top of page

Kira Sözleşmesinin Süresinden Önce Sona Erdirilmesi: Erken Tahliyede Kiracının Sorumluluğu

Yazarın fotoğrafı: Av. Mete ŞAHİN
Av. Mete ŞAHİN
28 Eki
8 dakikada okunur

Güncelleme tarihi: 29 Eki

Kira süresi dolmadan ve haklı bir sebep olmadan kiralananı geri veren kiracı, kalan sürenin bütün kirasından değil, kiralananın benzer koşullarla yeniden kiraya verilebileceği makul süreye düşen kiradan sorumludur (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 325). Bu sürenin kaç ay olacağını çoğu dosyada bilirkişi belirler. Ancak sözleşme kiracıya erken çıkış için bir bildirim süresi tanımışsa, Yargıtay bu süreyi tarafların kendi aralarında kararlaştırdığı makul süre olarak kabul etmektedir.

Kiracının "Ne kadar öderim?", kiraya verenin "Neyi isteyebilirim?" sorusunun cevabı aynı üç unsura bağlıdır: anahtarın hukuken teslim edildiği gün, sözleşmedeki fesih ve bildirim hükümleri ve kiraya verenin taşınmazı yeniden kiralamak için gösterdiği gayret.

Hangi Çıkış Erken Tahliye Sayılır?

Erken tahliye, kiracının sözleşme süresine veya fesih dönemine uymadan kiralananı geri vermesidir. Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, belirli süreli sözleşmeyi bitiş tarihinden en geç on beş gün önce sona erdirmek istediğini bildirmezse sözleşme aynı şartlarla bir yıl daha devam eder (TBK m. 347/1). Bu yüzden sözleşmenin ilk yılında ayrılan kiracı ile bildirim yapmadığı için uzayan bir kira yılının ortasında ayrılan kiracı aynı konumdadır; ikisi de kiralananı erken geri vermiş olur.

Belirsiz süreli sözleşmelerde kiracı her zaman fesih bildiriminde bulunabilir, fakat bunu genel hükümlere göre yapmak zorundadır (TBK m. 347/2). Taşınmaz kiralarında yerel âdet bulunmuyorsa fesih, her altı aylık dönemin bitimi için ve en az üç ay önceden bildirilmelidir (TBK m. 329). Bu süreye uymayan bildirim hükümsüz sayılmaz; etkisini izleyen fesih döneminde gösterir (TBK m. 328/2).

Kiracının ayrılmasını haklı kılan bir sebep varsa tablo değişir. Kanun, ilişkinin sürdürülmesini taraflardan biri için katlanılamaz kılan önemli sebeplerde olağanüstü fesih imkânı tanır; bu fesihte de yasal bildirim süresine uyulur ve feshin malî sonuçlarını hâkim, olayın özelliklerine bakarak belirler (TBK m. 331).

Kiracının Ayrılma Biçimi

Dayanak

Kiracı Bakımından Sonuç

Belirli süreli sözleşmenin bitiminden en az on beş gün önce bildirim

TBK m. 347/1

Sözleşme süre sonunda biter; yeni dönem için kira borcu doğmaz.

Belirsiz süreli sözleşmede fesih dönemine ve bildirim süresine uygun fesih

TBK m. 328, 329, 347/2

Sözleşme fesih döneminin sonunda biter; süreye uyulmazsa bildirim sonraki dönem için geçerli olur.

Sözleşmedeki erken çıkış maddesine dayanan bildirim

Sözleşme hükmü

Maddedeki şekil ve süreye uyulması gerekir; uyulmazsa bu süre makul süre olarak esas alınabilir.

Önemli sebeple olağanüstü fesih

TBK m. 331

Yasal bildirim süresine uyulur; feshin parasal sonuçlarını hâkim belirler.

Haklı sebep olmadan süre dolmadan ayrılma

TBK m. 325

Anahtar teslimine kadar sözleşmedeki kira, sonrasında makul süre kirası ödenir.

Kiraya verenle anlaşarak ayrılma

Sözleşme serbestisi

Kira ilişkisi, anlaşmada yazılan tarih ve koşullarla sona erer.

Kiracının Borcu Hangi Tarihte Başlar ve Nerede Biter?

Erken tahliyede hesap iki parçadan oluşur. Anahtar kiraya verene teslim edilinceye kadar kiracı sözleşmedeki kirayı aynen öder; teslimden sonra ise yalnızca makul süreye düşen kiradan sorumludur. Hukuk Genel Kurulu bu ayrımı açıkça ortaya koymuştur (Yargıtay HGK, 25.10.2023, E. 2018/76, K. 2023/989).

Kiralananın boşaltılmış olması bu sonucu tek başına doğurmaz. Anahtarı teslim almaya yanaşmayan bir kiraya veren karşısında kiracı, mahkemeden tevdi mahalli belirletir, anahtarı o yere bırakır ve durumu kiraya verene bildirir. Hukuk Genel Kurulunun ifadesiyle: "Kiracının kiralananı iade borcu, ancak bu şekilde ve bildirim tarihinde son bulur." (Yargıtay HGK, 19.04.2022, E. 2019/550, K. 2022/576). Teslim tarihi tartışmalıysa bu tarihi ispat etmek kiracıya düşer.

Makul sürenin ne kadar olduğu taşınmazın niteliğine ve bulunduğu piyasaya göre değişir; bu nedenle mahkemeler kural olarak keşif yapar ve denetime elverişli bir bilirkişi raporu alır. Kiraya veren de bu süreçte bekleyemez. Taşınmazı aynı koşullarla yeniden kiraya vermek için çaba göstermeyen kiraya veren, kendi tutumuyla büyüyen zararı kiracıdan isteyemez (TBK m. 52). Bunun yanında kiraya veren, taşınmaz boş kaldığı için ödemekten kurtulduğu giderleri ve taşınmazı başka bir şekilde değerlendirerek sağladığı ya da bilerek sağlamadığı yararları istediği tutardan düşmek zorundadır (TBK m. 325/2).

Borç daha erken de sona erebilir. Kanun, makul süre dolmadan "kiraya verenden kabul etmesi beklenebilecek, ödeme gücüne sahip ve kira ilişkisini devralmaya hazır" bir aday bulunduğunda kiracının sözleşmeden doğan borçlarının sona ereceğini öngörür (TBK m. 325/1).

Yargıtay Uygulaması: Sözleşmedeki Bildirim Süresi Makul Süre Sayılır mı?

Erken Çıkış için Kararlaştırılan Bildirim Süresi

Hukuk Genel Kurulunun önüne gelen dosyada iki yıllık sözleşmenin özel şartlarında, kiracının kiralananı boşaltmak isterse bunu en az bir ay önceden bildireceği yazılıydı. Kiracı bu maddeye uygun bir bildirim yapmadan ayrılmış ve anahtarı tevdi mahalline bırakmıştı. Kurul, tarafların bu maddeyle "bir aylık feshi ihbar süresi belirleyerek bu süreyi (yani makul süreyi) bir ay olarak kararlaştırmışlardır" diyerek kiraya verenin, teslimin gerçekleştiği günden sonraki bir ayın kirasıyla yetinmesi gerektiğini kabul etti (Yargıtay HGK, 19.04.2022, E. 2019/550, K. 2022/576). Olay mülga Borçlar Kanunu döneminde geçmiş olsa da Yargıtay aynı ölçüyü 2026 tarihli kararlarında da uygulamaktadır.

Yakın tarihli bir kararda ise aynı ölçü bu kez kiracının aleyhine işledi. Beş yıllık bir depo kirasında kiracıya altı ay önceden bildirerek sözleşmeyi feshetme hakkı tanınmıştı. Kiracı bu süreye uymadan ayrıldı; bilirkişi makul süreyi bir ay olarak belirledi ve ilk derece mahkemesi buna göre karar verdi. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, sözleşmedeki altı aylık sürenin makul süre olarak kabul edilmesi ve altı aylık kiraya hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle kararı bozdu (Yargıtay 3. HD, 02.06.2026, E. 2026/2630, K. 2026/3424). Sözleşmedeki erken çıkış süresi, bilirkişi daha kısa bir süre bulsa bile esas alınmaktadır.

Dönem Sonu için Öngörülen Bildirim Süresi

Ankara mahkemelerinde görülen bir depo kirası dosyasında sözleşme, kiracının her bir yıllık dönemin sonunda, bitime üç ay kala noter aracılığıyla fesih ihbarında bulunarak ayrılabileceğini düzenliyordu. Kiracı bu sürelere uymadan dönem ortasında çıktı; yargılamanın ilk iki aşamasında makul süre üç ay olarak kabul edildi. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi bu maddenin sözleşme sonundaki feshi düzenlediğini, makul sürenin üç ay olarak belirlendiği sonucunu doğurmayacağını belirterek keşif ve uzman bilirkişi incelemesi yapılması için kararı bozdu (Yargıtay 3. HD, 07.04.2026, E. 2025/4213, K. 2026/1944). Kiracı tacir olduğu ve olay, TBK m. 325'in tacir kiracıların işyeri kiralarında 1 Temmuz 2012'den itibaren sekiz yıl uygulanmadığı döneme denk geldiği için Daire, mülga Borçlar Kanunu dönemindeki yerleşik ölçülerle sonuca ulaştı (6217 sayılı Kanun geçici m. 2).

İki grup karar birlikte okunduğunda ölçü belirginleşir: bildirim süresi kiracıya sözleşme sürerken ayrılma imkânı tanıyorsa makul süre yerine geçer; yalnızca dönem sonunda sözleşmeyi bitirmeye ilişkinse makul süreyi belirlemez ve süre bilirkişi incelemesiyle tespit edilir.

Yeni Kiracıdan Alınan Bedelin Etkisi

Hukuk Genel Kurulunun 2023 tarihli kararında kiracı, uzamış kira döneminin içinde ayrılmış; bilirkişi makul süreyi iki ay bulmuş, kiraya veren de taşınmazı iki ay sonra daha yüksek bir bedelle kiralamıştı. Yerel mahkeme, yeni sözleşmeyle kira yılının bitimine kadar sağlanacak ek geliri kiracının borcundan indirmişti. Kurul bu hesabı kabul etmedi ve "Hiç kimse kendi kusurlu davranışına dayanarak hak iddia edemez." diyerek fazlanın mahsup edilemeyeceğine karar verdi (Yargıtay HGK, 25.10.2023, E. 2018/76, K. 2023/989). Aynı kararda ters durum da açıklanmıştır: taşınmaz makul süre içinde daha düşük bedelle kiraya verilirse, yeni kiranın başladığı tarihten makul sürenin sonuna kadar iki kira arasındaki fark kiracıdan istenebilir.

Örnek Hesap: Makul Süre Kirası ve Faiz

Yenimahalle'de aylık 26.000 TL kira ile kiralanan bir dairenin kiracısı, 1 Mart 2026 başlangıçlı bir yıllık sözleşmenin ortasında, 31 Temmuz 2026'da anahtarı imzalı bir tutanakla teslim etmiş olsun. Temmuz kirası ödenmiştir ve sözleşmede erken çıkışa ilişkin bir madde yoktur. Bilirkişinin makul süreyi iki ay olarak belirlediğini varsayalım.

Senaryo

Hesap

Kiracının Makul Süre Borcu

Kiraya veren gayret gösterdiği hâlde iki ay boyunca yeni kiracı bulamadı

2 × 26.000 TL

52.000 TL

Daire 1 Eylül 2026'da aylık 23.500 TL'ye kiralandı

Ağustos için 26.000 TL + Eylül için 2.500 TL fark

28.500 TL

Daire 1 Eylül 2026'da aylık 29.000 TL'ye kiralandı

Ağustos için 26.000 TL; aradaki fazla düşülmez

26.000 TL

Sözleşmede "kiracı üç ay önceden yazılı bildirimle ayrılabilir" maddesi vardı, kiracı bildirimsiz ayrıldı

3 × 26.000 TL

78.000 TL

Faiz için birinci senaryoyu ele alalım. Kiraya veren 52.000 TL'yi bir ihtarnameyle istemiş ve ihtarnamede ödeme için verilen süre 12 Ekim 2026'da dolmuş olsun (TBK m. 117). Sözleşmede faiz kararlaştırılmamışsa temerrüt faizi, 3095 sayılı Kanun m. 1'deki kanuni faiz oranı üzerinden işler (m. 2); Ekim 2026 itibarıyla bu oran, 31 Temmuz 2026'dan geçerli olmak üzere yıllık yüzde 31'dir. 12 Ekim ile 31 Aralık 2026 arasındaki 80 gün için faiz 52.000 × 0,31 × 80 ÷ 365 = 3.533,15 TL olur. Oran 1 Ocak 2027'den itibaren değişebileceğinden daha uzun dönemlerde hesap dönemlere ayrılmalıdır. Ticari işlerde, Merkez Bankası avans oranı daha yüksekse temerrüt faizi bu oran üzerinden istenebilir (3095 sayılı Kanun m. 2).

Taraflar için Pratik Değerlendirme

Kiracı bakımından ilk adım, ayrılmadan önce sözleşmeyi okuyup erken çıkışa ilişkin bir bildirim maddesi bulunup bulunmadığını kontrol etmektir. Böyle bir madde varsa öngörülen şekle ve süreye uyularak yapılan yazılı bildirim, makul süre tartışmasını büyük ölçüde ortadan kaldırır. Madde yoksa yeni bir kiracı adayı önermek ve teslim gününü belgeyle sabitlemek, ödenecek tutarı doğrudan etkiler.

Kiraya veren bakımından ise ilan, emlak danışmanıyla yapılan görüşmeler ve aday görüşmeleri gibi yeniden kiralama çabasını tarihleriyle belgelemek önemlidir; aksi hâlde makul süreyi aşan boşluk kiracıya yüklenemez.

Makul süre kirası veya faiz için mahkemeye gidilecekse, kira ilişkisinden doğan bu tür alacak davalarında önce arabuluculuk aşamasının tamamlanması gerekir; ilamsız icra yoluyla tahliye bu kuralın dışında tutulmuştur (6325 sayılı Kanun m. 18/B). Arabulucuya başvuru ile güvence bedelinin iadesi, aşağıda bağlantısı verilen yazılarda ayrıca ele alınmıştır.

Sık Sorulan Sorular

Uzayan Kira Yılının Ortasında Ayrılan Kiracı da Makul Süre Kirası Öder mi?

Evet. Bitiş tarihinden on beş gün öncesine kadar ayrılma bildirimi yapılmazsa konut ve çatılı işyeri kirası bir yıl daha sürer (TBK m. 347/1). Bu uzamış yıl içinde haklı bir sebep olmadan ayrılmak da erken tahliyedir; kiracı anahtar teslimine kadar kira, sonrasında makul süre kirası öder.

Kiraya Veren Daireyi Daha Yüksek Kirayla Verirse Kiracının Borcu Azalır mı?

Hayır. Hukuk Genel Kurulu, yeni kiracıdan alınan daha yüksek kiranın sağladığı ek gelirin, erken ayrılan kiracının makul süre borcundan indirilemeyeceğine karar vermiştir. Daire makul süre içinde daha düşük bedelle kiraya verilirse ise aradaki fark makul sürenin sonuna kadar kiracıdan istenebilir.

Sözleşmedeki Bildirim Süresi Her Zaman Makul Süre Yerine Geçer mi?

Hayır. Yargıtay, kiracıya sözleşme sürerken ayrılma imkânı tanıyan bildirim sürelerini makul süre olarak kabul etmektedir. Yalnızca dönem sonunda sözleşmeyi bitirmeye ilişkin bildirim süreleri bu sonucu doğurmaz; bu durumda makul süre keşif ve bilirkişi incelemesiyle belirlenir.

Önemli Bir Sebeple Ayrılmak Zorunda Kalan Kiracı da Makul Süre Kirası Öder mi?

Kiracının ilişkiyi sürdürmesini katlanılamaz kılan önemli bir sebep varsa, yasal bildirim süresine uyarak olağanüstü fesih yoluna gidebilir; bu durumda feshin malî sonuçları hâkim tarafından belirlenir (TBK m. 331). Sebebin varlığını feshi yapan kiracı ispat etmelidir; ispatlanamazsa ayrılış erken tahliye sayılır ve makul süre kirası gündeme gelir.

Belirsiz Süreli Kira Sözleşmesinde Kiracı Ne Zaman Ayrılabilir?

Konut ve çatılı işyeri kiracısı belirsiz süreli sözleşmeyi her zaman feshedebilir, ancak genel hükümlerdeki fesih dönemine ve bildirim süresine uymalıdır (TBK m. 347/2). Yerel âdet bulunmuyorsa bildirim, her altı aylık dönemin bitiminden en az üç ay önce yapılmalıdır (TBK m. 329). Bu süreyi kaçıran bildirim, izleyen fesih döneminde sonuç doğurur (TBK m. 328/2).

İlgili Araçlar ve Yazılar

Anılan kararların özetlerine ve aynı konudaki diğer kararlara Kira Sözleşmesinin Feshi ve Sona Ermesi İçtihatları sayfasından, anahtar teslimi ve hasar tespitine ilişkin kararlara Kiralananın Geri Verilmesi ve Tazminat İçtihatları sayfasından ulaşabilirsiniz. Terimlerin kısa açıklamaları için Hukuk Sözlüğü'ndeki Kiralananın Geri Verilmesi ve Temerrüt Faizi maddelerine bakabilirsiniz.

Kararların resmî tam metinleri Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Bilgi Sistemi'nde yer almaktadır: HGK E. 2019/550, K. 2022/576, HGK E. 2018/76, K. 2023/989, 3. HD E. 2025/4213, K. 2026/1944 ve 3. HD E. 2026/2630, K. 2026/3424. Kanun hükümleri için 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu resmî metnine bakılabilir.

Makul süre kirasına işleyecek faizi Kanuni Faiz Hesaplama aracıyla dönemlere ayırarak hesaplayabilirsiniz. Arabuluculuk aşamasındaki süreler için Arabuluculuk Süreleri Hesaplama, bildirim ve ihtar tarihleri için Tarih ve Süre Hesaplama, güvence bedelinin yasal sınırı için Kira Depozitosu Hesaplama araçları kullanılabilir.

Kiracı ve kiraya verenin temel hak ve borçlarını özetleyen Kira Hukuku Rehberi bu konuyu tamamlar. Dava öncesi süreç için Kira Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk ve Dava Öncesi Hazırlık, güvence bedelinin iadesi için Kira Depozitosu: Üst Sınır, Bankada Tutulması ve İadesi yazılarını okuyabilirsiniz. Kira uyuşmazlıklarında avukatlık hizmetine ilişkin bilgiye Av. Mete ŞAHİN Kira Hukuku sayfasından ulaşabilirsiniz.

Buradaki açıklamalar genel nitelikte bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır ve kişiye özel hukuki değerlendirmenin yerini tutmaz. Sözleşmenizin hükümleri, teslim tarihi ve delil durumu sonucu doğrudan etkileyeceğinden, kendi dosyanız için bir avukattan görüş almanızı öneririz.

Yorumlar


bottom of page