F Harfiyle Başlayan Hukuk Terimleri

F Harfiyle Başlayan Hukuk Terimleri

F

• Ceza ve İnfaz

  Faillik

  Suçun kanuni fiilini gerçekleştiren kişinin suça katılım biçimidir. Fiili birlikte gerçekleştirenler müşterek fail; başkasını araç olarak kullanan kişi ise kanuni koşullarla dolaylı fail olarak sorumlu tutulabilir. Olay yerinde bulunmak tek başına faillik oluşturmaz.

  İlgili mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 37

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Faktoring

  Faktoring sözleşmesi, mal veya hizmet satışından doğmuş ve faturayla belgelenen alacakların ya da Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun belirlediği usulle belgelenebilen, satışa bağlı doğacak alacakların faktoring şirketine devredildiği sözleşmedir. Şirket, müşterisine tahsilat ile borçlu ve müşteri hesaplarının tutulması hizmetlerinin yanı sıra finansman veya faktoring garantisi işlevlerinden birini ya da her ikisini sağlar. Sözleşme yazılı veya mesafeli olarak ya da Kurulun yazılı şeklin yerine geçebileceğini belirlediği, müşteri kimliğinin doğrulanmasına imkân veren elektronik yöntemlerle kurulur.

  İlgili mevzuat: 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu, m. 38

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Fatura ve Teyit Mektubu

  Fatura ve teyit mektubu, içeriğine süresinde itiraz edilmemesine kanunen kabul sonucu bağlanan ticari belgelerdir. Ticari işletmesi bağlamında mal satan, üreten, iş gören veya menfaat sağlayan tacirden diğer taraf fatura verilmesini ve bedel ödenmişse bunun faturada gösterilmesini isteyebilir; faturayı alan, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde itiraz etmezse içeriğini kabul etmiş sayılır. Sözlü olarak veya telefon ya da bilişim aracı gibi araçlarla kurulan sözleşmelerdeki açıklamaları doğrulayan yazıyı (teyit mektubu) alan kişi de sekiz gün içinde itiraz etmezse yazının sözleşmeye uygun olduğunu kabul etmiş sayılır.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 21

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Fazla Çalışma

  Genel kural olarak haftalık 45 saati aşan çalışmadır; her saat için normal saat ücretinin yüzde 50 fazlası ödenir. İşçi kanuni şartlarla ücret yerine serbest zaman kullanmayı seçebilir. Denkleştirme, özel çalışma süreleri ve kanuni yasaklar ayrıca değerlendirilir. Kanunda yıllık 270 saat sınırı öngörülür.

  İlgili mevzuat: 4857 sayılı İş Kanunu, m. 41 ve 63

  İlgili rehber ve araçlar: Fazla Çalışma Ücreti Hesaplama

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Fazla Sürelerle Çalışma

  Haftalık çalışma süresinin sözleşmeyle 45 saatin altında belirlendiği hâllerde, bu süre ile 45 saat arasında yapılan çalışmadır. Her saati için normal saat ücretinin yüzde yirmi beş fazlası ödenir (4857 m. 41).

  İlgili mevzuat: 4857 sayılı İş Kanunu, m. 41

• Usul ve Yargılama

  Fer’î Müdahale

  Fer’î müdahale, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan tarafın yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla üçüncü kişinin tahkikat sona erinceye kadar davaya katılmasıdır. Müdahil kendisi için ayrı bir hüküm istemez; davayı katıldığı noktadan itibaren takip eder ve yanında yer aldığı tarafın işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan usul işlemlerini yapabilir. Hüküm taraflar hakkında verilir; müdahil sonraki rücu ilişkisinde asıl davadaki kararın yanlış olduğunu kural olarak ileri süremez.

  İlgili mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 66–69

• Usul ve Yargılama

  Feragat

  Davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir. Karşı tarafın kabulüne bağlı değildir; kesin hüküm gibi sonuç doğurur. Davanın geri alınmasıyla aynı değildir. İrade bozukluğu hâllerinde feragatin iptali istenebilir.

  İlgili mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 307–311

• Kira ve Borçlar Hukuku

  Fesih

  Fesih, sürekli borç ilişkisini ileriye etkili olarak sona erdiren irade açıklamasıdır; dönmeden farklı olarak geçmişe etkili değildir ve ifa edilmiş edimlerin iadesini doğurmaz. Olağan fesihte kanun veya sözleşmedeki bildirim sürelerine uyulur. Haklı veya önemli sebeple fesihte sonuç sözleşmeye göre değişir: hizmet sözleşmesi haklı sebeple derhâl feshedilebilirken, kira sözleşmesinde önemli sebeple olağanüstü fesih yasal bildirim süresine uyularak yapılır. İfasına başlanmış sürekli edimli sözleşmelerde borçlu temerrüde düşerse alacaklı sözleşmeyi feshederek zararının giderilmesini isteyebilir.

  İlgili mevzuat: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 126, 331 ve 435

• Aile ve Kişiler Hukuku

  Fiil Ehliyeti

  Kişinin kendi fiilleriyle hak edinebilmesi ve borç altına girebilmesidir. Genel olarak ayırt etme gücü, erginlik ve kısıtlı olmama koşulları birlikte aranır. Küçüklerin ve kısıtlıların bazı işlemleri için özel kurallar bulunur.

  İlgili mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 9–16

• Aile ve Kişiler Hukuku

  Fiili Ayrılık

  Boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılan davanın reddine ilişkin kararın kesinleşmesinden başlayarak bir yıl geçtiği hâlde ortak hayatın yeniden kurulamaması nedeniyle evlilik birliğinin temelden sarsılmış sayıldığı boşanma hâlidir. Bu durumda ortak hayatın hangi sebeple kurulamadığına bakılmaksızın eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir. Önceden üç yıl olan bu süre, 14/11/2024 tarihli ve 7532 sayılı Kanunla (yürürlük: 27/11/2024) bir yıla indirilmiştir.

  İlgili mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 166/4

• Ceza ve İnfaz

  Fikrî İçtima

  Tek bir fiilin birden fazla farklı suçu oluşturması durumunda, kural olarak en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırmayı öngören kurumdur. Fiilin tekliği ve suçların farklılığı somut olayda incelenir. Özel içtima düzenlemeleri ayrıca dikkate alınır.

  İlgili mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 44

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

  Marka, patent, tasarım ve telif haklarından doğan hukuk uyuşmazlıklarına bakan özel mahkemedir. Kurulmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla görevlidir. Tecavüzün tespiti, önlenmesi ve tazminat davaları görev alanındadır.

  İlgili mevzuat: 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, m. 156 · 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, m. 76

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Finansal Kiralama

  Kiralayanın, kiracının talebi ve seçimi üzerine temin ettiği ya da daha önce mülkiyetine geçirdiği bir malın zilyetliğini, her türlü faydayı sağlamak üzere kira bedeli karşılığında kiracıya bıraktığı finansman amaçlı kiralamadır. Kanun; mülkiyetin süre sonunda kiracıya geçmesi, rayiç değerden düşük bedelle satın alma hakkı tanınması ya da kira süresinin veya ödemelerin malın ekonomik ömrü ve değeriyle kanundaki oranlarda örtüşmesi gibi ölçütlerden birinin bulunmasını arar. Taşınmazlara ilişkin sözleşmeler tapu kütüğüne şerh edilir; tescil veya şerhten sonra üçüncü kişilerin mal üzerinde edindiği ayni haklar kiralayana karşı ileri sürülemez.

  İlgili mevzuat: 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu, m. 3, 18 ve 22

Önceki harf: E · Hukuk sözlüğü ana sayfası · Sonraki harf: G

Kaynaklar ve Güncellik

Son kaynak kontrolü: 26 Eylül 2026. Tanımlar, 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yapılanlar dâhil yürürlükteki değişiklikler gözetilerek Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metinlerle karşılaştırılmıştır. Tanımlar genel bilgi verir; terim sayfalarındaki kanun bağlantıları resmî mevzuat metinlerine yönelir, akademik görüşler Doktrin başlığıyla ayrılır. İşlem yapılacak tarihte yürürlük, geçiş hükümleri ve olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Kaynak ve Güncelleme Politikası · İletişim · Hukuki Hesaplama Araçları · Av. Mete ŞAHİN — 2026 Yargıda Parasal Sınırlar