Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler Terimleri — Sayfa 2

Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler Terimleri

K

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Komisyon Sözleşmesi

  Komisyoncunun ücret karşılığında kendi adına ve vekâlet verenin hesabına kıymetli evrak ve taşınır alım satımını üstlendiği sözleşmedir. İşlem üçüncü kişiyle komisyoncu adına kurulur; ekonomik sonuç vekâlet verene aittir. Bu bölümde hüküm bulunmayan hâllerde vekâlet hükümleri uygulanır.

  İlgili mevzuat: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 532

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Konut Finansmanı Sözleşmesi

  Konut edinmek amacıyla tüketicilere kredi kullandırılması, konutların finansal kiralama yoluyla kiralanması veya sahip olunan konutun teminatı altında kredi kullandırılması amacıyla kurulan sözleşmedir. Yeniden finansman amacıyla kullandırılan krediler de bu kapsamdadır. Sözleşme öncesi bilgilendirme, erken ödeme ve temerrüt hükümleri bakımından özel kurallara tabidir.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 32

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Kooperatif

  Ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini, özellikle meslek veya geçimlerine ilişkin ihtiyaçlarını emek ve parasal katkılarıyla karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet yoluyla sağlamak amacıyla gerçek ve tüzel kişilerce kurulan, tüzel kişiliği bulunan, değişir ortaklı ve değişir sermayeli ortaklıktır. Kooperatif en az yedi ortağın ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personel huzurunda imzaladığı anasözleşmeyle kurulur. Sermaye miktarı sınırlandırılarak kooperatif kurulamaz; yapı kooperatiflerinin anasözleşmesindeki taşınmaz temliki taahhütleri ayrıca resmî şekil aranmaksızın geçerlidir.

  İlgili mevzuat: 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu, m. 1–2

L

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Lehtar

  Kambiyo senedinde ödemenin kendisine yapılacağı kişidir. Bono ve poliçede senet metninde gösterilmesi zorunlu unsurlardandır. Lehtar, senedi ciro ederek devredebilir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 671 ve 776

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Limited Şirket

  Limited şirket, bir veya daha çok gerçek ya da tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulan, esas sermayesi belirli olup bu sermaye esas sermaye paylarının toplamından oluşan ticaret şirketidir. Ortaklar şirket borçlarından sorumlu olmayıp yalnız taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemek ve şirket sözleşmesinde öngörülen ek ödeme ve yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdür; ortak sayısı elliyi aşamaz. Ancak ortaklar, şirketten tahsil edilemeyen veya edilemeyeceği anlaşılan amme alacaklarından sermaye payları oranında doğrudan sorumlu tutulur.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 573–574 · 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun, m. 35

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Limited Şirket Müdürü

  Limited şirketi yöneten ve temsil eden organdır. En az bir ortağın müdür sıfatıyla şirketi yönetme ve temsil hakkı bulunmalıdır. Müdürler, kamu borçlarından ve özen yükümlülüğüne aykırılıktan doğan sorumluluk taşıyabilir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 623–630 ve 644 · 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun, mükerrer m. 35

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Limited Şirkette Pay Devri

  Limited şirket ortağının esas sermaye payını başkasına devretmesidir. Devir ve devir borcunu doğuran işlemler yazılı yapılır ve tarafların imzaları noterce onanır; şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemişse devir, ortaklar genel kurulunun onayıyla geçerlilik kazanır. Genel kurul başvurudan itibaren üç ay içinde reddetmezse onay verilmiş sayılır; şirket sözleşmesi devri yasaklamış veya genel kurul onayı reddetmişse ortağın haklı sebeple şirketten çıkma hakkı saklıdır.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 595

M

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Marka

  Bir teşebbüsün mal veya hizmetlerini diğerlerinden ayırt etmeye yarayan ve kanuni koşulları sağlayan işarettir. Korumanın kapsamı tescil ve ilgili diğer kanuni hükümlerle belirlenir. Ticaret unvanı veya internet alan adının bulunması tek başına her marka kullanımını hukuka uygun kılmaz.

  İlgili mevzuat: 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, m. 4 ve 7

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Marka Hakkına Tecavüz

  Marka hakkına tecavüz, tescilli markanın sahibinin izni olmaksızın kanunda sayılan biçimlerde kullanılması veya ayırt edilemeyecek kadar benzeri kullanılarak taklit edilmesi, taklit olduğu bilinen ya da bilinmesi gereken ürünlerin satılması, ithali veya ticari amaçla bulundurulması ve lisansla verilen hakların izinsiz genişletilmesi ya da devredilmesidir. Marka sahibi tecavüzün tespitini, önlenmesini, durdurulmasını ve maddi ve manevi zararının tazminini isteyebilir. Türkiye’de tescilli markaya iktibas veya iltibas yoluyla tecavüz, şikâyet üzerine ceza sorumluluğu da doğurur.

  İlgili mevzuat: 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, m. 7, 29, 30 ve 149–150

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Mesafeli Sözleşme

  Satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel birlikteliği olmadan, uzaktan pazarlama sistemi içinde iletişim araçlarıyla kurulan sözleşmedir. Ön bilgilendirme ve cayma hakkı gibi özel tüketici güvenceleri bulunur. Kapsam ve istisnalar ürün veya hizmetin niteliğine göre kontrol edilir.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 48

O

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ortağın Şirketten Çıkması

  Ortağın şirketten çıkması, limited şirket ortağının kendi istemiyle ortaklıktan ayrılmasıdır. Şirket sözleşmesi ortaklara çıkma hakkı tanıyabilir ve bunu belirli şartlara bağlayabilir; ayrıca her ortak haklı sebeplerin varlığında çıkmasına karar verilmesi için dava açabilir. Çıkma istemi veya davası müdürlerce diğer ortaklara bildirilir ve onlar da bildirimden itibaren bir ay içinde çıkmaya katılabilir. Çıkan ortak kural olarak esas sermaye payının gerçek değerine uyan ayrılma akçesini isteyebilir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 638–641

Ö

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ön Ödemeli Konut Satışı

  Ön ödemeli konut satışı, tüketicinin konut amaçlı bir taşınmazın bedelini önceden peşin veya taksitle ödemeyi, satıcının da bedelin tamamen veya kısmen ödenmesinden sonra taşınmazı devir veya teslim etmeyi üstlendiği sözleşmedir. Yapı ruhsatı alınmadan yapılamaz; tapu siciline tescil edilmesi ya da satış vaadi olarak noterde düzenleme şeklinde yapılması zorunludur. Tüketici on dört gün içinde cayabilir, sözleşme tarihinden itibaren yirmi dört aya kadar satıcının isteyebileceği ve kanunla sınırlanan tazminat karşılığında sözleşmeden dönebilir; konut en geç kırk sekiz ay içinde teslim edilmelidir.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 40–46

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Özel Nitelikli Kişisel Veri

  Sağlık, biyometrik veya genetik bilgi gibi kanunda sınırlı biçimde sayılan ve özel işleme koşullarına tabi veri kategorileridir. İşleme, güncel kanundaki hukuki şartlardan birine dayanmalı ve yeterli önlemler alınmalıdır. Bütün bu verilerin yalnız açık rızayla işlenebileceği biçiminde genel bir kural kurulamaz.

  İlgili mevzuat: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, m. 6

P

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Paket Tur Sözleşmesi

  Paket tur sözleşmesi, paket tur düzenleyicisi veya aracısı tarafından ulaştırma, konaklama ve bunlara bağlı olmayan diğer turizm hizmetlerinden en az ikisinin her şeyin dâhil olduğu bir fiyatla birlikte satıldığı veya satımının vaat edildiği, yirmi dört saatten uzun süreyi kapsayan ya da gecelik konaklama içeren sözleşmedir. Turun ayrıntılarının tüketici tarafından belirlenmesi veya hizmetlerin ayrı ayrı faturalandırılması bu niteliği ortadan kaldırmaz. Sözleşmeden önce tüketiciye bilgilendirme broşürü verilmesi zorunludur; düzenleyicinin Türkiye’de temsilcisi yoksa aracı, düzenleyici gibi sorumludur.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 51

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Patent

  Kanuni koşulları taşıyan buluş üzerinde sahibine belirli koruma sağlayan sınai mülkiyet hakkıdır. Yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik temel koşullardandır. Her fikir, keşif veya yazılım sırf ortaya konulduğu için patentlenebilir kabul edilmez.

  İlgili mevzuat: 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, m. 82 ve 85

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Poliçe

  Düzenleyenin muhataba belirli bir bedeli kayıtsız ve şartsız ödemesi için yönelttiği havaleyi içeren kambiyo senedidir. Muhatap, lehtar ve düzenleyen gibi sıfatların hukuki konumları farklıdır. Senedin poliçe niteliği kanuni unsurlar ve tamamlayıcı hükümlerle belirlenir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 671–672

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Protesto (Kambiyo)

  Protesto, poliçenin kabul edilmemesinin veya kambiyo senedinin ödenmemesinin noter tarafından düzenlenen resmî bir belgeyle belirlenmesidir. Hamilin başvurma haklarını koruyabilmesi için protestonun kanundaki sürelerde çekilmesi gerekir; örneğin belirli vadeli poliçede ödememe protestosu ödeme gününü izleyen iki iş günü içinde çekilir. Düzenleyen, ciranta veya aval veren senede ‘gidersiz’ ya da ‘protestosuz’ kaydı koyarak hamili protesto yükümünden kurtarabilir; çekte ödememe, muhatabın veya takas odasının tarihli beyanıyla da belgelenebilir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 714–723 ve 808

R

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma

  Belirli piyasada rekabeti engelleme, bozma veya kısıtlama amacı ya da etkisi taşıyan teşebbüsler arası anlaşma ve ilgili davranışlardır. Fiyat belirleme veya pazar paylaşma gibi uygulamalar kapsamda değerlendirilebilir. Muafiyet koşulları ve somut piyasa etkileri ayrıca incelenir.

  İlgili mevzuat: 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun, m. 4–5

S

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Sigorta Sözleşmesi

  Sigorta sözleşmesi, sigortacının prim karşılığında, kişinin para ile ölçülebilir bir menfaatini zarara uğratan tehlikenin (rizikonun) gerçekleşmesi hâlinde zararı tazmin etmeyi ya da bir veya birkaç kişinin hayat süreleri veya hayatlarında gerçekleşen bazı olaylar sebebiyle para ödemeyi veya başka edimlerde bulunmayı üstlendiği sözleşmedir. Sigorta ettiren üçüncü bir kişinin menfaatini sigorta ettirebildiği ve can sigortasında lehtar atayabildiği için sigorta ettiren, sigortalı ve lehtar sıfatları aynı kişide birleşebileceği gibi farklı kişilere de ait olabilir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 1401, 1454 ve 1493

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Sigorta Tahkim Komisyonu

  Sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden yararlanan kişiler ile sigorta kuruluşları arasındaki uyuşmazlıkları sigorta hakemleri aracılığıyla çözmek üzere Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği nezdinde kurulan komisyondur. Bu yola, sigorta tahkim sistemine üye kuruluşlarla yaşanan uyuşmazlıklarda, zorunlu sigortalardan doğan uyuşmazlıklarda ise kuruluş üye olmasa da başvurulabilir. Önce sigorta kuruluşuna başvurulmuş, talep kısmen ya da tamamen reddedilmiş veya on beş iş günü içinde yazılı cevap verilmemiş olmalıdır; mahkemeye veya tüketici hakem heyetine taşınmış uyuşmazlıklar komisyona götürülemez. Hakem kararlarının kesinliği ve itiraz imkânı uyuşmazlık tutarına göre değişir.

  İlgili mevzuat: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, m. 30 · 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m. 97

Ş

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Şirket Birleşmesi

  Şirket birleşmesi, bir şirketin diğerini devralması (devralma şeklinde birleşme) veya şirketlerin yeni bir şirket içinde bir araya gelmesi (yeni kuruluş şeklinde birleşme) yoluyla gerçekleşen yapı değişikliğidir. Birleşme sözleşmesi yazılı yapılır, yönetim organlarınca imzalanır ve kural olarak genel kurullarca onaylanır; kanundaki şartları taşıyan sermaye şirketlerinin kolaylaştırılmış birleşmesinde genel kurul onayı aranmayabilir. Birleşme ticaret siciline tescille geçerlilik kazanır; tescil anında devrolunan şirketin bütün aktif ve pasifi kendiliğinden devralana geçer ve devrolunan şirket sona erer.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 136, 145 ve 151–156

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Şirketin İhyası

  Ticaret sicilinden kaydı silinmiş bir şirketin, tamamlanmamış işlemlerin sonuçlandırılabilmesi için mahkeme kararıyla yeniden sicile tescil edilmesidir. Tasfiyenin kapanmasından sonra ek tasfiye işlemleri gerektiği anlaşılırsa son tasfiye memurları, yönetim kurulu üyeleri, pay sahipleri veya alacaklılar şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden yeniden tescil isteyebilir; mahkeme istemi yerinde görürse tasfiye memuru atar. Kanundaki özel tasfiye usulüyle kaydı silinen şirket ve kooperatifler bakımından da alacaklılar ile hukuki menfaati bulunanlar haklı sebebe dayanarak ihya isteyebilir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 547 ve geçici m. 7

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Şirketler Topluluğu

  Şirketler topluluğu, hâkim bir ticaret şirketi veya teşebbüs ile ona doğrudan ya da dolaylı olarak bağlı şirketlerin oluşturduğu yapıdır. Oy haklarının çoğunluğuna sahip olmak, yönetim organında karar çoğunluğunu oluşturacak üyeleri seçebilmek, sözleşmeye dayanarak oy çoğunluğunu sağlamak veya sözleşme ya da başka bir yolla hâkimiyet kurmak hâkimiyet ölçütleridir; payların çoğunluğuna sahip olmak hâkimiyet karinesidir. Hâkimin yurt içinde veya dışında bulunan bir teşebbüs olması hâlinde de topluluk hükümleri uygulanır; bildirim, raporlama ve sorumluluk konuları özel hükümlere tabidir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 195–209

T

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Tacir

  Bir ticari işletmeyi kısmen de olsa kendi adına işleten kişi için kullanılan hukuki sıfattır. Ticaret şirketleri ve kanunda belirtilen bazı kuruluşlar da tacir sayılır. Tacir olmanın ticari iş, defter tutma ve sorumluluk bakımından özel sonuçları vardır.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 12 ve 16

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Tacirin Yükümlülükleri

  Tacir sıfatına bağlanan kanuni yükümlülüklerdir. Tacir her türlü borcu için iflasa tabidir; ayrıca kanuna uygun bir ticaret unvanı seçmek, ticari işletmesini ticaret siciline tescil ettirmek ve gerekli ticari defterleri tutmakla yükümlüdür. Her tacirin ticaretine ait faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 18

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Taksitli Satış

  Taksitle satış sözleşmesi, satıcı veya sağlayıcının malı teslim etmeyi ya da hizmeti ifa etmeyi üstlendiği, tüketicinin de bedeli kısım kısım ödediği tüketici sözleşmesidir. Sözleşme yazılı kurulmadıkça geçerli olmaz; ancak satıcı bu geçersizliği tüketici aleyhine ileri süremez. Tüketici yedi gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilir. Kalan borcun tamamının istenebilmesi için bu hakkın sözleşmede saklı tutulması, satıcının bütün edimlerini ifa etmiş olması, tüketicinin kanunda aranan asgari taksit temerrüdüne düşmesi ve kendisine en az otuz gün süre verilerek muacceliyet uyarısı yapılması gerekir.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 17–20

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Tasarım Tescili

  Bir ürünün görünümüne ilişkin özelliklerin tescil yoluyla korunmasıdır. Koruma için yenilik ve ayırt edici nitelik aranır. Tescilli tasarımın koruma süresi ve yenileme koşulları Kanunda düzenlenmiştir.

  İlgili mevzuat: 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, m. 55–69

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Telif Hakkı

  Sahibinin hususiyetini taşıyan ve kanunda sayılan eser türlerinden birine giren ürünler üzerindeki manevi ve mali haklardır. Koruma, tescil şartına bağlı değildir ve eserin yaratılmasıyla doğar. İhlal hâlinde tespit, önleme ve tazminat davaları açılabilir.

  İlgili mevzuat: 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, m. 1/B, 13 ve 66–70

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ticaret Sicili

  Tacir ve ticari işletmeye ilişkin kanunen kaydedilmesi gereken bilgilerin tutulduğu resmî sicildir. Tescil ve ilanın üçüncü kişilere etkisi ilgili hükme göre belirlenir. Her sicil kaydının aynı kurucu veya açıklayıcı etkiyi taşıdığı varsayılmamalıdır.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 24–36

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ticaret Şirketi Türleri

  Ticaret şirketlerinin kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerden ibaret olmasıdır. Kollektif ile komandit şirket şahıs; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket sermaye şirketi sayılır. Ayrım; ortakların sorumluluğu, sermaye yapısı ve yönetim düzeni bakımından farklı hükümlere tabi olmayı gerektirir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 124

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ticaret Unvanı

  Tacirin ticari işletmesine ilişkin işlemleri yaptığı ve işletmeyle ilgili belgeleri imzaladığı addır. Oluşturulması, kullanılması ve sicile kaydı kanuni kurallara tabidir. Malları veya hizmetleri ayırt eden marka ile aynı işlevi taşımaz.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 39–46

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ticari Arabuluculuk

  Ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasının dava şartı sayılmasıdır. Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla iki hafta uzatılabilir. Taraflar arasında tahkim sözleşmesi bulunan uyuşmazlıklarda dava şartı olarak arabuluculuk aranmaz.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 5/A · 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, m. 18/A

  İlgili rehber ve araçlar: Arabuluculuk Süreleri Hesaplama · Arabuluculuk Ücreti Hesaplama

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ticari Dava

  Her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu ve kanunda sayılan diğer düzenlemelerde öngörülen hususlardan doğan davalardır. Aksine hüküm bulunmadıkça ticari davalara, değer veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi bakar; deliller ve sunulması Hukuk Muhakemeleri Kanununa tabidir. Kanundaki parasal sınırı aşmayan ticari davalarda basit yargılama usulü uygulanır ve bu sınır her yıl yeniden değerleme oranında artırılır.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 4–5 · 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, ek m. 1

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ticari Defterler

  Ticari defterler, tacirin ticari işlemlerini, işletmesinin iktisadi ve mali durumunu ve her hesap dönemindeki sonuçları açıkça gösterecek şekilde tutmakla yükümlü olduğu defterlerdir; pay, yönetim kurulu karar ve genel kurul toplantı ve müzakere defterleri de bu kapsamdadır. Fiziki ortamdaki defterlerin açılış onayı noterce (anonim ve limited şirketlerin kuruluş tescilinde ticaret sicili müdürlüğünce), yevmiye ve yönetim kurulu karar defterlerinin kapanış onayı noterce yapılır; elektronik ortamda tutulan defterlerde bu onaylar aranmaz. Usulüne uygun tutulan defterler, kanundaki koşullarla sahibi lehine de delil olabilir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 64–88 · 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 222

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ticari Elektronik İleti

  Ticari amaçla elektronik iletişim araçları üzerinden gönderilen veri, ses veya görüntü içerikli iletidir. Onay, kanuni istisnalar ve alıcının iletileri reddetme hakkı birlikte değerlendirilir. Bir iletişim bilgisinin elde bulunması her durumda tanıtım mesajı gönderme yetkisi vermez.

  İlgili mevzuat: 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, m. 2, 6 ve 8

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ticari İş

  Türk Ticaret Kanununda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiillerdir. Bir tacirin borçlarının ticari olması asıldır; ancak gerçek kişi tacir, işlemi yaptığı anda bunun işletmesiyle ilgili olmadığını karşı tarafa açıkça bildirmişse veya iş ticari sayılmaya elverişli değilse borç adi sayılır. Yalnız taraflardan biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, kanunda aksine hüküm bulunmadıkça diğer taraf için de ticari iş sayılır.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 3 ve 19

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ticari İşlerde Temerrüt Faizi

  Ticari işlerde temerrüt faizi, ticari işlerden doğan para borçlarında temerrüde düşen borçludan istenebilen ve oranı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiz oranına bağlanan faizdir. Önceki yılın 31 Aralık tarihindeki avans oranı, 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesindeki kanuni faiz oranından (31/7/2026’dan itibaren reeskont oranının yüzde seksenidir) yüksekse, sözleşme olmasa bile bu oran istenebilir; oran yıl ortasında kanundaki koşullarla güncellenebilir. Ticari işletmeler arası mal ve hizmet tedarikinde geç ödemelerde ise, sözleşmede oran yoksa Merkez Bankasının her yıl ocak ayında ilan ettiği daha yüksek oran uygulanır.

  İlgili mevzuat: 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun, m. 1–2 · 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 1530

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ticari İşletme

  Esnaf işletmesi sınırını aşan düzeyde gelir sağlamayı hedefleyen faaliyetlerin devamlı ve bağımsız yürütüldüğü işletmedir. Ticari işletme ile onu işleten kişi ayrı kavramlardır. Her gelir getirici faaliyet, devamlılık ve diğer koşullar incelenmeden ticari işletme sayılmaz.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 11

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ticari Reklam

  Ticaret, iş, zanaat veya meslekle bağlantılı olarak bir mal veya hizmetin satışını ya da kiralanmasını sağlamak, hedef kitleyi bilgilendirmek veya ikna etmek amacıyla herhangi bir mecrada yapılan pazarlama iletişimi niteliğindeki duyurulardır. Reklamların doğru ve dürüst olması esastır; tüketiciyi aldatan veya tecrübe ve bilgi eksikliğini istismar eden reklam yapılamaz, reklam olduğu açıkça belirtilmeden yapılan örtülü reklam yasaktır. Aynı ihtiyaçları karşılayan ya da aynı amaca yönelik rakip mal veya hizmetlerin karşılaştırmalı reklamı yapılabilir; reklamdaki iddiaların doğruluğunu ispat yükü reklam verene aittir.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 61

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ticari Temsilci

  İşletme sahibinin, ticari işletmeyi yönetmek ve işletmeye ilişkin işlemlerde ticaret unvanı altında kendisini temsil etmek üzere açıkça veya örtülü olarak yetkilendirdiği kişidir. Ticari temsilci iyiniyetli üçüncü kişilere karşı işletme sahibi adına kambiyo taahhüdünde bulunmaya ve işletmenin amacına giren her türlü işlemi yapmaya yetkili sayılır; açıkça yetkilendirilmedikçe taşınmazları devredemez veya bir hakla sınırlandıramaz. İşletme sahibi yetkiyi ticaret siciline tescil ettirmek zorundadır; ancak ticari temsilcinin fiillerinden sorumluluğu tescile bağlı değildir.

  İlgili mevzuat: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 547–548

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Tüketici

  Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişidir. Aynı kişi bir işlemde tüketici, başka bir işlemde ticari amaçla hareket eden taraf olabilir. Değerlendirme yalnız kişinin mesleğine veya işlemin tutarına göre yapılmaz.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 3/1-k

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Tüketici Arabuluculuğu

  Tüketici mahkemelerinde görülecek uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasını zorunlu kılan dava şartıdır. Tüketici hakem heyetinin görevine giren uyuşmazlıklar, hakem heyeti kararlarına itirazlar, kanunda sayılan bazı davalar ve tüketici işlemi niteliğindeki taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklar bu şartın dışındadır. İlk toplantıya katılmamaya bağlanan gider ve vekâlet ücreti yaptırımı tüketici aleyhine uygulanmaz; anlaşma sağlanamaması gibi hâllerde tüketicinin payına düşen arabuluculuk ücreti kanundaki üst sınırla Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 73/A · 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, m. 18/A

  İlgili rehber ve araçlar: Arabuluculuk Süreleri Hesaplama · Arabuluculuk Ücreti Hesaplama

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Tüketici Hakem Heyeti

  Kanundaki görev ve parasal sınırlar içinde tüketici uyuşmazlıklarını inceleyip karara bağlayan heyettir. Başvuru yılına göre geçerli sınır ve uyuşmazlığın niteliği kontrol edilir. Mahkeme olmamakla birlikte kararlarının bağlayıcılığı ve itiraz usulü kanunla düzenlenmiştir.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 66–70

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Tüketici İşlemi

  Ticari veya mesleki amaçla hareket eden taraf ile tüketici arasında kurulan, kanun kapsamındaki sözleşme ve hukuki işlemdir. Satış yanında sigorta, taşıma veya bankacılık gibi farklı sözleşmeler de kapsama girebilir. İşlem adı kadar tarafların hangi amaçla hareket ettiği de önemlidir.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 3/1-l

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Tüketici Kredisi Sözleşmesi

  Kredi verenin tüketiciye faiz veya benzeri menfaat karşılığında ödeme ertelemesi, ödünç ya da benzeri finansman sağladığı sözleşmedir. Ön bilgilendirme, cayma ve erken ödeme gibi konulara özel kurallar uygulanır. Her kredi ilişkisi veya kredi kartı kullanımı aynı koşullarla bu rejime girmez.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 22–31

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Tüketici Mahkemesi

  Tüketici mahkemesi, tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğan uyuşmazlıklara ilişkin davalara bakmakla görevli mahkemedir. Kanunda belirlenen ve her yıl yeniden değerleme oranında artırılan parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; tüketici mahkemesinde görülecek uyuşmazlıklarda ise kanundaki istisnalar dışında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Davalar basit yargılama usulüyle yürütülür ve tüketicinin yerleşim yerinde de açılabilir; 6502 sayılı Kanundaki harç muafiyeti ise yalnız Bakanlık, tüketiciler ve tüketici örgütlerinin açtığı davaları kapsar.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 68, 73 ve 73/A

U

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Unutulma Hakkı

  Kişinin, güncelliğini yitirmiş ve kişilik haklarını zedeleyen içeriklerin arama sonuçlarından veya yayından kaldırılmasını isteyebilmesidir. Türk hukukunda bu talep, kişisel verilerin silinmesi ve kişilik haklarının korunmasına ilişkin hükümlerle birlikte değerlendirilir. Talep, ifade ve basın özgürlüğüyle dengelenerek ele alınır.

  İlgili mevzuat: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, m. 7 ve 11 · 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 24–25

V

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  VERBİS

  VERBİS (Veri Sorumluları Sicil Bilgi Sistemi), Kişisel Verileri Koruma Kurulunun gözetiminde Başkanlıkça kamuya açık olarak tutulan Veri Sorumluları Siciline kayıt ve bildirimlerin yapıldığı sistemdir. Kişisel veri işleyen gerçek ve tüzel kişiler veri işlemeye başlamadan önce sicile kaydolmak zorundadır; Kurul objektif kriterlere göre bu yükümlülüğe istisna getirebilir, Kanun da suç soruşturması veya kamu kurumlarının denetleme ve düzenleme görevleri gibi bazı hâllerde sicil yükümlülüğünü uygulamaz. Kayıt ve bildirim yükümlülüğüne aykırılık idari para cezası gerektirir.

  İlgili mevzuat: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, m. 16, 18 ve 28

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Veri Güvenliğine İlişkin Yükümlülükler

  Veri sorumlusunun; kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesini ve bunlara hukuka aykırı erişilmesini önlemek ile muhafazalarını sağlamak amacıyla uygun güvenlik düzeyini temin etmeye yönelik teknik ve idari tedbirleri almasıdır. Veri sorumlusu, kendi kurum veya kuruluşunda bu Kanun hükümlerinin uygulanmasını sağlamak amacıyla gerekli denetimleri yapar veya yaptırır. İşlenen verilerin kanuni olmayan yollarla başkalarınca elde edilmesi hâlinde durum ilgili kişiye ve Kurula bildirilir.

  İlgili mevzuat: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, m. 12

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Veri İşleyen

  Veri işleyen, veri sorumlusunun verdiği yetkiye dayanarak onun adına kişisel veri işleyen gerçek veya tüzel kişidir. Güvenlik tedbirlerinin alınmasından veri sorumlusu veri işleyenle birlikte müştereken sorumludur; veri işleyen de öğrendiği kişisel verileri Kanuna aykırı olarak açıklayamaz ve işleme amacı dışında kullanamaz, bu yükümlülük görevden ayrıldıktan sonra da sürer. 7499 sayılı Kanunla veri işleyen, yurt dışına aktarımda kullanılan standart sözleşmeyi Kuruma bildirmekle yükümlü tutulmuş ve bu yükümlülüğe aykırılık idari para cezasına bağlanmıştır.

  İlgili mevzuat: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, m. 3, 9, 12 ve 18

Kaynaklar ve Güncellik

Son kaynak kontrolü: 26 Eylül 2026. Tanımlar, 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yapılanlar dâhil yürürlükteki değişiklikler gözetilerek Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metinlerle karşılaştırılmıştır. Tanımlar genel bilgi verir; terim sayfalarındaki kanun bağlantıları resmî mevzuat metinlerine yönelir, akademik görüşler Doktrin başlığıyla ayrılır. İşlem yapılacak tarihte yürürlük, geçiş hükümleri ve olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Kaynak ve Güncelleme Politikası · İletişim · Hukuki Hesaplama Araçları · Av. Mete ŞAHİN — 2026 Yargıda Parasal Sınırlar