İş ve Sosyal Güvenlik: Ç Harfiyle Başlayan Terimler

İş ve Sosyal Güvenlik: Ç Harfiyle Başlayan Terimler

Ç

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Çağrı Üzerine Çalışma

  Yazılı sözleşmeyle, işçinin üstlendiği işi işveren ihtiyaç duyup çağırdığında yerine getireceğinin kararlaştırıldığı kısmi süreli iş sözleşmesidir. Taraflar hafta, ay veya yıl gibi bir dönem için çalışma süresini belirlemezse haftalık yirmi saat kararlaştırılmış sayılır; işçi belirlenen sürede çağrılsın veya çağrılmasın ücrete hak kazanır. Aksi kararlaştırılmadıkça çağrı en az dört gün önce yapılır; günlük süre belirlenmemişse işçi her çağrıda en az dört saat üst üste çalıştırılır.

  İlgili mevzuat: 4857 sayılı İş Kanunu, m. 14

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Çalışma Belgesi

  İşten ayrılan işçiye, işveren tarafından verilen ve işin çeşidini ve süresini gösteren belgedir. Belgenin vaktinde verilmemesinden veya belgede doğru olmayan bilgi bulunmasından zarar gören işçi ya da işçiyi işe alan yeni işveren, eski işverenden tazminat isteyebilir. Uygulamada bonservis olarak anılır.

  İlgili mevzuat: 4857 sayılı İş Kanunu, m. 28

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Çalışma Koşullarında Esaslı Değişiklik

  İş sözleşmesi, personel yönetmeliği gibi ekleri veya işyeri uygulamasıyla oluşan çalışma koşullarında işverence yapılmak istenen önemli değişikliktir. İşveren böyle bir değişikliği ancak işçiye yazılı bildirimle yapabilir; işçinin altı işgünü içinde yazılı olarak kabul etmediği değişiklik onu bağlamaz. Bu durumda işveren, değişikliğin veya feshin geçerli nedene dayandığını yazılı açıklayıp bildirim süresine uyarak sözleşmeyi feshedebilir; işçi bu feshe karşı dava açabilir. Taraflar anlaşarak koşulları her zaman değiştirebilir; ancak değişiklik geçmişe etkili olamaz.

  İlgili mevzuat: 4857 sayılı İş Kanunu, m. 22

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Çalışma Süresinden Sayılan Hâller

  Fiilen iş yapılmasa da Kanun gereği işçinin günlük çalışma süresinden sayılan zamanlardır. Maden, taş ocağı gibi yer altı veya su altı işlerinde asıl çalışma yerine iniş ve çıkış süreleri, işyeri dışında çalıştırılmak üzere gönderilen işçinin yolda geçirdiği süre, iş görmeye hazır bekleyerek boş geçirilen süre, işverence başka yere gönderilme veya asıl iş dışında meşgul edilme süresi, emziren kadın işçinin süt izni ve uzak işyerlerine toplu götürülüp getirilme süreleri bu kapsamdadır. İşverence yalnız sosyal yardım amacıyla sağlanan taşımada araçta geçen süre çalışma süresinden sayılmaz.

  İlgili mevzuat: 4857 sayılı İş Kanunu, m. 66

  İlgili rehber ve araçlar: Fazla Çalışma Ücreti Hesaplama

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Çalıştırma Yaşı ve Çocuk İşçiler

  On beş yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılmasının kural olarak yasak olmasıdır. On dört yaşını doldurmuş ve zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış çocuklar gelişmelerine ve okula devamlarına engel olmayacak hafif işlerde; on dört yaşından küçükler ise yalnız sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde yazılı sözleşme yapılması ve her faaliyet için ayrı izin alınması koşuluyla çalıştırılabilir. Çocuk ve genç işçilerin günlük ve haftalık çalışma süreleri kanunda ayrıca sınırlandırılmıştır.

  İlgili mevzuat: 4857 sayılı İş Kanunu, m. 71

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Çıplak Ücret

  İşçinin yaptığı işin karşılığı olan; yemek, yol ve ikramiye gibi ek menfaatlerin katılmadığı temel ücrettir. Çıplak veya giydirilmiş ücret ayrımı, brüt veya net ücret ayrımından farklıdır. Yıllık izin ücreti ile kıdem ve ihbar tazminatında hesaba katılan kalemler aynı değildir.

  İlgili mevzuat: 4857 sayılı İş Kanunu, m. 17, 32, 50, 57 ve 59 · 1475 sayılı İş Kanunu, m. 14

Önceki harf: C · Hukuk sözlüğü ana sayfası · Sonraki harf: D

Kaynaklar ve Güncellik

Son kaynak kontrolü: 26 Eylül 2026. Tanımlar, 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yapılanlar dâhil yürürlükteki değişiklikler gözetilerek Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metinlerle karşılaştırılmıştır. Tanımlar genel bilgi verir; terim sayfalarındaki kanun bağlantıları resmî mevzuat metinlerine yönelir, akademik görüşler Doktrin başlığıyla ayrılır. İşlem yapılacak tarihte yürürlük, geçiş hükümleri ve olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Kaynak ve Güncelleme Politikası · İletişim · Hukuki Hesaplama Araçları · Av. Mete ŞAHİN — 2026 Yargıda Parasal Sınırlar