Boşanmada Nafaka Türleri 2026: Tedbir, İştirak, Yoksulluk ve Yardım
Av. Mete ŞAHİN · Ankara Barosu Sicil No: 42455 · Son güncelleme: 23 Eylül 2026
Kısa cevap
Uygulamada nafaka dört temel türde incelenir: tedbir, iştirak, yoksulluk ve yardım nafakası (TMK m. 169, m. 182, m. 175, m. 364).
Tedbir nafakası dava süresince geçerlidir; hâkim gerekli geçici önlemleri resen alır (TMK m. 169).
Yoksulluk nafakası için talep eden boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olmalı ve kusuru daha ağır olmamalıdır; yükümlünün kusuru aranmaz (TMK m. 175).
İştirak nafakası çocuğun hakkıdır; velâyet kendisine verilmeyen eş gücü oranında katılır (TMK m. 182/3).
Yardım nafakası boşanmayla ilgili değildir; üstsoy, altsoy ve kardeşler arasındadır (TMK m. 364).
Nafaka miktarı için sabit bir oran veya tarife yoktur; maaşa göre otomatik yüzde hesabı yapılmaz.
İçindekiler
Kaç çeşit nafaka var?
Tedbir nafakası (TMK m. 169)
İştirak nafakası (TMK m. 182/3)
Yoksulluk nafakası (TMK m. 175)
Yardım nafakası (TMK m. 364)
Dört türün karşılaştırması
Nafaka miktarı nasıl belirlenir?
"50.000 TL maaş alan ne kadar nafaka öder?"
Ödeme biçimi: toptan mı, irat mı?
Nafaka artırımı ve indirimi
Ödenmeyen nafaka nasıl tahsil edilir?
Yargıtay uygulaması
Ankara'da durum
Sıkça sorulan sorular
1. Kaç çeşit nafaka var?
"Nafaka" tek bir kavram değildir. Uygulamada, Türk Medeni Kanunu'nun farklı amaçlara hizmet eden hükümlerine dayanılarak dört nafaka türünden söz edilir; şartları, başlangıç anı ve süresi birbirinden ayrıdır. Boşanma sürecinde ilk üçü, boşanmadan bağımsız olarak dördüncüsü gündeme gelir.
2. Tedbir nafakası (TMK m. 169)
TMK m. 169 uyarınca boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri resen alır.
Buradan üç sonuç çıkar:
Tedbir nafakası dava açılmasıyla gündeme gelir; talep şartı aranmaz.
Amaç, yargılama süresince mevcut düzeni korumaktır; kusur incelemesi bu aşamada belirleyici değildir.
Karar geçicidir; dava sonuçlandığında yerini iştirak ve/veya yoksulluk nafakasına bırakır.
Dilekçede açıkça talep edilmesi, ilk duruşmadan önce karar alınmasını kolaylaştırır.
Boşanma davası açılmadan da, birlikte yaşamaya ara verilmesi haklı bir sebebe dayanıyorsa hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine birinin diğerine yapacağı parasal katkıya ilişkin önlemleri alır (TMK m. 197/2).
3. İştirak nafakası (TMK m. 182/3)
TMK m. 182/3 uyarınca velâyetin kullanılması kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır. Bu katkı iştirak nafakasıdır.
TMK m. 182/4 uyarınca hâkim, istem hâlinde irat biçiminde ödenmesine karar verilen bu giderlerin gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir. Bu, sonradan artırım davası açma ihtiyacını azaltan pratik bir araçtır.
İştirak nafakası çocuğun hakkıdır; velayet kendisinde olan ebeveyn bu hakkı çocuk adına kullanır (TMK m. 329: küçüğe fiilen bakan ana veya baba, diğerine karşı çocuk adına nafaka davası açabilir).
4. Yoksulluk nafakası (TMK m. 175)
TMK m. 175 uyarınca boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla, geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Aynı maddeye göre nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.
Şartları:
Talep eden taraf boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olmalıdır.
Talep edenin kusuru, diğer taraftan daha ağır olmamalıdır. Eşit kusur yoksulluk nafakasını engellemez.
Miktar, yükümlünün malî gücü ile sınırlıdır.
Boşanma davasında istenmemişse boşanmadan sonra ayrı davayla da istenebilir (yetkili mahkeme nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesidir, TMK m. 177); ancak bu dava hakkı, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m. 178).
Kanun "süresiz" demektedir; bu, kanunda önceden belirlenmiş bir süre bulunmadığı anlamına gelir. Nafaka, alacaklının yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden kalkar; alacaklının evlenmeksizin fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır (TMK m. 176/3).
5. Yardım nafakası (TMK m. 364)
Yardım nafakası boşanmadan bağımsızdır. TMK m. 364 uyarınca herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür. Kardeşlerin nafaka yükümlülükleri, refah içinde bulunmalarına bağlıdır. Eş ile ana ve babanın bakım borçlarına ilişkin hükümler saklıdır.
TMK m. 365 uyarınca nafaka davası mirasçılıktaki sıra göz önünde tutularak açılır; dava, davacının geçinmesi için gerekli ve karşı tarafın malî gücüne uygun bir yardım isteminden ibarettir.
Üniversite öğrenimi süren ve geliri bulunmayan ergin çocuğun anne veya babadan nafaka istemi bakımından ise TMK m. 328/2 özel bir hüküm içerir: çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa ana ve baba, durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde, eğitimi sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdür.
6. Dört türün karşılaştırması
Tedbir | İştirak | Yoksulluk | Yardım | |
|---|---|---|---|---|
Dayanak | TMK m. 169 | TMK m. 182/3 | TMK m. 175 | TMK m. 364 |
Kime | Eş ve/veya çocuk | Çocuk | Eş | Üstsoy, altsoy, kardeş |
Ne zaman | Dava süresince | Karardan sonra | Karardan sonra | Boşanmadan bağımsız |
Kusur | Belirleyici değil | Belirleyici değil | Talep edenin kusuru daha ağır olmamalı | Aranmaz |
Talep | Hâkim resen alır | Talep üzerine düzenlenir | Talebe bağlı | Talebe bağlı |
Süre | Dava sonuna kadar | Kural olarak erginliğe kadar | Kanunda süre yok | Koşullar sürdükçe |
7. Nafaka miktarı nasıl belirlenir?
Kanunda yüzde oranı, asgari ücrete endeksli bir tarife veya hesap formülü yoktur. Hâkim şu verileri birlikte değerlendirir: tarafların geliri ve mal varlığı, çocuğun yaşı ve eğitim durumu, giderlerin niteliği, tarafların yaşam standardı ve hakkaniyet. İştirak nafakası bakımından TMK m. 330 ölçütü açıkça sayar: miktar, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir; çocuğun gelirleri de göz önünde bulundurulur. Yoksulluk nafakasında ise ölçüt yükümlünün malî gücüdür (TMK m. 175).
Bu nedenle internette dolaşan "maaşın şu kadarı nafakadır" biçimindeki hesaplar hukuki dayanaktan yoksundur.
8. "50.000 TL maaş alan ne kadar nafaka öder?"
Bu, arama motorlarında çok sorulan ama tek bir doğru cevabı olmayan bir sorudur. Gelir tek başına belirleyici değildir; çocuk sayısı, çocuğun özel eğitim veya sağlık gideri, yükümlünün bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler ve tarafların yaşam standardı sonucu değiştirir. Aynı gelire sahip iki dosyada farklı miktarlara hükmedilmesi olağandır.
9. Ödeme biçimi: toptan mı, irat mı?
TMK m. 176/1 uyarınca maddî tazminat ve yoksulluk nafakasının toptan veya durumun gereklerine göre irat biçiminde ödenmesine karar verilebilir. Aynı maddeye göre manevî tazminatın irat biçiminde ödenmesine karar verilemez.
10. Nafaka artırımı ve indirimi
Nafakanın güncellenmesi, tarafların durumundaki değişikliğe dayanır: yoksulluk nafakasında tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde artırma veya azaltmaya (TMK m. 176/4), iştirak nafakasında durumun değişmesi hâlinde istem üzerine miktarın yeniden belirlenmesine veya nafakanın kaldırılmasına (TMK m. 331) karar verilir. Mahkemece onaylanan anlaşmada (TMK m. 184 b. 5) veya kararda gelecek yıllar için artış belirlenmişse (TMK m. 176/5, m. 182/4) buna göre ödenir; belirlenmemişse artırım davası açılır. Hesap için nafaka artış hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Yükümlünün gelirinin düşmesi, alacaklının çalışmaya başlaması gibi hâllerde indirim veya kaldırma istenebilir.
11. Ödenmeyen nafaka nasıl tahsil edilir?
Nafaka alacağı için icra takibi yapılabilir. Nafaka alacaklarının haciz bakımından ayrıcalıklı bir konumu vardır: 5510 sayılı Kanun m. 93/1 uyarınca gelir, aylık ve ödenekler; 88 inci maddeye göre takip ve tahsili gereken Kurum alacakları ile nafaka borçları dışında haczedilemez. Yani emekli aylığına kural olarak haciz konulamazken, nafaka alacağı bu yasağın istisnasıdır. Ayrıca nafakaya ilişkin kararın gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine İİK m. 344 uyarınca üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir.
Ayrıntı için Maaş Haczinde Dörtte Bir Kuralı yazımıza bakabilirsiniz.
12. Yargıtay uygulaması
Yoksulluk nafakasının iki temel şartını Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/9851, K. 2026/4590, T. 27.04.2026 kararı şöyle özetlemektedir: "boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz."
Somut değerlendirmeye örnek olarak Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2026/523, K. 2026/6286, T. 09.06.2026 kararı gösterilebilir: "kadının sürekli ve düzenli bir işi ve gelirinin olmadığı, evlilik birliğinin sarsılmasında ağır veya tamamen kusurlu olmadığı, bu haliyle yararına yoksulluk nafakasına hükmedilme koşulları oluştuğu anlaşılmaktadır."
13. Ankara'da durum
Ankara'da boşanma ve nafaka davaları aile mahkemelerinde görülür (4787 sayılı Kanun m. 4). Yetkili mahkeme boşanmada eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer (TMK m. 168), boşanmadan sonra açılan nafaka davasında nafaka alacaklısının yerleşim yeri (TMK m. 177), yardım nafakasında taraflardan birinin yerleşim yeri mahkemesidir (TMK m. 365); Yenimahalle, Etimesgut ve Sincan'da yerleşik taraflar bakımından dosyanın Ankara Batı Adliyesi'ne ait olup olmadığı da buna göre belirlenir. Tedbir nafakası talebinin dava dilekçesinde açıkça yazılması ve gelir belgelerinin baştan sunulması, ilk duruşmada karar alınmasını hızlandırır.
Sözlükten ilgili terimler
14. Sıkça sorulan sorular
Kaç çeşit nafaka var?
Dört: tedbir (TMK m. 169), iştirak (TMK m. 182/3), yoksulluk (TMK m. 175) ve yardım nafakası (TMK m. 364).
Boşanma davasında eşe hangi nafakalar verilir?
Dava süresince tedbir nafakası, karardan sonra şartları varsa yoksulluk nafakası. Çocuk için ayrıca, talep hâlinde iştirak nafakasına hükmedilir.
Tedbir nafakası için ayrıca talepte bulunmak gerekir mi?
TMK m. 169 uyarınca hâkim gerekli geçici önlemleri resen alır. Yine de dilekçede açıkça talep edilmesi süreci hızlandırır.
50.000 TL maaş alan ne kadar nafaka öder?
Kanunda gelire bağlı sabit bir oran yoktur. Gelirin yanında çocuk sayısı, giderlerin niteliği ve tarafların yaşam standardı birlikte değerlendirilir.
Eşit kusurlu eş yoksulluk nafakası alabilir mi?
TMK m. 175 "kusuru daha ağır olmamak" koşulunu arar. Eşit kusur bu koşulu ihlal etmez.
Yoksulluk nafakası gerçekten ömür boyu mu?
Kanun "süresiz" ifadesini kullanır; bu, kanunda önceden belirlenmiş bir süre olmadığı anlamına gelir. Alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden kalkar; yoksulluğun ortadan kalkması gibi hâllerde mahkeme kararıyla kaldırılır, malî durum değişirse artırılması veya azaltılması istenebilir (TMK m. 176/3-4).
Manevi tazminat aylık ödenebilir mi?
Hayır. TMK m. 176/2 uyarınca manevî tazminatın irat biçiminde ödenmesine karar verilemez.
Üniversite okuyan çocuk nafaka isteyebilir mi?
Erginlikle iştirak nafakası sona erer (TMK m. 328/1). Ancak çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa ana ve baba, durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde, eğitimi sona erinceye kadar ona bakmakla yükümlüdür (TMK m. 328/2); koşulları varsa TMK m. 364 uyarınca yardım nafakası da istenebilir.
Emekli maaşından nafaka kesilir mi?
Evet. 5510 sayılı Kanun m. 93/1 uyarınca nafaka borçları, aylıklara ilişkin haciz yasağının istisnasıdır.
Kaynaklar
4787 sayılı Kanun m. 4
Yargıtay 2. HD, E. 2025/9851, K. 2026/4590, T. 27.04.2026
Yargıtay 2. HD, E. 2026/523, K. 2026/6286, T. 09.06.2026
İletişim: Somut durumunuzun değerlendirilmesi için 0552 725 25 18 numaralı telefondan arayabilir, WhatsApp üzerinden yazabilir veya İletişim sayfasındaki formu kullanabilirsiniz.
Bu yazı, Ankara Barosuna kayıtlı (sicil no: 42455) Av. Mete ŞAHİN tarafından hazırlanmış olup genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlığa özgü hukuki görüş yerine geçmez.
Yorumlar