çok altında olduğunu, sözleşmede artış şartı bulunduğunu, davalıya bu hususta kanuni süresi içinde 07.10.2021 tarihli ihtarname de gönderildiğini ileri sürerek; net 90.000,00 TL (brüt 112.500,00 TL) olan aylık kira bedelinin 29.12.2021 - 29.12.2022 dönemi için 400.000,00 TL olarak tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; kira bedellerinin mevzuat ve kira sözleşmesine uygun şekilde "90.003,10TL+ stopaj" ödendiğini, sözleşmeye bağlılık ilkesi gözetilmeksizin dava açıldığını, kira sözleşmesi ve ek protokole uygun olarak kira parasında artış yapıldığını, kira tespit davası açma şartlarının oluşmadığını, talep edilen 400.000,00 TL kira bedelinin fahiş olduğunu, müvekkilinin eski kiracı olduğunun gözetilmesi gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; fabrika olarak kullanılan taşınmazın kira bedelinin net 350.000,00 TL (brüt 437.500,00 TL) olması gerektiğinin bilirkişilerce tespit edildiği ve bu bedelden %15 hakkaniyet indirimi yapılması gerektiğinden bahisle; davanın kısmen kabulü ile 01.01.2022 tarihinden itibaren yeni kira döneminde kira aylık bedelinin brüt 371,875,00 TL olarak tespitine karar verilmiş; karar, davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; maddi hukuk normlarının doğru olarak uygulandığı, delillerin değerlendirilmesinde hata bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; nispi karar ve ilam harcının aylık brüt kira bedeli farkı üzerinden alınması gerekirken yıllık fark üzerinden hesaplama yapılarak fazla harç alındığını ileri sürerek, kararın düzeltilmesini talep etmiştir.

B. Gerekçe ve Değerlendirme

Uyuşmazlık, kira bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

Dairemizin 25.11.2024 tarihli ve 2024/969 E., 2024/3820 K., 2024/970 E., 2024/3821 K. sayılı ilamlarında; 492 sayılı Harçlar Kanunu'nda kira bedelinin tespiti davalarında harcın aylık kira parasına göre mi, yoksa yıllık kira parasına göre mi hesap edileceğine dair bir açıklık bulunmadığı, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun yürürlüğe girmesinden öncesindeki dönemde, aylık kira bedelinin tespiti davalarında karar ve ilam harcının, aylık kira farkı üzerinden oluşması gerektiği yönünde yerleşmiş olan Yargıtay uygulamasının, anılan Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra da devam etmesine engel bir hal bulunmadığı, eksi yöndeki uygulamanın, eşit uygulama ilkesini bozacağı gibi kamu düzeni ile ilgili olan kira bedelinin tespiti davalarının tarafı bulunan kiracının, yasal dayanağı olmayan bir yükümlülük altına girmesi sonucunu da doğuracağı açıklanmıştır.

Buna göre, derece mahkemelerince yıllık kira farkı toplamı üzerinden fazla miktarda harç hesaplanması, usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu yanlışlıkların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/2 maddesi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi İlk Derece Mahkemesi kararlarının düzeltilerek onanması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının harca ilişkin ikinci paragrafında yer alan "Kabul edilen yıllık kira farkı 3.112.500,00 TL üzerinden Harçlar Kanunu'nun Eki-1 sayılı tarife A-III-1-a maddesi uyarınca nispi olarak hesaplanan istinaf karar harcı 212.614,88 TL harçtan, istinaf sırasında peşin olarak alınan 269,85 TL ve 52.883,87TL karar harcı düşüldükten sonra geriye kalan 159.461,16 TL istinaf karar harcının ilk derece mahkemesince davalıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA," bendi çıkartılarak yerine;

"Kabul edilen aylık brüt kira ile ödenmekte olan aylık brüt kira farkı olan 259.375,00 TL üzerinden Harçlar Kanunu'nun Eki-1 sayılı tarife A-III-1-a maddesi uyarınca nispi olarak hesaplanan istinaf karar harcı 17.717,90 TL'nin istinaf sırasında peşin olarak alınan 269,85 TL maktu ve 52.883,87 TL nispi karar harçlarından mahsubu ile fazla yatırılan bakiye 35.165,97 TL'nin istek halinde davalıya iadesine," bendinin yazılması suretiyle kararın DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (3) ve (4) numaralı bentleri çıkartılarak, yerlerine sırasıyla; " 3- 492 sayılı Harçlar Kanunu'na göre alınması gereken 17.717,90 TL harcın peşin ve tamamlama harcı olarak alınan toplam 79.410,38 TL'den mahsubu ile bakiye 61692,48 TL'nin karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine, 4- Davacı tarafından bu dava nedeniyle yatırılan ve yukarıda mahsubu yapılan 17.717,90 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine," bentlerinin yazılması suretiyle hükümlerin DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz edene iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

03.12.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.