İşçinin Yerine Kimse Alınmasa da Muvazaalı İşçi Temini Ekonomik Nedenli Feshi Geçersiz Kıldı

MAHKEMESİ: İŞ MAHKEMESİ

DAVA: Davacı, feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili; davacının 1986-31.01.2013 tarihleri arasında davalı işyerinde çalıştığını, davacının 31.01.2013 tarihinde is akdinin feshedildiğini, davalının kamuya yararlı bir dernek olup kar amacı gütmediğini, derneğin kar edemediğini ileri sürülerek davacının isten çıkartıldığını, davalının .... bürosunun halen açık olup faaliyetine devam ettiğini, davalının davacının iş akdini 4857 sayılı yaşanın 29.maddesine göre isten çıkarttığını, davalının toplu işçi çıkarmada tutarlı davranmadığını, yaptıkları işçi çıkarımlarında keyfi davrandığını, davacının çalıştığı büroda isçi çalışmaya devam ettiğini, davalının fesih bildiriminde öne sürdüğü kârlılık oranının düşük olması davalının kamuya yararlı dernek olup kar edinme amacının olmaması ve aslında gerçeğin davalının belirttiği şekilde olmadığını söz konusu .... bürosunun faaliyette halen olup isçilerin çalışmaya devam ettiğini iddia ederek yapılan feshin geçersizliğine ve davacı isçinin ise iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili davalı kurumun, iş sayısında hızlı bir düşüş olduğu, elde edilen gelirin ve işletme karlılığının gerilediği, Triptik İşletmesi olarak verilen belgelerin geçerli olduğu ülke sayısının azaldığı, komşu ülkelerin içinde bulunduğu siyasi durum, politik çatışmalar ve savaş halinin sınır bürolarını atıl hale getirdiği, mevcut durumun davalı kurumun bilhassa faaliyet gösterdiği Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu Turistik, Teknik, Triptik ve Yayın İşletmeleri - Triptik İşletmesinde telafisi güç maddi kayıplara yol açtığı gerekçe gösterilerek davacının iş sözleşmesinin feshedilmesine karar verildiği savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece davacının iş sözleşmesinin feshinin geçerli nedene dayandığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz:

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

E) Gerekçe:

4857 sayılı İş Kanunu'nun 20/2 maddesi uyarınca “feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir”. İşveren ispat yükünü yerine getirirken, öncelikle feshin biçimsel koşullarına uyduğunu, daha sonra, içerik yönünden fesih nedenlerinin geçerli olduğunu kanıtlayacaktır. Dairemizin kararlılık kazanan uygulaması bu yöndedir. (04.04.2008 gün ve 2007/29752 Esas, 2008/7448 Karar sayılı ilamımız). Feshin işletme, işyeri ve işin gerekleri nedenleri ile yapıldığı ileri sürüldüğünde, öncelikle bu konuda işverenin işletmesel kararı aranmalı, bağlı işveren kararında işgörme ediminde ifayı engelleyen, bir başka anlatımla istihdamı engelleyen durum araştırılmalı, işletmesel karar ile istihdam fazlalığının meydana gelip gelmediği, işverenin bu kararı tutarlı şekilde uygulayıp uygulamadığı(tutarlılık denetimi), işverenin fesihte keyfi davranıp davranmadığı(keyfilik denetimi) ve işletmesel karar sonucu feshin kaçınılmaz olup olmadığı(ölçülülük denetimi-feshin son çare olması ilkesi) açıklığa kavuşturulmalıdır.

Somut olayda davalıya .... bürosunda Triptik Müdürü olarak çalışan davacının iş sözleşmesi Yönetim Kurulu'nun 24.12.2012 ve 15.01.2013 tarihli kararları uyarınca davalının ekonomik zorluk içinde olması bu nedenle küçülmesi gerekçesiyle feshedilmiştir.

Hükme esas alınan bilirkişi heyeti raporunda, davacının pozisyonuna veya eşdeğer bir pozisyona fesihten önce veya sonra yeni işçi alınmadığı, davacının değerlendirilebileceği uygun bir pozisyon bulunmadığı belirtilmesi üzerine mahkemece feshin geçerli olduğuna karar verilmişse de; içlerinde tesis müdürü, işletme müdürü olan işçilerin açtıkları işe iade davalarında .... İş Mahkemesi’nin 2013/253-328-329-330 ve 390 esas sayılı dosyalarında yargılama sonucunda davalının işletmesi altında bulunan işyerlerinde ....... isimli şirketin bordrosunda görünen kişilerin istihdam edildiği, bu şekilde yeni işçiler temin ettiği, davalı ile bu şirket arasındaki ilişkinin işçi teminine yönelik olduğu bu nedenle feshin tutarlı uygulanmadığı tespit edilerek feshin geçersizliğine karar verildiği, aynı sonuca ...... İş Mahkemesi’nin 2013/359 Esas sayılı dosyasında da ulaşıldığı, söz konusu kararların Dairemizin 14.04.2014 T. 2014/7302 E. 2014/12405 K.; 2014/7304 E. 2014/12407 K.; 2014/7289 E. 2014/12392 K.; 2014/7308 E. 2014/12411 K; 2014/7297 E. 2014/12400 K.; 05.05.2014 T. 2014/8421 E., 2014/14404 K. sayılı kararlarıyla onandığı, her ne kadar davacının pozisyonuna işçi alınmamışsa da feshin geçersizliğine karar verilen emsal dosyalar dikkate alındığında ekonomik nedenle işten çıkarmalar yapılırken bir yandan muvazaalı işlemle işçiler temin edildiği, işletmesel kararın tutarlı uygulanmadığı bu nedenle feshin geçerli olmadığı anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır.

4857 sayılı İş Yasasının 20/3 maddesi uyarınca Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM:

Yukarda açıklanan gerekçe ile;

1. Mahkemenin kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. Feshin GEÇERSİZLİĞİNE ve davacının İŞE İADESİNE,

3. Davacının yasal süre içinde başvurusuna rağmen davalı işverence süresi içinde işe başlatılmaması halinde ödenmesi gereken tazminat miktarının davacının kıdemi, fesih nedeni dikkate alınarak takdiren davacının 6 aylık brüt ücreti tutarında BELİRLENMESİNE,

4. Davacı işçinin işe iadesi için işverene süresi içinde müracaatı halinde hak kazanılacak olan ve kararın kesinleşmesine kadar en çok 4 aya kadar ücret ve diğer haklarının davalıdan tahsilinin GEREKTİĞİNE,

5. Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

6. Davacının yaptığı 398.35 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, davalının yaptığı yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,

7. Karar tarihinde yürürlükte bulunan tarifeye göre belirlenen 1.500 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

8. Peşin alınan temyiz harcının isteği halinde ilgilisine iadesine,

Kesin olarak oybirliği ile 23/06/2015 tarihinde karar verildi.