Sözleşmede USD Karşılığı Yazılan Depozitonun TL Ödenmesine Rağmen USD Olarak İadesi Onandı

MAHKEMESİ: Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2024/158 E., 2025/899 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ: Rize 1. Sulh Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2021/1602 E., 2023/2420 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; duruşma isteminin miktar itibariyle reddine, temyiz incelemesinin dosya üzerinden yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davacı ile davalılar arasında davalıların maliki olduğu iş yerinin kiralanması hususunda imzalanan 01.02.2014 başlangıç tarihli kira sözleşmesi kapsamında, davacı tarafından depozito bedeli olarak 68.180 USD ödendiğini, bu bedelin sözleşmenin özel şartlar kısmının (3.) maddesinde de belirtildiği üzere Türk Lirasına çevrilerek kiraya verenlerin hesaplarına yatırıldığını, sözleşmenin özel şartlar kısmının (11.) maddesine " kiracı depozito olarak... # 68.180# $ = (Altmışsekizbinyüzseksen) $ Yatırmıştır" şeklinde hüküm eklendiğini, kiralananın riskli alan olarak tayini ve kamulaştırma kararı alınması üzerine tahliyesinin talep edildiğini, talep üzerine 31.01.2021 tarihi itibariyle ticari faaliyet sonlandırılarak kiralananın 16.02.2021 tarihinde belediyeye teslim edildiğini, tahliye sonrasında ödenen 68.180 USD depozito bedelinin iade edilmediğini ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak şartıyla, davalılara ödenen 68.180 USD depozito bedelinin, ödendiği tarihten itibaren işleyecek olan devlet bankalarının 1 yıllık vadeli olarak açılmış mevduat hesaplarına ödediği en yüksek faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; sözleşme ve tanık beyanlarına göre depozitonun USD cinsinden belirlendiğinin sabit olduğu, aksi halde sözleşmeye ödenen bedelin USD karşılığının yazılmasının anlamsız olacağı, ödemenin Türk Lirası cinsinden yapılmasının depozitonun USD olarak kararlaştırılmasına etkisi olmadığı gerekçesiyle; davanın kabulü ile 68.180 USD depozitonun temerrüt tarihi olan 12.03.2021 tarihinden itibaren devlet bankalarının USD ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmiş; karar, davalılardan ..., ..., ... ve ... vekili tarafından istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; kira sözleşmenin ekinde yer alan "özel şartlar" isimli belgede 150.000,00 TL depozito ödeneceğinin ve bunun ödeme tarihindeki kur üzerinden USD karşılığının sözleşmeye yazılacağının belirtilmesi ve kira sözleşmesinde depozito kısmına 150.000,00 TL - 68.180 USD yazılması nedeniyle tarafların depozitoyu USD olarak kararlaştırdıklarının kabulü gerektiği gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karar, davalılardan ..., ... , ... ve ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Birleşen davalılar vekili; davacının kendi hür iradesi ile TL cinsinden depozito bedeli ödediğini, 2014 yılında herhangi bir banka şubesinde döviz hesabı açmanın yaklaşık 20 dakika sürdüğünü, USD cinsinden ödeme yapılmaması halinde bu sebeple imza etmeme hakkına sahip olunmasına rağmen kira sözleşmesi imzalandığını, ödenmeyen bedelin sırf sözleşmede yazıyor olmasına dayalı karar verilmesinin hatalı olduğunu, depozitonun TL cinsinden kararlaştırıldığını ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir.

B. Gerekçe ve Değerlendirme

Uyuşmazlık, depozito bedelinin USD cinsinden iadesi istemine ilişkindir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) "Sözleşmelerin yorumu" başlıklı 19. maddesine göre; bir sözleşmenin türünün ve içeriğinin belirlenmesinde ve yorumlanmasında, tarafların yanlışlıkla veya gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları sözcüklere bakılmaksızın, gerçek ve ortak iradeleri esas alınır.

Sözleşmenin yorumunda amaç, taraflarının birbirine uygun gerçek iradelerini tespit edebilmektir. Sözleşme yorumlanırken öncelikle tarafların kullandıkları ifadeler ve kelimeler dikkate alınmalı ancak bunlar metnin bütünlüğü içinde yorumlanmalıdır. Sözleşmedeki ifadelerin yeterince açık olmaması yahut metnin muğlak olması halinde tarafların iradelerini ortaya koymaya imkân veren yardımcı olgulara bakılmalıdır.

Yapılan bu açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde; her ne kadar depozito ödemesi Türk Lirası cinsinden yapılmış ise de, sözleşmenin depozitoya ilişkin maddelerinde ödenen bedelin ödeme tarihindeki kur üzerinden USD karşılığına yer verilmesinden, tarafların iradelerinin depozito bedelinin USD cinsinden ödenmesi yönünde olduğunun anlaşılmasına, aksi yöndeki yorumun hayatın olağan akışına aykırı bulunmasına, Mahkemece sözleşme yorumlanarak USD cinsinden depozito ödemesi gerçekleştirilmesine bağlı olarak yazılı şekilde hüküm kurulmasında bir isabetsizlik bulunmamasına göre, bir kısım davalılar vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz karar harcının temyiz eden davalılara yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

29.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.