P Harfiyle Başlayan Hukuk Terimleri

P Harfiyle Başlayan Hukuk Terimleri

P

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Paket Tur Sözleşmesi

  Paket tur sözleşmesi, paket tur düzenleyicisi veya aracısı tarafından ulaştırma, konaklama ve bunlara bağlı olmayan diğer turizm hizmetlerinden en az ikisinin her şeyin dâhil olduğu bir fiyatla birlikte satıldığı veya satımının vaat edildiği, yirmi dört saatten uzun süreyi kapsayan ya da gecelik konaklama içeren sözleşmedir. Turun ayrıntılarının tüketici tarafından belirlenmesi veya hizmetlerin ayrı ayrı faturalandırılması bu niteliği ortadan kaldırmaz. Sözleşmeden önce tüketiciye bilgilendirme broşürü verilmesi zorunludur; düzenleyicinin Türkiye’de temsilcisi yoksa aracı, düzenleyici gibi sorumludur.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 51

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Patent

  Kanuni koşulları taşıyan buluş üzerinde sahibine belirli koruma sağlayan sınai mülkiyet hakkıdır. Yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik temel koşullardandır. Her fikir, keşif veya yazılım sırf ortaya konulduğu için patentlenebilir kabul edilmez.

  İlgili mevzuat: 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, m. 82 ve 85

• Miras ve Eşya Hukuku

  Paydaşlıktan Çıkarma

  Kendi davranışlarıyla veya sorumlu olduğu kişilerin davranışlarıyla diğer paydaşlara karşı yükümlülüklerini ağır biçimde çiğneyerek paylı mülkiyet ilişkisini onlar için çekilmez hâle getiren paydaşın mahkeme kararıyla ortaklıktan çıkarılmasıdır. Dava açılması, aksi kararlaştırılmadıkça pay ve paydaş çoğunluğunun kararına bağlıdır. Hâkim mümkünse payı karşılayan kısmın maldan ayrılmasına, değilse payın bedeli ödenerek isteyen paydaşa devrine ya da açık artırmayla satışına karar verir.

  İlgili mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 696

• Aile ve Kişiler Hukuku

  Paylaşmalı Mal Ayrılığı

  Eşlerden her birinin kendi malvarlığı üzerinde yönetim, yararlanma ve tasarruf haklarını koruduğu; ancak rejimin kurulmasından sonra edinilip ailenin ortak kullanım ve yararlanmasına özgülenen mallar ile ailenin ekonomik geleceğini güvence altına almaya yönelik yatırımların rejim sona erdiğinde eşit olarak paylaşıldığı seçimlik mal rejimidir. Eşler bu rejimi mal rejimi sözleşmesiyle seçebilir. Manevi tazminat alacakları, miras yoluyla edinilen mallar ve kural olarak karşılıksız kazandırmalar paylaşmaya dahil değildir.

  İlgili mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 244–255

• Miras ve Eşya Hukuku

  Paylı Malın Yönetimi

  Paylı mülkiyete konu malın yönetimine ilişkin kararların, işin önemine göre farklı çoğunluklarla alınmasıdır. Küçük onarımlar gibi olağan yönetim işlerini her paydaş yapabilir; kira sözleşmesi yapılması veya feshi gibi önemli yönetim işleri pay ve paydaş çoğunluğunu gerektirir. Malın özgülendiği amacın değiştirilmesi veya malın tamamı üzerinde tasarruf ise oybirliğiyle aksi kararlaştırılmadıkça bütün paydaşların kabulüne bağlıdır.

  İlgili mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 690–692

• Miras ve Eşya Hukuku

  Paylı Mülkiyet

  Bir eşyanın tamamına birden çok kişinin belirli paylarla malik olmasıdır. Pay, taşınmazın kendiliğinden ayrılmış fiziksel bir bölümünü göstermez. Pay üzerinde tasarruf ile eşyanın yönetimi ve kullanımı farklı kurallara tabidir.

  İlgili mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 688–693

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Pazarlamacılık Sözleşmesi

  Pazarlamacının sürekli olarak, ticari işletme sahibi işveren hesabına ve işletme dışında her türlü işlemin yapılmasına aracılık etmeyi veya yazılı anlaşma varsa bu anlaşmada belirtilen işlemleri yapmayı, işverenin de ücret ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Hizmet sözleşmesinin özel bir türüdür; sözleşmenin süresi, sona ermesi, pazarlamacının yetkileri ve ücret ile masrafların ödenmesi gibi hususlar taraflarca belirlenmemişse kanun hükümleri ve alışılmış hizmet koşulları uygulanır. Bağımsız çalışan acente ve simsardan bağımlılık unsuruyla ayrılır.

  İlgili mevzuat: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 448–449

• Usul ve Yargılama

  Peşin Harç

  İşleme başlanırken önceden alınan harçtır. Nispi karar ve ilam harcında kural olarak dörtte bir; ölüm ve bedensel zarar nedeniyle açılan tazminat davalarında yirmide bir peşin alınır. İlamsız icra takiplerindeki peşin harç ayrı düzenlemeye tabidir. Uygulanacak oran, istisna ve muafiyet işin türüne göre kontrol edilir.

  İlgili mevzuat: 492 sayılı Harçlar Kanunu, m. 28–29

• Kamu ve Vergi Hukuku

  Pişmanlık ve Islah

  Pişmanlık ve ıslah, beyana dayanan vergilerde vergi ziyaına yol açan kanuna aykırılığı ilgili makama kendiliğinden dilekçeyle bildiren mükellef ve fiile iştirak edenler hakkında, kanundaki şartlarla vergi ziyaı cezası kesilmemesini sağlayan kurumdur. Bildirimin ihbardan ve ilgili vergi türüne ilişkin incelemeye başlanmasından veya takdir komisyonuna intikalden önce yapılması, verilmemiş ya da eksik veya yanlış beyannamenin on beş gün içinde verilmesi veya düzeltilmesi ve verginin gecikme zammı oranındaki zamla birlikte on beş gün içinde ödenmesi gerekir. Emlak vergisinde uygulanmaz.

  İlgili mevzuat: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, m. 371

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Poliçe

  Düzenleyenin muhataba belirli bir bedeli kayıtsız ve şartsız ödemesi için yönelttiği havaleyi içeren kambiyo senedidir. Muhatap, lehtar ve düzenleyen gibi sıfatların hukuki konumları farklıdır. Senedin poliçe niteliği kanuni unsurlar ve tamamlayıcı hükümlerle belirlenir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 671–672

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Prime Esas Kazanç

  Sosyal sigorta primlerinin ve bazı ödeneklerin hesabına esas alınan kazançtır. Hizmet akdiyle çalışanlarda hak edilen ücretler ile prim, ikramiye ve benzeri istihkakların brüt toplamı esas alınır; ayni yardımlar, kıdem ve ihbar tazminatı, belirli tutara kadar yemek bedeli ile sınırlı özel sağlık sigortası ve bireysel emeklilik katkıları gibi kanunda sayılan ödemeler prime tabi tutulmaz. Kazanç, asgari ücrete bağlı günlük alt ve üst sınırlar arasında dikkate alınır.

  İlgili mevzuat: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, m. 80 ve 82

  Doktrin: Senem Ermumcu (2021), Sosyal Güvenlik Hukuku Açısından Hizmet Tespitinde Prime Esas Kazançların İspatı, Çalışma ve Toplum 2(69), s. 899–928

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Protesto (Kambiyo)

  Protesto, poliçenin kabul edilmemesinin veya kambiyo senedinin ödenmemesinin noter tarafından düzenlenen resmî bir belgeyle belirlenmesidir. Hamilin başvurma haklarını koruyabilmesi için protestonun kanundaki sürelerde çekilmesi gerekir; örneğin belirli vadeli poliçede ödememe protestosu ödeme gününü izleyen iki iş günü içinde çekilir. Düzenleyen, ciranta veya aval veren senede ‘gidersiz’ ya da ‘protestosuz’ kaydı koyarak hamili protesto yükümünden kurtarabilir; çekte ödememe, muhatabın veya takas odasının tarihli beyanıyla da belgelenebilir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 714–723 ve 808

Önceki harf: Ö · Hukuk sözlüğü ana sayfası · Sonraki harf: R

Kaynaklar ve Güncellik

Son kaynak kontrolü: 26 Eylül 2026. Tanımlar, 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yapılanlar dâhil yürürlükteki değişiklikler gözetilerek Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metinlerle karşılaştırılmıştır. Tanımlar genel bilgi verir; terim sayfalarındaki kanun bağlantıları resmî mevzuat metinlerine yönelir, akademik görüşler Doktrin başlığıyla ayrılır. İşlem yapılacak tarihte yürürlük, geçiş hükümleri ve olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Kaynak ve Güncelleme Politikası · İletişim · Hukuki Hesaplama Araçları · Av. Mete ŞAHİN — 2026 Yargıda Parasal Sınırlar