İş ve Sosyal Güvenlik: G Harfiyle Başlayan Terimler

İş ve Sosyal Güvenlik: G Harfiyle Başlayan Terimler

G

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Gece Çalışması

  Çalışma hayatında en geç saat 20.00’de başlayıp en erken saat 06.00’ya kadar süren ve her hâlde en fazla on bir saat olan gece döneminde yapılan çalışmadır. İşçilerin gece çalışması yedi buçuk saati geçemez; turizm, özel güvenlik, sağlık hizmeti ve petrol arama-sondaj işlerinde işçinin yazılı onayıyla bu süre aşılabilir. Gece çalışmasında fazla çalışma yaptırılamaz; nöbetleşe postalarla yürütülen işlerde postalar dönüşümlü uygulanır ve posta değiştiren işçi en az on bir saat dinlendirilmeden diğer postada çalıştırılamaz.

  İlgili mevzuat: 4857 sayılı İş Kanunu, m. 41 ve 69

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Geçerli Nedenle Fesih

  Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesinin, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanılarak işverence süreli fesihle sona erdirilmesidir. Fesih yazılı yapılmalı, sebep açık ve kesin belirtilmeli; davranış veya verime dayalı fesihte önce işçinin savunması alınmalıdır. Haklı nedenle derhâl fesihten farklı olarak bildirim süresine uyulmalı veya bu sürenin ücreti peşin ödenmelidir; koşulları varsa kıdem tazminatı da ödenir. İşçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurarak işe iade isteyebilir.

  İlgili mevzuat: 4857 sayılı İş Kanunu, m. 17–21 · 1475 sayılı İş Kanunu, m. 14

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Geçici İş Göremezlik Ödeneği

  Yetkili hekim veya sağlık kurulundan istirahat raporu alan sigortalıya iş kazası, meslek hastalığı, hastalık veya analık nedeniyle çalışamadığı günler için ödenen günlük ödenektir. Hizmet akdiyle çalışanlara iş kazası ve meslek hastalığında her gün; hastalıkta son bir yılda en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmişse üçüncü günden itibaren; analıkta aynı prim şartıyla doğumdan önceki sekiz ve sonraki on altı hafta için ödenir. Tutar yatarak tedavide günlük kazancın yarısı, ayakta tedavide üçte ikisidir; bağımsız çalışanlara hastalık ödeneği verilmez, diğer ödenekler borçsuzluk ve (analık hariç) yatarak tedavi şartına bağlıdır.

  İlgili mevzuat: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, m. 18

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Geçici İş İlişkisi

  İşçinin, kanunda öngörülen koşullarla iş görme edimini geçici olarak başka bir işverene yerine getirdiği iş ilişkisidir. Türkiye İş Kurumunca izin verilen özel istihdam bürosu aracılığıyla yalnız kanunda sayılan hâllerde ve sürelerle kurulabilir; bu modelde işveren özel istihdam bürosudur. Holding bünyesinde veya aynı şirketler topluluğuna bağlı başka bir işyerine geçici devirde işçinin yazılı rızası alınmalıdır; bu ilişki yazılı olarak altı ayı geçmemek üzere kurulur, en fazla iki defa yenilenir ve devreden işverenin ücret ödeme yükümlülüğü sürer.

  İlgili mevzuat: 4857 sayılı İş Kanunu, m. 7

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Genel Sağlık Sigortası

  Türkiye’de ikamet eden kişilerin sağlık risklerine karşı korunmasını sağlayan zorunlu sigortadır. Çalışan sigortalılar, isteğe bağlı sigortalılar, gelir veya aylık alanlar ile kanunda sayılan diğer kişiler genel sağlık sigortalısı sayılır; başka bir kapsama girmeyen ve yurt dışında sağlık sigortasından yararlanma hakkı bulunmayan vatandaşlar da sigortalı kabul edilir. Aile içinde kişi başına düşen aylık geliri asgari ücretin üçte birinden az olan vatandaşlar için gelir tespitine dayalı özel bir kapsam öngörülmüştür.

  İlgili mevzuat: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, m. 3 ve 60

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Giydirilmiş Ücret

  Çıplak brüt ücrete, işçiye sağlanan ve kanunen hesaba katılması gereken para veya para ile ölçülebilen menfaatlerin eklenmesiyle bulunan ücrettir. Düzenli yemek, yol ve ikramiye gibi menfaatler kıdem ve ihbar tazminatında önem taşır. Her ödeme veya masraf karşılığı aynı şekilde hesaba katılmaz; niteliği ve sağlanma düzeni incelenir.

  İlgili mevzuat: 4857 sayılı İş Kanunu, m. 17 · 1475 sayılı İş Kanunu, m. 14

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Grev

  İşçilerin, topluca çalışmamak suretiyle işyerinde faaliyeti durdurmak veya işin niteliğine göre önemli ölçüde aksatmak amacıyla aralarında anlaşarak ya da bir kuruluşun kararına uyarak işi bırakmasıdır. Toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması hâlinde, işçilerin ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını korumak veya geliştirmek amacıyla Kanuna uygun yapılan grev kanuni grevdir; şartları gerçekleşmeden yapılan grev kanun dışıdır. Kanun dışı grevde işveren, greve katılan veya teşvik eden işçilerin sözleşmelerini haklı nedenle feshedebilir.

  İlgili mevzuat: 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu, m. 58–75

Önceki harf: F · Hukuk sözlüğü ana sayfası · Sonraki harf: H

Kaynaklar ve Güncellik

Son kaynak kontrolü: 26 Eylül 2026. Tanımlar, 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yapılanlar dâhil yürürlükteki değişiklikler gözetilerek Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metinlerle karşılaştırılmıştır. Tanımlar genel bilgi verir; terim sayfalarındaki kanun bağlantıları resmî mevzuat metinlerine yönelir, akademik görüşler Doktrin başlığıyla ayrılır. İşlem yapılacak tarihte yürürlük, geçiş hükümleri ve olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Kaynak ve Güncelleme Politikası · İletişim · Hukuki Hesaplama Araçları · Av. Mete ŞAHİN — 2026 Yargıda Parasal Sınırlar