Tazminat Hesaplama: Hangi Tazminat, Hangi Araç? Kıdem, İhbar, İşe İade, Araç Değer Kaybı ve Boşanma
Bu rehber 18 Eylül 2026 tarihinde 4857 sayılı İş Kanunu, 1475 sayılı İş Kanunu m.14, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun mevzuat.gov.tr'deki güncel metinleri esas alınarak gözden geçirilmiştir.
Kısa cevap: "Tazminat hesaplama" tek bir işlem değildir; hangi tazminatın istendiğine göre dayanak kanun, hesap yöntemi ve süre değişir. İşten çıkarılan işçi kıdem ve ihbar tazminatını (1475 sayılı İş Kanunu m.14; 4857 sayılı İş Kanunu m.17), işe iade davasını kazanan işçi işe başlatmama tazminatını (4857 sayılı İş Kanunu m.21), trafik kazasında aracı hasar gören kişi değer kaybını (TBK m.49; 2918 sayılı KTK m.85 ve m.97), boşanan eş maddi ve manevi tazminatı (TMK m.174) ister. Bu yazı, hangi durumda hangi tazminatın gündeme geldiğini ve Hukuk Anlatır'daki hangi hesaplama aracının kullanılacağını gösterir.
1. Tazminat Türleri Bir Bakışta
Durum | Tazminat | Dayanak | Hesaplama aracı |
|---|---|---|---|
İşten çıkarıldım, bir yıldan uzun çalıştım | Kıdem tazminatı | 1475 sayılı İş K. m.14 (4857 sayılı İş K. m.120) | |
Bildirim süresi verilmeden işten çıkarıldım | İhbar tazminatı | 4857 sayılı İş K. m.17 | |
İşe iade davasını kazandım, işveren başlatmadı | İşe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti | 4857 sayılı İş K. m.21 | |
Trafik kazasında aracım hasar gördü | Araç değer kaybı | TBK m.49; KTK m.85, m.97 | |
Boşanmada kusursuz veya daha az kusurluyum | Maddi ve manevi tazminat | TMK m.174 | Hesaplama aracı yok; hâkim takdir eder |
Kazada yaralandım veya yakınımı kaybettim | Bedensel zarar, destekten yoksun kalma | TBK m.53, m.54, m.55 | Aktüer hesabı gerekir; araç yok |
2. Kıdem Tazminatı (1475 sayılı İş Kanunu m.14)
Kıdem tazminatı, iş sözleşmesi kanunda sayılan sebeplerle sona eren ve aynı işverende en az bir tam yıl çalışmış işçiye, her geçen tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücreti tutarında ödenir; bir yıldan artan süreler için aynı oran üzerinden hesap yapılır. Yıllık tutar, Emekli Sandığı Kanunu'na göre bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesini (kıdem tazminatı tavanı) geçemez. Süresinde ödenmeyen kıdem tazminatına, ödenmeyen süre için mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 120. maddesi, 1475 sayılı Kanun'un yalnızca 14. maddesini yürürlükte tutmuştur; kıdem tazminatının dayanağı bu nedenle hâlâ 1475 sayılı Kanun'dur. Hak kazanma koşulları, güncel tavan tutarı ve örnek hesap için Kıdem Tazminatı 2026: Tavan Tutarı, Hak Kazanma Koşulları ve Hesaplama yazısına bakılabilir.
3. İhbar Tazminatı ve Kötüniyet Tazminatı (4857 sayılı İş Kanunu m.17)
Belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden taraf, işçinin kıdemine göre iki, dört, altı veya sekiz haftalık bildirim süresine uymak zorundadır. Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında ihbar tazminatı öder; işveren bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek de sözleşmeyi feshedebilir. İhbar tazminatı, işçinin de işverene ödemekle yükümlü olabileceği tek tazminattır: bildirim süresine uymadan istifa eden işçiden de istenebilir.
İş güvencesi hükümlerinin (4857 sayılı İş K. m.18–21) kapsamı dışında kalan işçilerin sözleşmesi fesih hakkı kötüye kullanılarak sona erdirilmişse, işçiye bildirim süresinin üç katı tutarında kötüniyet tazminatı ödenir; bildirim şartına da uyulmamışsa ihbar tazminatı ayrıca ödenir (4857 sayılı İş K. m.17/6). Kıdem ve ihbar tazminatı arasındaki farklar için Kıdem Tazminatı ile İhbar Tazminatı Arasındaki Fark yazısı okunabilir.
4. İşe Başlatmama Tazminatı ve Boşta Geçen Süre Ücreti (4857 sayılı İş Kanunu m.21)
Mahkeme veya özel hakem feshin geçersizliğine karar verirse işveren, işçiyi başvurusundan itibaren bir ay içinde işe başlatmak zorundadır. İşçi işe başlatılmazsa, mahkemece belirlenen en az dört ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat ödenir. Ayrıca kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok dört aya kadar doğmuş ücret ve diğer hakları ödenir. Bu tutarlar dava tarihindeki ücret esas alınarak parasal olarak belirlenir.
İşe iade davası ile işçilik alacağı davası arasındaki seçim için İşe İade Davası mı, İşçilik Alacağı Davası mı? yazısına, sürelerin hesabı için İşe İade Süreleri Hesaplama aracına bakılabilir.
5. Ayrımcılık Tazminatı ve Sendikal Tazminat
İş ilişkisinde veya sona ermesinde eşit davranma ilkesine aykırı davranılmışsa işçi, dört aya kadar ücreti tutarında uygun bir tazminatı ve yoksun bırakıldığı haklarını isteyebilir (4857 sayılı İş K. m.5). İşçinin sendika üyeliği veya sendikal faaliyeti nedeniyle işten çıkarılması ya da farklı işleme tabi tutulması hâlinde ise işçinin bir yıllık ücret tutarından az olmamak üzere sendikal tazminata hükmedilir (6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.25/4).
6. Araç Değer Kaybı ve Trafik Kazası Tazminatları (TBK m.49; KTK m.85, m.97)
Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.49). Motorlu aracın işletilmesi bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumludur (2918 sayılı KTK m.85). Kazada hasar gören aracın onarılsa bile ikinci el piyasa değerinde oluşan azalma "değer kaybı" olarak istenir.
Zarar gören, zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde dava açmadan önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapmak zorundadır; sigorta şirketi 15 gün içinde cevap vermez veya cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulabilir (KTK m.97). Motorlu araç kazalarından doğan maddi zarar talepleri, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her hâlde kaza gününden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar (KTK m.109). Yaklaşık tutar için Araç Değer Kaybı Hesaplama aracı kullanılabilir.
7. Bedensel Zarar ve Destekten Yoksun Kalma Tazminatı (TBK m.53–56)
Yaralanma hâlinde tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar istenir (TBK m.54). Ölüm hâlinde cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ve ölenin desteğinden yoksun kalanların uğradıkları kayıplar tazmin edilir (TBK m.53). Bu zararlar sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır; rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri tazminattan indirilemez (TBK m.55). Hâkim, bedensel bütünlüğün zedelenmesi veya ağır bedensel zarar ve ölüm hâlinde zarar görene ve yakınlarına manevi tazminat ödenmesine karar verebilir (TBK m.56).
Bu tazminatlar yaş, ücret, maluliyet oranı ve kusur oranına bağlı aktüeryal hesap gerektirdiğinden Hukuk Anlatır'da bir hesaplama aracı sunulmamaktadır; somut hesap için dosya üzerinden değerlendirme gerekir.
8. Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminat (TMK m.174)
Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir. Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf ise manevi tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir. Maddi tazminatın toptan veya irat biçiminde ödenmesine karar verilebilir; manevi tazminat irat biçiminde ödenemez (TMK m.176). Tutarı kanun belirlemez; hâkim tarafların kusur durumunu, ekonomik ve sosyal durumlarını değerlendirerek takdir eder. Boşanmanın mali sonuçları için Mal Rejiminin Tasfiyesi: Katılma Alacağı ve Ziynet Alacağı ve Nafaka Artışı yazılarına bakılabilir.
9. Süreler ve Faiz
İş sözleşmesinden kaynaklanan kıdem, ihbar, kötüniyet ve eşit davranma ilkesine aykırılık tazminatlarında zamanaşımı beş yıldır (4857 sayılı İş K. Ek m.3).
Haksız fiilden doğan tazminat istemleri, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her hâlde fiilin işlenmesinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar (TBK m.72); trafik kazalarında KTK m.109 aynı süreleri öngörür.
Kıdem tazminatına mevduata uygulanan en yüksek faiz (1475 sayılı İş K. m.14), diğer alacaklara kural olarak yasal faiz uygulanır. Faiz hesabı için Kanuni Faiz Hesaplama aracı kullanılabilir.
Dava açılacaksa yargılama gideri ve vekâlet ücreti için Dava Masrafı ve Yargı Harcı Hesaplama ile Vekalet Ücreti Hesaplama araçlarına bakılabilir.
Tüm hesaplama araçlarına Hukuki Hesaplama Araçları sayfasından ulaşılabilir.
Sık Sorulan Sorular
Tazminat hesaplama hangi araçla yapılır?
İstenen tazminata göre değişir: kıdem için Kıdem Tazminatı Hesaplama, ihbar için İhbar Süresi ve İhbar Tazminatı Hesaplama, işe iade sonrası için İşe İade Süreleri Hesaplama, trafik kazası için Araç Değer Kaybı Hesaplama aracı kullanılır. Boşanma tazminatı ile bedensel zarar tazminatları hâkim takdiri ve aktüeryal hesap gerektirdiğinden araçla hesaplanmaz.
Kıdem tazminatı ile ihbar tazminatı aynı anda alınabilir mi?
Evet. Kıdem tazminatı en az bir yıllık çalışmayı ve kanunda sayılan fesih sebeplerini (1475 sayılı İş K. m.14), ihbar tazminatı bildirim süresine uyulmamasını (4857 sayılı İş K. m.17) gerektirir; şartları ayrı ayrı gerçekleşmişse ikisi birlikte istenir.
İşçi de tazminat öder mi?
Bildirim süresine uymadan istifa eden işçi, işverene bildirim süresine ilişkin ücret tutarında ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabilir (4857 sayılı İş K. m.17/4). Kıdem tazminatı ise yalnızca işçiye ödenir.
Araç değer kaybı için önce sigortaya mı başvurulur?
Evet. Zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde dava açmadan önce sigorta şirketine yazılı başvuru zorunludur; 15 gün içinde cevap verilmez veya talep karşılanmazsa dava veya tahkim yoluna gidilir (2918 sayılı KTK m.97).
Boşanmada manevi tazminat ne kadar?
Kanun bir tutar belirlemez. Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu taraftan uygun miktarda manevi tazminat isteyebilir (TMK m.174/2); tutarı hâkim, tarafların kusur ve ekonomik durumuna göre takdir eder.
Tazminat davası ne zamana kadar açılabilir?
İşçilik tazminatlarında beş yıl (4857 sayılı İş K. Ek m.3); haksız fiil ve trafik kazasında zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki, her hâlde olaydan itibaren on yıl (TBK m.72; KTK m.109).
UYARI: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya hesap raporu niteliği taşımaz. Hesaplama araçlarının sonuçları yaklaşık değerlerdir; somut uyuşmazlıkta tutarlar dosya kapsamına göre değişir ve avukat incelemesi gerektirir.
Yorumlar