N Harfiyle Başlayan Hukuk Terimleri

N Harfiyle Başlayan Hukuk Terimleri

N

• Aile ve Kişiler Hukuku

  Nafaka

  Kanuni şartlarda geçim, bakım veya eğitim ihtiyacını karşılamaya yönelik parasal katkıdır. Tedbir, yoksulluk, iştirak ve yardım nafakası farklı koşullara dayanır. Miktar, süre, başlangıç ve ödeme biçimi nafakanın türüne ve karara göre belirlenir; her nafaka aynı hesapla artırılmaz.

  İlgili mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 169, 175–176, 182, 197, 327–331 ve 364–365

  İlgili rehber ve araçlar: Nafaka Artış Hesaplama

• İcra ve İflas

  Nafaka Borcunu Ödememe

  Nafaka borcunu ödememe, nafakaya ilişkin mahkeme kararının gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında alacaklının şikâyeti üzerine icra mahkemesince üç aya kadar tazyik hapsine karar verilmesini gerektiren hâldir. Hapsin uygulanmasına başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse borçlu tahliye edilir. Borçlu nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası açmışsa, ileri sürdüğü sebepler dikkate alınarak tazyik hapsinin uygulanması dava sonuna bırakılabilir; şikâyet, fiilin öğrenilmesinden itibaren üç ay ve her hâlde işlenmesinden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 344, 346 ve 347

• Aile ve Kişiler Hukuku

  Nafakanın Artırılması, Azaltılması veya Kaldırılması

  Mahkemece hükmedilen nafakanın, sonradan değişen koşullar nedeniyle azaltılması, yeniden belirlenmesi veya sona erdirilmesidir. İrat biçimindeki yoksulluk nafakası alacaklının yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden kalkar; alacaklının evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır, malî durumlar değişirse veya hakkaniyet gerektirirse azaltılır ya da artırılır. İştirak nafakasında hâkim, durumun değişmesi hâlinde istem üzerine miktarı yeniden belirler veya nafakayı kaldırır.

  İlgili mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 176 ve 331

• Ceza ve İnfaz

  Netice Sebebiyle Ağırlaşmış Suç

  Bir fiilin, failin kastettiğinden daha ağır veya farklı bir sonuca yol açtığı suç yapısıdır. Ağır veya farklı neticeden sorumluluk için failin bu netice bakımından en azından taksirinin bulunması gerekir. Her beklenmeyen sonuç otomatik olarak daha ağır ceza doğurmaz.

  İlgili mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 23

• Usul ve Yargılama

  Nispî Harç

  Dava veya işlemin parasal değeri üzerinden tarifedeki oranla hesaplanan harçtır. Karar ve ilam harcının uygulanacak oranı, peşin alınacak kısmı ve istisnaları işin türüne göre belirlenir. Her parasal uyuşmazlıkta bütün harç kalemleri aynı oranla hesaplanmaz.

  İlgili mevzuat: 492 sayılı Harçlar Kanunu, m. 15–16 ve 28; (1) sayılı tarife

• Aile ve Kişiler Hukuku

  Nişanın Bozulması

  Nişanlılık ilişkisinin evlenme gerçekleşmeden sona ermesidir. Haksız bozma veya diğer tarafın sorumlu olduğu sebepler belirli giderler ve kişilik hakkı zararı bakımından önem taşır. Alışılmışın dışındaki hediyelerin geri verilmesi, tazminattan ayrı koşullarla değerlendirilir.

  İlgili mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 120–123

• Aile ve Kişiler Hukuku

  Nişanlanma

  Karşılıklı evlenme vaadiyle kurulan aile hukuku ilişkisidir. Nişanlanma, kimseyi evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermez. İlişkinin sona ermesi, koşullarına göre hediye iadesi veya tazminat talepleri doğurabilir.

  İlgili mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 118–123

• Usul ve Yargılama

  Nöbetçi Mahkeme

  Nöbetçi mahkeme, mesai saatleri dışında, tatil günlerinde ve adli tatilde gecikmesinde sakınca bulunan iş ve işlemlere bakmak üzere nöbetle görevlendirilen mahkeme veya hâkimliktir. Hâkimler hizmetin gerektirdiği hâllerde mesai dışında ve tatil günlerinde nöbet tutar; nöbet gün ve saatleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun belirlediği esaslara göre adli yargı adalet komisyonu başkanlarınca tespit edilir. İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve delil tespiti gibi geçici hukuki koruma talepleri bu kapsamda karara bağlanabilir.

  İlgili mevzuat: 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu, m. 54 · 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 102–104

• Aile ve Kişiler Hukuku

  Nüfus Kaydının Düzeltilmesi

  Nüfus kütüğündeki yanlış veya gerçeğe aykırı bir kaydın mahkeme kararıyla düzeltilmesidir. Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça kayıt değiştirilemez; yalnız tescil sırasında yapılan maddi hatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine göre düzeltilir. Dava, kişinin yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesinde açılır ve nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memurunun huzuruyla görülür.

  İlgili mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 39 · 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu, m. 35–36

Önceki harf: M · Hukuk sözlüğü ana sayfası · Sonraki harf: O

Kaynaklar ve Güncellik

Son kaynak kontrolü: 26 Eylül 2026. Tanımlar, 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yapılanlar dâhil yürürlükteki değişiklikler gözetilerek Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metinlerle karşılaştırılmıştır. Tanımlar genel bilgi verir; terim sayfalarındaki kanun bağlantıları resmî mevzuat metinlerine yönelir, akademik görüşler Doktrin başlığıyla ayrılır. İşlem yapılacak tarihte yürürlük, geçiş hükümleri ve olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Kaynak ve Güncelleme Politikası · İletişim · Hukuki Hesaplama Araçları · Av. Mete ŞAHİN — 2026 Yargıda Parasal Sınırlar