top of page

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB): Şartlar, Denetim Süresi ve Kanun Yolu

Yazarın fotoğrafı: Av. Mete ŞAHİN
Av. Mete ŞAHİN
7 gün önce
7 dakikada okunur

Güncelleme tarihi: 16 saat önce

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), yargılama sonunda iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasına hükmedilen sanık hakkında mahkemenin kurduğu hükmü açıklamayıp beş yıllık bir denetim süresine bağlamasıdır; bu süre kasten yeni bir suç işlenmeden ve yükümlülüklere uyularak tamamlanırsa hüküm ortadan kaldırılır ve dava düşer. Kurum, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 231. maddesinin beşinci ila on dördüncü fıkralarında yer alır. Bu fıkralar, 16.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanun'un 15. maddesiyle değiştirilmiştir.

HAGB ne beraattir ne de mahkûmiyet. Mahkeme suçun sanık tarafından işlendiğini kabul eder ve cezayı belirler; ancak hüküm açıklanmadığı için ceza infaz edilmez ve kural olarak sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaz. Bu ara durum, kararın şartlarını, denetim süresinin işleyişini ve kanun yolunu doğru bilmeyi gerektirir; çünkü tek bir tebligat hatası ya da denetim süresinde işlenen kasıtlı bir suç, beş yıl sonra bile sonucu değiştirebilir.

HAGB Kararı Hangi Şartlarla Verilir?

İlk eşik cezanın miktarıdır. CMK m. 231/5'e göre ölçü, suçun kanundaki soyut cezası değil, indirimler uygulandıktan sonra sonuç olarak hükmolunan cezadır. Kanunda üst sınırı üç yıl olan bir suçtan, takdiri indirimle 1 yıl 3 ay hapis cezası belirlenen sanık hakkında HAGB tartışılabilir; aynı suçtan 2 yıl 3 ay hapis cezası belirlenmişse bu yol kapanır. Adli para cezasında ise miktara bakılmaksızın karar verilebilir. Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklı olduğundan, uzlaştırma kapsamındaki suçlarda önce uzlaştırma süreci işletilir.

Kanunda Sayılan Üç Koşul

CMK m. 231/6, cezanın yanında üç koşul daha arar. Birincisi, sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunmasıdır. Taksirli suçtan verilmiş mahkûmiyet bu koşulu engellemez.

İkincisi, mahkemenin sanığın kişilik özelliklerini ve duruşmadaki tutum ve davranışlarını değerlendirerek yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varmasıdır. Bu kanaatin gerekçede somut olgulara dayanılarak gösterilmesi gerekir.

Üçüncüsü, suç nedeniyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme ya da tazmin yoluyla tamamen giderilmesidir. Sanık bunu hemen yapamıyorsa mahkeme, zararın denetim süresi boyunca aylık taksitlerle ödenmesi koşuluyla da karar verebilir (CMK m. 231/9).

Sanığın Kabulü Artık Şart Değil

Yürürlükteki m. 231 metninde sanığın HAGB'yi kabul etmesi bir koşul olarak yer almaz. CMK geçici m. 6/2-d, kabul şartının yalnız 1 Haziran 2024'ten önce verilen kararlar bakımından aranmaya devam edeceğini öngörür. Bu tarih ve sonrasında verilen kararlarda mahkeme sanığın onayını almak zorunda değildir; beraat beklentisi olan sanık, kararı reddederek değil, kanun yoluna başvurarak itirazını ileri sürer.

HAGB Uygulanamayan Suçlar ve Birlikte Verilemeyecek Kararlar

CMK m. 231/14'e göre HAGB hükümleri, işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa'nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlar hakkında uygulanmaz. Anayasa Mahkemesi 10.07.2025 tarihli, E. 2024/98, K. 2025/149 sayılı kararıyla (Resmî Gazete: 31.12.2025, sayı 33124), 7499 sayılı Kanun'la değiştirilen m. 231/5'in birinci cümlesini Anayasa'nın 17. maddesine aykırı bularak iptal etmiş; madde daha sonra 7589 sayılı Kanun'la yeniden düzenlenmiştir.

Ayrıca CMK m. 231/7 uyarınca açıklanması geri bırakılan hükümdeki hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olsa bile seçenek yaptırımlara, örneğin adli para cezasına çevrilemez. Mahkeme bu nedenle HAGB, erteleme ve seçenek yaptırım arasında bir tercih yapmak zorundadır.

Denetim Süresi: Başlangıç, Yükümlülükler ve Zamanaşımı

Yetişkin sanık için denetim süresi beş yıldır (CMK m. 231/8). Suça sürüklenen çocuklar için bu süre, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun 23/1. maddesi uyarınca üç yıldır. Süre karar tarihinde değil, HAGB kararının usulüne uygun biçimde kesinleşmesiyle işlemeye başlar. Usulsüz tebligatta muhatabın tebliği öğrenip öğrenmediği önemlidir. Tebligat Kanunu m. 32 uyarınca muhatap tebliği öğrenmişse usulsüz tebliğ geçerli sayılır ve muhatabın bildirdiği öğrenme tarihi tebliğ tarihi kabul edilir. Kanun yolu süresinin dolup dolmadığı ve kararın ne zaman kesinleştiği, tebligat ve başvuru kayıtlarına göre belirlenir.

Mahkeme, denetim süresi içinde bir yılı geçmemek üzere denetimli serbestlik tedbiri de belirleyebilir. Kanunda sayılan tedbirler şunlardır: meslek veya sanatı olmayan sanığın bir eğitim programına devam etmesi; meslek sahibi sanığın bir kamu kurumunda ya da aynı işi yapan bir başkasının gözetiminde ücret karşılığı çalıştırılması; belli yerlere gitmekten yasaklanması, belli yerlere devam etmekle yükümlü tutulması veya takdir edilecek başka bir yükümlülük.

Denetim süresince dava zamanaşımı durur. Bu, beş yıllık süre boyunca davanın zamanaşımıyla düşmesinin engellendiği anlamına gelir. Aynı fıkra, denetim süresi içinde kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha HAGB kararı verilemeyeceğini de açıkça düzenler.

Örnek: Tarihlerin Takibi

Ankara Batı Adliyesindeki bir asliye ceza mahkemesi, uzlaştırmanın sonuçsuz kaldığı bir mala zarar verme dosyasında sanık hakkında 10 ay hapis cezası belirleyip HAGB kararı versin. Sanığın verdiği zarar 24.000 TL olsun ve mahkeme bu tutarın denetim süresi boyunca 60 aylık taksitle, yani ayda 400 TL olarak ödenmesine karar versin. Gerekçeli karar 22.03.2027'de sanığa usulüne uygun tebliğ edilirse iki haftalık istinaf süresi 05.04.2027'de dolar; başvuru yapılmazsa karar kesinleşir ve beş yıllık süre 2032 yılının Nisan ayında sona erer. Kesin bitiş günü, kesinleşme şerhindeki tarih esas alınarak Tarih ve Süre Hesaplama aracıyla bulunabilir.

Denetim Sonunda Ne Olur?

Denetim süresinin nasıl geçtiğine göre üç farklı sonuç doğar. Aşağıdaki tablo, kanunun öngördüğü ihtimalleri özetler.

Denetim Süresindeki Durum

Sonuç

Dayanak

Kasten yeni suç işlenmedi, yükümlülüklere uyuldu

Açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır, davanın düşmesine karar verilir

CMK m. 231/10

Kasten yeni bir suç işlendi

Mahkeme hükmü açıklar

CMK m. 231/11

Denetimli serbestlik yükümlülüklerine aykırı davranıldı

Hüküm açıklanır; mahkeme sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadarının infaz edilmemesine, ertelemeye veya seçenek yaptırıma karar verebilir

CMK m. 231/11

Yalnız taksirli bir suç işlendi

Kanun açıklama sebebi olarak kasıtlı suçu saydığından tek başına açıklama gerekmez

CMK m. 231/10–11

Hüküm açıklandığında mahkeme kural olarak önceki hükmü değiştirmeden açıklar; yalnız yükümlülüklerini yerine getiremeyen sanık bakımından yukarıdaki bireyselleştirme imkânları vardır. Açıklanan veya yeni kurulan hükme itiraz edilebilir ve itiraz mercii, yalnız m. 231/11'deki koşullarla sınırlı bir inceleme yapabilir.

HAGB Kararına Karşı Kanun Yolu ve Kayıt Sistemi

Eski uygulamada HAGB kararlarına karşı yalnız itiraz yolu açıktı. Güncel CMK m. 231/12'ye göre ise HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurulur. Bölge adliye mahkemesinin bu konudaki kararları hakkında temyize ilişkin CMK m. 286 uygulanır. Karar bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından ilk derece mahkemesi sıfatıyla verilmişse temyiz yoluna gidilir. İstinaf ve temyiz incelemesi, usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıkları kapsar. CMK m. 272/3'te istinafa kapalı sayılan hükümler saklıdır.

İstinaf başvurusu, kararın gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye dilekçe verilerek veya zabıt kâtibine beyanda bulunularak yapılır (CMK m. 273/1). CMK geçici m. 6/2'ye göre 1 Haziran 2024'ten önce verilen HAGB kararlarında itiraz yolu uygulanmaya devam eder.

HAGB kararları, adli sicilden ayrı olarak bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir (CMK m. 231/13). Bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenebilir ve yalnız maddedeki amaçla kullanılabilir.

Yargıtay Uygulaması

Sonradan işlenen suçtan mahkûmiyet. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 01.10.2025 tarihli, E. 2024/547, K. 2025/368 sayılı kararında, yargılanan suçtan sonra işlenip kesinleşen bir mahkûmiyetin HAGB'ye engel sayılamayacağını kabul etmiştir. Kurula göre böyle bir ilam, suç tarihi itibarıyla HAGB kararına "yasal engel oluşturmadığı" gibi, en fazla sanığın suç işlemeye yatkınlığı tartışılırken göz önünde tutulabilir.

Zarar şartının kapsamı. Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 27.04.2026 tarihli, E. 2024/11064, K. 2026/6131 sayılı kararında, m. 231/6-c'deki "giderilmesi gereken zarar" kavramının somut ve belirlenebilir maddi zarar olduğunu vurgulamış; m. 231/6'daki diğer koşullar tartışılmadan yalnız sanığın zararı gidermediği gerekçesiyle HAGB'ye yer olmadığına karar verilmesini bozma sebebi saymıştır.

Denetim süresinin başlangıcı. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 18.05.2026 tarihli, E. 2026/2959, K. 2026/4023 sayılı kararında, bilinen son adres ile MERNİS adresinin aynı olduğu dosyada önce olağan tebligat denenmeden doğrudan Tebligat Kanunu m. 21/2 uyarınca yapılan tebliği usulsüz buldu. İlk HAGB kararı usulüne uygun şekilde kesinleşmediği için denetim süresi başlamamıştı. Daire bu nedenle, sanığın bu sürede yeni bir suç işlediği gerekçesiyle hükmün açıklanmasını hukuka aykırı buldu ve kararı kanun yararına bozdu.

Bozmadan sonra verilen kararda kanun yolu. Ceza Genel Kurulu, 07.01.2026 tarihli, E. 2025/404, K. 2026/22 sayılı kararında oy çokluğuyla, Yargıtay bozmasından sonra ilk derece mahkemesince 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen HAGB kararının temyize değil, istinafa tabi olduğuna karar vermiştir. Kurul, geçici m. 6'nın usule ilişkin özel bir geçiş hükmü olarak öncelikle uygulanması gerektiğini belirtmiştir.

Sanık ve Mağdur Bakımından Dikkat Edilecek Noktalar

Sanık açısından ilk konu, zararın miktarının ve giderildiğinin belgelenmesidir. Ödeme dekontu, mağdurun imzalı beyanı veya iade tutanağı, mahkemenin m. 231/6-c koşulunu değerlendirmesini kolaylaştırır. İkinci konu, adres bilgisinin güncel tutulmasıdır; tebligat sorunları denetim süresinin başlangıcını doğrudan etkiler. Üçüncü konu ise denetim süresindeki yükümlülüklerin takvimini kayıt altına almaktır.

Mağdur veya katılan açısından önemli olan, uğranılan zararın somut ve hesaplanabilir biçimde dosyaya sunulmasıdır. Zarar belirlenmemişse mahkemenin zarar giderme koşulunu araştırması da güçleşir. HAGB kararının yerinde olmadığını düşünen katılan, kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde istinaf yoluna başvurabilir.

Sık Sorulan Sorular

Açıklanması Geri Bırakılan Hükmü Kimler Görebilir?

HAGB kararı, adli sicilden ayrı ve bu kararlara mahsus bir sisteme kaydedilir (CMK m. 231/13). Bu kayıtlar yalnız bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme istediğinde ve maddedeki amaçla kullanılabilir. Denetim süresi sorunsuz tamamlanırsa hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir.

1 Haziran 2024'ten Sonra Verilen HAGB Kararında Sanığın Onayı Aranır mı?

Hayır. CMK m. 231'in yürürlükteki metninde sanığın kabulü bir şart olarak yer almaz. CMK geçici m. 6/2-d uyarınca kabul şartı yalnız 1 Haziran 2024'ten önce verilen kararlar bakımından aranmaya devam eder. Kararı istemeyen sanık, itirazını kanun yolu başvurusuyla ileri sürer.

Denetim Süresinde Taksirli Bir Suç İşlenirse Hüküm Açıklanır mı?

CMK m. 231/11 açıklama sebebi olarak kasten işlenen yeni bir suçu ve denetimli serbestlik yükümlülüklerine aykırılığı sayar. Bu nedenle taksirle işlenen bir suç tek başına hükmün açıklanmasını gerektirmez. Mahkemenin koyduğu yükümlülüklere aykırılık ise ayrı bir açıklama sebebidir.

Zarar Hemen Ödenemiyorsa HAGB Kararı Verilebilir mi?

Verilebilir. Sanık zararı derhal gideremiyorsa mahkeme, zararın denetim süresi boyunca aylık taksitlerle tamamen ödenmesi koşuluyla HAGB kararı verebilir (CMK m. 231/9). Yargıtay ayrıca bu şartın ancak somut ve belirlenebilir bir maddi zarar varsa aranabileceğini kabul etmektedir.

HAGB Kararına Ne Kadar Sürede ve Nereye Başvurulur?

İlk derece ceza mahkemesinin 1 Haziran 2024 veya sonrasında verdiği HAGB kararına karşı, CMK m. 272/3’teki kesinlik hâlleri dışında, istinafa başvurulabilir (CMK m. 231/12). İstinaf yolu açıksa gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye dilekçe verilir veya zabıt kâtibine beyanda bulunulur (CMK m. 273/1). Bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay ilk derece mahkemesi olarak karar vermişse, aynı kesinlik istisnaları saklı kalmak üzere temyiz yolu açıktır. 1 Haziran 2024’ten önce verilen HAGB kararlarına karşı itiraz yolu uygulanır (CMK geçici m. 6/2).

İlgili Araçlar ve Yazılar

Bu konudaki kararların kısa özetleri ve tam metinleri Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması İçtihatları sayfasında, erteleme ve seçenek yaptırımlarla ilgili kararlar ise Takdiri İndirim, Erteleme ve Seçenek Yaptırımlar İçtihatları sayfasında yer alır. Kavramın kısa tanımı için Hukuk Sözlüğü'ndeki Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması maddesine bakılabilir.

Yazıda anılan kararların resmî tam metinlerine Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşılabilir: Yargıtay CGK E. 2024/547, K. 2025/368, Yargıtay CGK E. 2025/404, K. 2026/22, Yargıtay 5. CD E. 2024/11064, K. 2026/6131 ve Yargıtay 1. CD E. 2026/2959, K. 2026/4023. Kanunların resmî metinleri: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu. 21 Kasım 2026 güncellemesinde usulsüz tebligatta öğrenme tarihinin etkisi ve HAGB kararlarında kanun yolunun istisnaları açıklandı.

Hükmün açıklanması hâlinde cezanın infaz süresini görmek için İnfaz Süresi Hesaplama, denetim süresinin bitiş tarihini bulmak için Tarih ve Süre Hesaplama, adli para cezasının tutarını hesaplamak için Adli Para Cezası Tutar Hesaplama aracı kullanılabilir. Ceza yargılamasına ilişkin genel bilgiler Ceza Hukuku Rehberi sayfasında toplanmıştır.

İlgili yazılar: Hapis Cezası Ne Kadar Yatar? 2026 Örnek Süreler Tablosu ve Uzlaşma Kapsamındaki Suçlar 2026: Liste, İstisnalar ve Süreç. Av. Mete ŞAHİN'in ceza davalarındaki çalışmaları hakkında bilgi için Ceza Hukuku sayfasına bakılabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve somut bir dosya için hukuki görüş yerine geçmez. Kendi durumunuzla ilgili değerlendirme için dosyanızı inceleyebilecek bir avukata başvurmanızı rica ederiz.

Yorumlar


bottom of page